علی همایونی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به وضعیت کنونی کانون‌های فرهنگی و هنری دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: درباره وضعیت این کانون‌ها بحث‌های زیادی وجود دارد و دیدگاه‌های گوناگونی مطرح می‌شود، اما آنچه در سال‌های اخیر در سطح کانون‌های فرهنگی و هنری کشور مشاهده می‌شود، کاهش تمایل نسل جدید دانشجویان به فعالیت در حوزه‌های هنری است.
وی افزود: در سال‌های گذشته، دانشجویان خود برای تأسیس کانون‌های جدید و گسترش مجموعه کانون‌های فرهنگی و اجتماعی دانشگاه پیش‌قدم می‌شدند، اما اکنون انتخابات اولیه کانون‌ها و تشکیل شورای مرکزی آن‌ها به حد نصاب نمی‌رسد و کانون‌هایی مانند کانون فرهنگ و ایران‌شناسی نیز تاکنون موفق به تشکیل شورای مرکزی نشده‌اند.
همایونی با بیان اینکه بخشی از بی‌تمایلی دانشجویان به فعالیت در کانون‌ها به مقایسه نتایج فعالیت در داخل و خارج از دانشگاه بازمی‌گردد، ادامه داد: دانشجو احساس می‌کند اگر هنر و دغدغه خود را خارج از فضای کانون‌ها دنبال کند، نتیجه بهتری می‌گیرد و از نظر مادی نیز آورده بیشتری خواهد داشت. برای مثال، نوازنده سه‌تار در کانون موسیقی دانشگاه در مقایسه با فعالیت در خارج از دانشگاه، درآمد کمتری کسب می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: باید بپذیریم که شرایط اقتصادی کنونی، با توجه به وضعیت اقتصادی، جنگ و بحران‌های مختلفی که کشور با آن‌ها روبه‌روست، دانشجویان را به سمت تأمین معاش سوق داده است. یکی دیگر از دلایل کاهش فعالیت کانون‌ها و از دست رفتن شور و هیجان گذشته نیز این است که بسیاری از دانشجویان شاغل شده‌اند و زمانی برای اولویت دادن به فعالیت‌های فرهنگی در برنامه روزانه خود ندارند.
دبیر کانون فرهنگ و ایران‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: شاید بسیاری از دانشجویان تمایل داشته باشند در فضاهای فرهنگی و زیست‌بوم فرهنگی فعالیت کنند، اما اقتضائات روزمره زندگی، ضرورت امرار معاش و حضور در محل کار به آن‌ها اجازه نمی‌دهد و این فعالیت‌ها را از اولویت‌هایشان خارج می‌کند. مسئله دیگر در کانون‌های فرهنگی و اجتماعی دانشگاه، جذب دانشجویان ورودی جدید و ترم‌های پایین‌تر است.
همایونی افزود: رزومه‌ای که انجمن‌های علمی ایجاد می‌کنند و جایگاهی که در جشنواره‌های ملی و بین‌المللی، مانند جشنواره حرکت، دارند، بر انگیزه دانشجویان تأثیر می‌گذارد. تیمی که در این جشنواره‌ها رتبه برگزیده کسب می‌کند، از امتیازاتی مانند عضویت در بنیاد ملی نخبگان برخوردار می‌شود و کانون‌ها نیز باید به سمت ایجاد چنین فرصت‌هایی حرکت کنند.
فعالیت در کانون‌های دانشجویی؛ فراتر از معدل و نمره
وی با تأکید بر اینکه تعریف نخبگی در نظام دانشگاهی کشور مسئله‌ای کلان است، تصریح کرد: اینکه صرفاً دانشجویی به دلیل کسب نمرات ۲۰ و معدل بالای ۱۹ یا معدل الف، نخبه تلقی شود، یکی از اشتباهات نظام آموزشی کشور است. تشکل‌ها، به‌ویژه کانون‌ها و انجمن‌های علمی، در کنار تربیت دانشجویانی دقیق و باکیفیت، سطح علمی و توانایی تحلیل دانشجویان فعال در این مجموعه‌ها را نیز ارتقا می‌دهند.
همایونی خاطرنشان کرد: بزرگ‌ترین دستاورد فعالیت در کانون‌های دانشجویی، مسئله‌محور کردن دانشجو است؛ به‌گونه‌ای که دانشجو دانش و علمی را که در کلاس درس فرا گرفته است، در کانون یا انجمن مورد علاقه خود تا حد زیادی به فناوری تبدیل می‌کند. به بیان دیگر، دانش خامی که در دانشگاه آموزش داده می‌شود، زمانی که به عرصه عمل وارد شود، کاربردهای اجتماعی و عمومی خود را نشان می‌دهد.
وی ادامه داد: دانشجو در جریان این فعالیت‌ها از خود می‌پرسد دانشی که در کلاس کسب کرده است، در حوزه اجتماعی و عمومی چه کاربردی دارد و برای یافتن پاسخ این پرسش به دنبال راه‌حل می‌رود. او تلاش می‌کند در قالب تشکل‌های مختلف، طی دوره چهارساله کارشناسی یا دوساله کارشناسی ارشد، آموخته‌های خود را به طرح و برنامه‌ای فراتر از کلاس درس تبدیل کند.
دبیر کانون فرهنگ و ایران‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به اینکه بسیاری از دانشجویانی که در دهه‌های ۸۰ و ۹۰ در تشکل‌ها فعالیت می‌کردند، امروز در جایگاه‌های مدیریتی قرار دارند، اظهار کرد: این پرسش مطرح است که چرا بسیاری از دانشجویانی که معدل بالایی دارند، به‌عنوان استعداد درخشان مورد تقدیر قرار می‌گیرند و مقاطع تحصیلی را پشت سر هم طی می‌کنند، در نهایت با بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان مواجه می‌شوند، اما دانشجویان فعال در تشکل‌ها معمولاً در دوران تحصیل فرصت‌های شغلی مرتبط و متناسب با تحصیلات خود پیدا می‌کنند.
همایونی افزود: این موضوع کارکرد اصلی تشکل‌ها را نشان می‌دهد، اما متأسفانه با رویکردهایی که در سال‌های گذشته وجود داشته است، دانشجویان نتوانسته‌اند از طریق کانون‌ها امرار معاش کنند و نوآوری لازم نیز در تشکل‌ها شکل نگرفته است. ما باید در حوزه فعالیت‌های تشکلی، نگاه به غیرانتفاعی بودن کامل این فعالیت‌ها را کنار بگذاریم.
وی گفت: دانشجو ارزش افزوده مادی و معنوی برای دانشگاه ایجاد می‌کند؛ چه از طریق ارزش افزوده علمی و چه از طریق شور و اشتیاقی که در فضای دانشگاه به وجود می‌آورد و دانشجویان را به آینده امیدوار می‌سازد. این دستاوردها حتی با تلاش تمام کارکنان و اعضای هیئت‌رئیسه دانشگاه، بدون حضور و خواست دانشجو محقق نمی‌شوند و هزینه‌های مالی به‌تنهایی نمی‌توانند جایگزین مشارکت دانشجویان شوند.
همایونی ادامه داد: هزاران میلیارد تومان بودجه در دانشگاه‌ها هزینه می‌شود، اما شور و اشتیاقی که برای مثال برگزاری یک جشنواره دانشگاهی در دانشگاه فردوسی مشهد ایجاد می‌کند، صرفاً با هزینه کردن این مبالغ محقق نمی‌شود. به همین دلیل، باید نقش دانشجویان در ایجاد پویایی و نشاط دانشگاهی مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت حفظ سرمایه انسانی کانون‌های دانشجویی
دبیر کانون فرهنگ و ایران‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه دانشگاه باید شرایط ماندگاری دانشجویان باسابقه فعالیت در کانون‌ها را فراهم کند، گفت: هزینه‌های زیادی برای تربیت دانشجویان صرف می‌شود و وزارت علوم سالانه مبالغ قابل توجهی برای هر دانشجو هزینه می‌کند. این دانشجویان در جریان فعالیت در تشکل‌ها برای حضور در زیست‌بوم دانشگاهی مهارت‌هایی کسب می‌کنند، اما پس از چهار سال، ارتباط آن‌ها با دانشگاه به‌یکباره قطع می‌شود و ناچارند مهارت‌های خود را در محیط‌هایی به کار بگیرند که ممکن است تناسبی با جایگاه و تجربه آن‌ها نداشته باشد.
وی افزود: بهتر است دانشگاه‌ها در تأمین نیروی انسانی مورد نیاز خود، از میان فعالان فرهنگی و دانشجویانی که سابقه فعالیت تشکلی دارند، نیرو جذب کنند تا این افراد بتوانند در محیط دانشگاه باقی بمانند و از مهارت‌هایی که در دوران تحصیل به دست آورده‌اند، استفاده کنند.
همایونی با اشاره به اهمیت بازار کار و دغدغه‌های مالی دانشجویان اظهار کرد: نسل جدید، برخلاف نسل‌های گذشته، فعالیت غیرانتفاعی و رسالت اجتماعی را به همان معنا نمی‌پذیرد و نگاه حسابگرانه‌تری به این موضوع دارد. با وجود اینکه این نسل دغدغه‌های اجتماعی بیشتری نسبت به نسل‌های گذشته خود دارد، تأمین معاش را نیز در کنار آن ضروری می‌داند.
وی ادامه داد: شاید در نسل‌های قبلی گفته می‌شد فعالیت رایگان اشکالی ندارد و فرد با این کار به وظیفه خود عمل می‌کند، اما نسل امروز این دو موضوع را در کنار یکدیگر لازم و ملزوم می‌بیند و انتظار دارد فعالیت اجتماعی و فرهنگی، در کنار دستاوردهای معنوی، زمینه برخورداری از منافع مادی را نیز فراهم کند.
دبیر کانون فرهنگ و ایران‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد با تأکید بر اینکه دانشگاه‌ها باید شرایط مورد انتظار دانشجویان نسل جدید را فراهم کنند، خاطرنشان کرد: تا زمانی که این شرایط مهیا نشود، روزبه‌روز از تعداد دانشجویان فعال در کانون‌ها کاسته خواهد شد و مجتمع‌های کانونی در سراسر کشور، نه‌فقط در دانشگاه فردوسی مشهد، خلوت‌تر می‌شوند و تمایل دانشجویان به پذیرش مسئولیت‌های فرهنگی و هنری کاهش می‌یابد.
همایونی گفت: در چنین شرایطی، دانشجویان نیز تا حدودی متضرر می‌شوند، اما بیشترین آسیب متوجه نهاد دانشگاه در ایران خواهد بود؛ زیرا دانشگاه از ظرفیت دانشجویانی محروم می‌شود که می‌توانند در کنار تحصیل، در پویایی فرهنگی، اجتماعی و علمی آن نقش مؤثری داشته باشند.
انتهای پیام
