ایرانیان در این روز با حضور در کنار چشمه‌ها و رودخانه‌ها، ضمن سپاسگزاری از نعمت آب، برای فراوانی بارندگی و حفظ منابع آبی دعا می‌کردند. آبانگان همچنین با باورهای مرتبط با آناهیتا، ایزدبانوی آب‌ها در فرهنگ ایران باستان، پیوند دارد. این آیین کهن امروز نیز با توجه به شرایط کم‌آبی و خشکسالی، فرصتی برای معرفی نگاه ایرانیان به طبیعت و یادآوری ضرورت حفاظت از منابع آبی است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه، امروز جمعه در حاشیه برگزاری جشن باستانی آبانگان در روستای تاریخی و گردشگری حصار با اشاره به اهمیت حفظ آیین‌های باستانی گفت: هدف از این برنامه، معرفی یکی از جشن‌های کهن ایرانی، آشنایی نسل جوان با میراث ناملموس و تقویت گردشگری فرهنگی در شهرستان تربت‌حیدریه است.
علی محمدی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به پیشینه جشن باستانی آبانگان و جایگاه آب در فرهنگ ایرانیان افزود: آبانگان یکی از جشن‌های کهن ایرانی است که در تقویم ایران باستان برگزار می‌شد و به پاسداشت عنصر آب اختصاص داشت. این جشن نشان از اهمیت آب در باورها و زندگی ایرانیان از گذشته تاکنون است.
وی اظهار کرد: ایرانیان باستان برای آب جایگاه ویژه‌ای قائل بودند و آن را یکی از عناصر اصلی حیات، پاکی، برکت و آبادانی می‌دانستند. از آنجا که بخش مهمی از زندگی مردم به کشاورزی، دامداری و دسترسی به منابع آبی وابسته بود، آب در فرهنگ و آیین‌های ایرانی جایگاه مهمی داشت و برای پاسداشت آن مراسم مختلفی برگزار می‌شد.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه ادامه داد: در جشن آبانگان، مردم با حضور در کنار چشمه‌ها، رودخانه‌ها و دیگر منابع آبی، به نیایش و شادمانی می‌پرداختند و برای فراوانی آب و جاری ماندن چشمه‌ها و رودها دعا می‌کردند.
محمدی با بیان اینکه آبانگان با باورهای ایرانیان درباره طبیعت و منابع آبی ارتباط مستقیم دارد، گفت: در این روز مردم از خداوند درخواست می‌کردند که آب مورد نیاز برای زندگی انسان‌ها، کشاورزی و دامداری در اختیار آنان قرار گیرد و چشمه‌ها و رودخانه‌ها به ویژه در فصل سرد سال خشک نشوند.
وی افزود: در باورهای ایران باستان، آناهیتا به عنوان ایزدبانوی آب‌ها، پاکی و باروری شناخته می‌شد و آب نیز نماد زندگی، سلامت و برکت بود. به همین دلیل، احترام به آب و پرهیز از آلوده کردن آن در فرهنگ ایرانی اهمیت زیادی داشت.
محمدی با اشاره به اینکه جشن آبانگان تنها یک مراسم تاریخی نیست، اظهار کرد: این جشن بیانگر نوع نگاه ایرانیان به طبیعت و اهمیت منابع حیاتی است. امروز نیز که کشور با مشکلاتی مانند خشکسالی، کاهش منابع آب زیرزمینی و محدودیت منابع آبی مواجه است، معرفی این آیین می‌تواند زمینه توجه بیشتر مردم به ضرورت حفاظت از آب و مصرف صحیح آن را فراهم کند.
وی ادامه داد: یکی از اهداف ما از معرفی جشن آبانگان، آشنایی نسل جوان با میراث فرهنگی ناملموس کشور و انتقال سنت‌هایی است که در گذشته بخشی از زندگی اجتماعی مردم بوده‌اند. بسیاری از این آیین‌ها به دلیل تغییر سبک زندگی کمتر شناخته شده‌اند و لازم است با برنامه‌های فرهنگی، زمینه معرفی دوباره آن‌ها فراهم شود.
پیوند آبانگان با آیین‌های محلی خراسان
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه در ادامه با اشاره به آیین‌های بومی مرتبط با آب در منطقه گفت: در خراسان و شهرستان تربت‌حیدریه نیز سنت‌هایی وجود دارد که مانند جشن آبانگان با موضوع آب، بارندگی و برکت زمین ارتباط دارند.
محمدی از آیین سنتی چولی‌قزک به عنوان یکی از این مراسم‌ها نام برد و افزود: چولی‌قزک از آیین‌های قدیمی و محلی منطقه خراسان است که با طلب باران و درخواست برکت برای زمین‌های کشاورزی ارتباط دارد.
وی توضیح داد: در گذشته، زمانی که بارندگی کاهش پیدا می‌کرد و مردم با کمبود آب مواجه می‌شدند، اهالی روستاها با برگزاری مراسمی گروهی از خداوند درخواست بارش باران می‌کردند تا زمین‌های کشاورزی سیراب شود و آب مورد نیاز برای کشاورزی و دامداری تأمین شود.
محمدی تصریح کرد: این آیین‌ها نشان می‌دهد که آب از گذشته تاکنون در زندگی مردم مناطق روستایی اهمیت زیادی داشته است. در واقع، معیشت بسیاری از خانواده‌ها به میزان بارندگی و دسترسی به منابع آبی وابسته بوده و همین موضوع در شکل‌گیری سنت‌ها و باورهای محلی تأثیر گذاشته است.
وی افزود: معرفی آیین‌هایی مانند آبانگان و چولی‌قزک می‌تواند به شناخت بهتر فرهنگ و تاریخ منطقه کمک کند و زمینه حفظ و انتقال این بخش از میراث ناملموس به نسل‌های آینده را فراهم سازد.
محمدی در ادامه با اشاره به برنامه‌ریزی برای گرامیداشت جشن آبانگان در شهرستان تربت‌حیدریه گفت: در این برنامه بخش‌های مختلفی از جمله اجرای موسیقی محلی، نمایش‌های سنتی، برنامه‌های نمادین مرتبط با آب‌ریزی، نمایشگاه محصولات بومی و صنایع‌دستی و معرفی غذاهای سنتی روستا پیش‌بینی شده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه اظهار کرد: تلاش شده است محتوای برنامه‌ها به گونه‌ای باشد که شرکت‌کنندگان علاوه بر آشنایی با پیشینه جشن آبانگان، با آداب‌ورسوم مردم منطقه و ظرفیت‌های فرهنگی روستای حصار نیز آشنا شوند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری این روستا گفت: حصار به دلیل برخورداری از بافت تاریخی ارزشمند و اقامتگاه‌های بوم‌گردی مناسب، ظرفیت خوبی برای میزبانی از رویدادهای فرهنگی و آیینی دارد و می‌تواند به یکی از مقاصد گردشگری فرهنگی شهرستان تبدیل شود.
محمدی با تأکید بر اهمیت حفظ میراث ناملموس خاطرنشان کرد: میراث فرهنگی تنها شامل بناها، آثار تاریخی و محوطه‌های باستانی نیست، بلکه آیین‌ها، سنت‌ها، موسیقی محلی، غذاهای بومی و باورهایی که از نسل‌های گذشته به ما رسیده‌اند نیز بخش مهمی از هویت فرهنگی هر منطقه را تشکیل می‌دهند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه خاطرنشان کرد: حمایت از برگزاری چنین رویدادهایی در قالب جشنواره‌های فصلی و مناسبت‌های مرتبط با تقویم سنتی ادامه خواهد داشت تا ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری روستاهای شهرستان بیشتر معرفی شود.
انتهای پیام
