به گزارش ایسنا محمدعلی رضوی - مدیر دفتر تهران به‌نشر- در نشست مشترک تصویرگران و ناشران به مناسبت هفته تصویرگری با بیان اینکه فاصله میان دو گروه ناشران و تصویرگران هر روز بیشتر می‌شود، گفت: مسائل و اختلاف‌های موجود، از جمله تعیین هزینه تصویرگری و رسیدن به نقطه‌ای که هم ناشر و هم تصویرگر از آن رضایت داشته باشند، با نامه‌نگاری و تعارف حل نمی‌شود؛ بلکه به گفت‌وگو و شنیدن دیدگاه‌های دو طرف نیاز دارد.
او با اشاره به شرایط اقتصادی نشر کودک و نوجوان افزود: وضعیت بازار کتاب بحرانی‌تر شده و قدرت مالی ناشران کاهش یافته است. در مجموعه‌ای که پیش از این سالانه حدود ۱۰۰ عنوان کتاب تألیفی منتشر می‌کرد و بیش از ۸۰ عنوان آن در حوزه کودک بود، اکنون تعداد کتاب‌های کودک به حدود ۱۰ عنوان هم نمی‌رسد. به گفته او، برخی ناشران نیز برای نخستین بار به جای تیراژهای چند هزار نسخه‌ای، چاپ کتاب را با تیراژ ۲۰۰ نسخه آغاز کرده‌اند.
رضوی افزایش هزینه تمام‌شده تولید کتاب، کاهش قدرت خرید مخاطبان و حرکت نسل جدید به سمت رسانه‌های دیجیتال را از عوامل مؤثر بر این وضعیت دانست و گفت فشارهای اقتصادی ابتدا ناشر و سپس نویسنده و تصویرگر را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
کاهش تولید تألیفی و افزایش آثار ترجمه‌شده
این فعال حوزه نشر با اشاره به تغییر سیاست برخی ناشران در انتخاب آثار گفت: تعدادی از ناشران سبد تولید خود را به سمت کتاب‌های خارجی و ترجمه‌شده برده‌اند و بعضی نیز عملاً همکاری با نویسندگان و تصویرگران ایرانی را کنار گذاشته‌اند. در شرایطی که هزینه خرید حق انتشار آثار خارجی گاهی از هزینه تولید اثر تألیفی در داخل کمتر تمام می‌شود، انگیزه ناشران برای تولید آثار ایرانی نیز کاهش پیدا می‌کند.
او با اشاره به توانمندی تصویرگران ایرانی و ظرفیت حضور آثار آن‌ها در بازارهای بین‌المللی اظهار کرد: تصویرگری ایران ظرفیت بالایی دارد و آثار تصویرگران ایرانی در کشورهای دیگر مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ اما در همین مدت، بازار کشورهای عربی نیز به‌شدت از آثار اروپایی و آمریکایی پر شده و فرصت حضور آثار ایرانی در این بازارها کمتر شده است.
هوش مصنوعی و ضرورت حفاظت از حقوق تصویرگران
رضوی یکی دیگر از نگرانی‌های خود را گسترش هوش مصنوعی و امکان تقلید از سبک تصویرگران دانست و گفت: هوش مصنوعی به مرحله‌ای رسیده است که می‌تواند با استفاده از آثار یک تصویرگر، نمونه‌هایی نزدیک به سبک و شیوه کار او تولید کند. این مسئله پرسش‌های جدی درباره مالکیت فکری و امکان اثبات حقوق تصویرگر ایجاد می‌کند.
او با طرح این پرسش که اگر اثری با تقلید از سبک یک تصویرگر و بدون حضور او تولید شود، چگونه می‌توان تعلق آن سبک به صاحب اصلی اثر را اثبات کرد، بر ضرورت تعیین حدود حقوق و امتیازهای تصویرگران تأکید کرد.
رضوی معتقد است در کنار قوانین و حمایت‌های حاکمیتی، تشکل‌های صنفی نیز باید برای تنظیم روابط حرفه‌ای و تعیین قواعد مشترک اقدام کنند؛ زیرا جامعه حرفه‌ای تصویرگران و ناشران، با وجود اختلاف‌ها، امکان تعریف و اجرای قواعد درون‌صنفی را دارد.
ضرورت بازگشت به ظرفیت‌های فرهنگی بومی
او در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به رقابت فزاینده در بازار جهانی کتاب کودک، بر اهمیت توجه به ظرفیت‌های فرهنگی و موضوعات بومی تأکید کرد و گفت: صرف پرداختن به موضوعات جهانی، به معنای داشتن مزیت رقابتی نیست؛ چراکه در بسیاری از این موضوعات، آثار متعدد و قدرتمندی در بازار جهانی وجود دارد.
به گفته رضوی، توجه به فرهنگ، قصه‌ها و ظرفیت‌های بومی می‌تواند زمینه‌ای برای تمایز آثار ایرانی فراهم کند و به تصویرگران و نویسندگان کمک کند در شرایط رقابتی پیش رو جایگاه خود را حفظ کنند.
او در پایان با تأکید بر اینکه ناشران نیز در این شرایط با محدودیت‌های اقتصادی و دشواری‌های اداره یک کسب‌وکار فرهنگی روبه‌رو هستند، خواستار گفت‌وگوی بیشتر میان فعالان این حوزه شد و تأکید کرد که ادامه فعالیت حرفه‌ای در نشر کودک، بدون شناخت متقابل محدودیت‌ها، حقوق و مسئولیت‌های ناشران، نویسندگان و تصویرگران دشوارتر خواهد شد.
فروغی: فعالیت جزیره‌ای تشکل‌های حوزه کودک به زیان ادبیات کودک است
بر اساس گزارش روابط عمومی انجمن تصویرگران، فتح‌الله فروغی - رییس انجمن ناشران کودک - با تأکید بر ضرورت همکاری میان تشکل‌های ناشران، نویسندگان و تصویرگران گفت: ادامه فعالیت‌های جداگانه و جزیره‌ای این سه گروه، کمکی به حل مسائل حوزه کتاب کودک نمی‌کند و در نهایت کودکان و ادبیات کودک از نبود همکاری میان فعالان این حوزه آسیب می‌بینند.
او در نشست مشترک ناشران، نویسندگان و تصویرگران، با اشاره به اینکه هر یک از این سه گروه در بخشی از فرایند تولید و عرضه کتاب کودک نقش دارند، بر ضرورت گفت‌وگو و شکل‌گیری همکاری‌های مشترک میان آن‌ها تأکید کرد.
فروغی با اشاره به تجربه‌های پیشین برای نزدیک کردن این تشکل‌ها به یکدیگر، گفت: در گذشته نیز تلاش‌هایی برای ایجاد تعامل و همکاری انجام شده، اما این تجربه‌ها به نتیجه مطلوب نرسیده است. به اعتقاد او، برای عبور از این وضعیت باید زمینه‌ای فراهم شود تا نمایندگان هر سه گروه به‌صورت منظم درباره مسائل مشترک گفت‌وگو کنند.
او پیشنهاد کرد این همکاری در هفته کتاب با برگزاری نشستی مشترک پیگیری شود و فعالان این سه حوزه به جای دنبال کردن مطالبات صنفی به‌صورت جداگانه، درباره مسائل و نیازهای مشترک صنعت کتاب کودک به تفاهم برسند.
فروغی که در نشست مشترک انجمن تصویرگران با ناشران در هفته تصویرگری حضور یافته بود همچنین ایده شکل‌گیری یک تشکل یا مرکز مشترک برای حوزه کودک را مطرح کرد؛ مرکزی که بتواند زمینه هماهنگی بیشتر میان ناشران، نویسندگان و تصویرگران را فراهم کند و مسائل این حوزه را با نگاهی جامع‌تر دنبال کند.
هفتمین هفته تصویرگری درحالی از روز ۸ آبان میزبان علاقمندان در خانه هنرمندان است که برگزاری چند نشست تخصصی و کارآگاه را پیش رو دارد.
به گفته دبیرخانه این هفته، هدف از برگزاری نشست مشترک با ناشران بررسی چالش‌ها و امکان همکاری‌ها و همفکری‌های جدید بوده است.
انتهای پیام
