عبدالرسول احمدیان، سه‌شنبه ۱۹ آبان در نشست‌خبری ششمین کنگره ملی شعر حضرت مادر در تشریح جزئیات این رویداد اظهار کرد: کنگره ملی شعر حضرت مادر از سال ۱۴۰۰ به‌همت دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، شعبه اصفهان، آغاز به کار کرد و طی پنج دوره گذشته، با همراهی شاعران، نهادهای فرهنگی و مجموعه‌های فعال در حوزه شعر آیینی، به رویدادی مهم تبدیل شده است.
وی افزود: عنوان «حضرت مادر» صرفاً یک نام ادبی نیست، بلکه به منظومه‌ای فرهنگی و اعتقادی اشاره دارد که در مرکز آن شخصیت بی‌بدیل حضرت فاطمه زهرا (س) قرار گرفته است. در این نگاه، مادر کانون تربیت، انتقال ایمان و ارزش‌ها و شکل‌گیری هویت نسل‌هاست و بزرگداشت مقام مادر، در کنار ارج نهادن به جایگاه معنوی مادران، تلاشی برای تقویت بنیان خانواده و بازشناسی جایگاه مادری در فرهنگ اسلامی و ایرانی به شمار می‌رود.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان درباره ظرفیت شعر در انتقال مفاهیم فرهنگی و تاریخی خاطرنشان کرد: هنر و به‌ویژه شعر، از ماندگارترین راه‌های روایت حقیقت و ثبت تاریخ است. گاهی یک شعر فاخر می‌تواند واقعیت یک حادثه را چنان در حافظه و وجدان جامعه ثبت کند که گزارش‌های متعدد از انجام آن ناتوان باشند. تجربه پنج دوره گذشته نیز نشان داده است که پرداختن به موضوعات اصیل دینی و فرهنگی با زبان شعر و مشارکت شاعران، ظرفیت شکل‌گیری جریانی فراتر از یک مراسم مناسبتی را دارد.
افزایش مشارکت شاعران در ۵ دوره گذشته
احمدیان در رابطه با روند مشارکت شاعران در دوره‌های گذشته توضیح داد: در نخستین دوره این کنگره، ۱۴۰ شاعر با ۴۰ اثر حضور داشتند و این میزان مشارکت به‌صورت افزایشی ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که در دوره پنجم، ۲۰۰ شاعر بیش از هزار اثر به دبیرخانه ارسال کردند. در دوره ششم نیز بنا داریم این مسیر را با کیفیتی بالاتر، مشارکت گسترده‌تر و توجه جدی‌تر به مسائل واقعی جامعه ادامه دهیم.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به مسئولیت اجتماعی شعر آیینی یادآور شد: شعر آیینی در نگاه ما صرفاً بیان عاطفه یا سوگواری نیست. سوگواری در برابر رنج و فقدان، حقیقتی انکارناپذیر است، اما هنر متعهد باید از بیان اندوه فراتر برود و به آگاهی‌بخشی، حقیقت‌گویی و مسئولیت‌سازی برسد. شعر می‌تواند در برابر تحریف تاریخ بایستد، پرسش ایجاد کند و اجازه ندهد انسان‌ها به آمار و ارقام تقلیل پیدا کنند.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان اضافه کرد: مسئولیت شاعر در برابر حوادث بزرگ تاریخی، فراتر از ثبت احساسات شخصی است. شاعر می‌تواند صدای کسانی باشد که فرصت روایت از آنان گرفته شده است و اثری بیافریند که سال‌ها بعد نیز حقیقت روزگار ما را به نسل‌های آینده منتقل کند.
اختصاص بخش ویژه به شهدای میناب
احمدیان درباره محورهای ششمین دوره کنگره ملی شعر حضرت مادر گفت: در این دوره، در کنار محورهای شعر آیینی و بزرگداشت جایگاه مادر، بخش ویژه‌ای به تکریم مادران و دختران شهید میناب و مقاومت اختصاص داده‌ایم. شهادت دانش‌آموزان، کودکان و نوجوانان مدرسه شجره طیبه میناب، تراژدی عمیق و اندوه‌باری است که نباید اجازه دهیم مظلومیت این کودکان در گذر زمان به فراموشی سپرده شود.
وی افزود: از شاعران کشور دعوت می‌کنیم با هم‌اندیشی و خلق آثار تازه، این حقیقت را با زبان ماندگار شعر روایت کنند؛ نه اینکه صرفاً برای سوگواری، بلکه برای بیدار نگه‌داشتن وجدان عمومی و جلوگیری از فراموشی این حادثه تلاشی انجام دهند. پیوند عنوان «حضرت مادر» با مادران شهدا و دختران شهید میناب، پیوندی طبیعی و معنادار است، این پیوند از الگوی آسمانی حضرت زهرا (س) تا مادرانی امتداد می‌یابد که فرزندان خود را با عشق و ایمان پرورش داده‌اند و دخترانی که آینده و آرزوهایشان در اوج معصومیت از آنان گرفته شد.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان تأکید کرد: روایت ما نباید تنها به لحظه شهادت محدود بماند، بلکه باید از مادران، رؤیاهای ناتمام فرزندان و زندگی‌هایی بگوییم که می‌توانستند آینده‌ای روشن بسازند. مادران شهدا صرفاً داغ‌دیدگان نیستند، بلکه بخشی از روایت حماسه و صاحبان تجربه‌ای بزرگ از تربیت، صبوری و ایستادگی هستند.
احمدیان با تشریح دشواری روایت این مصیبت یادآور شد: هیچ شعری نمی‌تواند رنج یک مادر را به‌طور کامل بازگو کند و هیچ واژه‌ای نیز جای خالی دانش‌آموزان شهید را پر نمی‌کند، اما دشواری روایت نباید ما را از بازگویی حقیقت بازدارد. انتظار ما خلق آثاری استوار، هنرمندانه و ماندگار است که نام و یاد این فرزندان مظلوم را در حافظه ادبی و فرهنگی ایران زنده نگه دارد و اجازه ندهد صدای مظلومیت آنان خاموش شود.
تولید آثار حماسی و سرودهای مردمی
وی درباره متولیان و اهداف برگزاری این رویداد ادامه داد: این کنگره با محوریت و متولی‌گری دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان و با همکاری سازمان فرهنگی شهرداری اصفهان و انجمن‌های شعر آیینی کشور، به‌ویژه انجمن شعر آیینی انگور، برگزار می‌شود. همراهی این مجموعه‌ها و انجمن‌های ادبی سراسر کشور به غنای کنگره خواهد افزود.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان اظهار کرد: باور داریم استمرار چنین رویدادی به هم‌افزایی نهادهای فرهنگی، هنری و مذهبی و حضور فعال شاعران استان‌های مختلف کشور نیاز دارد. دفتر تبلیغات اسلامی خود را موظف می‌داند معارف دینی را با زبان و نیازهای روز جامعه پیوند دهد؛ چراکه شعر می‌تواند مفاهیم اعتقادی و اخلاقی را با عاطفه، زیبایی و اثرگذاری همراه کند.
احمدیان گفت: هدف ما صرفاً برگزاری مراسم اختتامیه و انتشار چند اثر نیست، بلکه می‌خواهیم جریان ادبی پایداری در حوزه شعر فاطمی، پاسداشت مقام مادر و روایت مسئولانه در کشور تقویت شود. امسال نیز همگام با آنچه از آن به‌عنوان بعثت تاریخی مردم در خیابان‌ها یاد می‌کنیم، برای حضور شاعران در مواکب و میان مردم برنامه‌ریزی خواهیم کرد تا این رویداد به کنگره‌ای مردمی تبدیل شود. تلاش می‌کنیم علاوهبر انتشار کتاب اختتامیه و مجموعه اشعار برگزیده که در سال‌های گذشته انجام شده است، امسال تولید آثار حماسی فاخر را نیز دنبال کنیم.
محدودیت ارسال آثار برای ارتقای کیفیت داوری
وی درباره شرایط شرکت در کنگره توضیح داد: قالب‌های پذیرفته‌شده شامل غزل، قصیده، مثنوی، رباعی و دوبیتی است. آثار ارسالی باید تألیفی و منتشرنشده باشند و پیش‌تر در جشنواره‌های مشابه به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب نشده باشند. با توجه به اینکه هدف ما ارتقای کیفیت آثار است و تعداد بالای آثار ارسالی، فرایند داوری را دشوار و پیچیده می‌کند، هیئت داوران تصمیم گرفتند محدودیتی برای تعداد آثار ارسالی در نظر بگیرند تا هر شاعر اثر برگزیده خود را برای کنگره ارسال کند. بر این اساس، هر شاعر در هر بخش می‌تواند یک اثر ارسال کند که شامل یک اثر در بخش عمومی و یک اثر در بخش ویژه می‌شود.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان خاطرنشان کرد: ممکن است امسال تعداد اشعار ارسالی کمتر باشد، اما این تصمیم با هدف ارتقای کیفیت آثار و رعایت عدالت در داوری اتخاذ شده است. در عین حال، تلاش می‌کنیم با اطلاع‌رسانی گسترده‌تر و دعوت از شاعران بیشتر، آثار متنوع‌تری را در این دوره میزبانی کنیم. براساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، ۱۰ اثر برگزیده هرکدام جایزه‌ای به ارزش ۱۰ میلیون تومان دریافت خواهند کرد و پنج اثر نیز شایسته تقدیر معرفی می‌شوند. همچنین بنا داریم همانند سال‌های گذشته از یک چهره ماندگار شعر آیینی کشور تجلیل کنیم. انتشار گزیده آثار برتر در قالب مجموعه شعر کنگره نیز از دیگر برنامه‌های این دوره خواهد بود.
تلاش برای پیوند اشعار با مداحان و مخاطبان عمومی
احمدیان در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌ریزی برای ارتباط آثار کنگره با مداحان اهل‌بیت (ع) و استفاده عمومی از اشعار توضیح داد: هدف ما پیوند دادن شاعران با نیازهای واقعی استفاده‌کنندگان از این آثار است. گاهی خود مردم از این اشعار استفاده می‌کنند و گاهی نیز ظرفیت آن‌ها زمینه خلق آثار هنری دیگر را فراهم می‌آورد.
وی افزود: مجموعه آثار منتشرشده در دسترس عموم قرار می‌گیرد و تلاش می‌کنیم با ابتکارهای تازه، نمونه‌هایی از این اشعار را به سرود تبدیل کنیم. پیشنهاد ارتباط منسجم‌تر با مداحان اهل‌بیت (ع) را نیز مدنظر قرار خواهیم داد و تلاش می‌کنیم آثار مرتبط را در دسترس آنان قرار دهیم. از پیشنهادهای دیگر نیز برای تحقق این هدف استقبال می‌کنیم؛ چراکه مقصود اصلی، استفاده از این اشعار در مراسم و محافل مختلف است.
اولویت فعلی، فراگیر شدن کنگره در سطح ملی
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان درباره احتمال بین‌المللی شدن کنگره ملی شعر حضرت مادر تأکید کرد: در رابطه با بین‌المللی شدن این رویداد نیز گفت‌وگوهایی داشته‌ایم و این موضوع در برنامه‌های آینده قرار دارد، اما در گام نخست باید کنگره را به‌صورت ملی و فراگیر برگزار کنیم. از نظر ما، این رویداد همچنان برای تبدیل شدن به یک کنگره بین‌المللی فرصت دارد و هنوز نتوانسته‌ایم آن را در تمام استان‌های کشور به‌طور کامل معرفی کنیم.
احمدیان گفت: در دوره گذشته، تنوع آثار ارسالی از استان‌های مختلف بسیار مطلوب بود و شاعرانی از تهران، قزوین، قم، مشهد، چهارمحال‌وبختیاری و دیگر استان‌ها در این رویداد حضور داشتند. همچنین محافل آیینی با مشارکت شاعران استان‌های مختلف برگزار شد. برای دوره ششم نیز با برخی انجمن‌های ادبی رایزنی کرده‌ایم تا گستره حضور شاعران در سراسر کشور افزایش یابد. حتی برنامه‌ریزی شده است که این محفل در استان‌های دیگر نیز در قالب نشست‌هایی برگزار شود. گام بعدی، حرکت به سمت بین‌المللی شدن کنگره است، اما بعید می‌دانم این اتفاق در سال آینده محقق شود؛ زیرا هنوز به نقطه مطلوب خود در سطح ملی نرسیده‌ایم.
تجلیل از پیشکسوتان در اولویت این دوره نیست
وی در پاسخ به پرسشی درباره تجلیل از شاعران فقید و پیشکسوت آیینی اصفهان توضیح داد: برای این دوره برنامه‌ای در زمینه تجلیل از شاعران گذشته در نظر گرفته نشده است، اما بنا داریم هر سال از یک چهره زنده و ماندگار شعر آیینی کشور تجلیل کنیم. شناسایی و معرفی شاعران آیینی گمنام اصفهان و همچنین زنده نگه‌داشتن نام شاعران گذشته، اقدامی ارزشمند است و می‌تواند به معرفی الگوها و ایجاد انگیزه برای نسل جوان کمک کند، اما این موضوع در حال حاضر جزو اهداف اولیه کنگره نیست و مجموعه‌هایی مانند اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر نهادهای مرتبط می‌توانند متولی چنین برنامه‌هایی باشند.
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان در رابطه با استفاده از ظرفیت پویانمایی، موشن‌گرافیک و کلیپ‌های ویدئویی برای ارتباط بیشتر با نسل جوان اضافه کرد: در دفتر تبلیغات اسلامی، جشنواره‌ها و برنامه‌های دیگری نیز وجود دارد که موضوعات تخصصی را در قالب موشن‌گرافیک و کلیپ دنبال می‌کنند. این ظرفیت می‌تواند برای ارتباط با نسل جوان و حضور مؤثرتر در شبکه‌های اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
احمدیان گفت: پیشنهاد پیوند دادن این دو رویداد و استفاده از آثار کنگره در قالب‌های رسانه‌ای جدید، پیشنهاد بسیار مطلوبی است و آن را بررسی خواهیم کرد. در عین حال، تبدیل برخی از اشعار به سرودهای فاخر نیز در دستور کار قرار دارد و در این زمینه با چند مجموعه گفت‌وگوهایی انجام شده است تا بتوانیم از آثار برگزیده برای تولید چند اثر ارزشمند استفاده کنیم. در دوره قبلی حضور بانوان در میان شرکت‌کنندگان چشمگیر بود و بیش از نیمی از شاعران شرکت‌کننده را بانوان تشکیل می‌دادند.
آغاز دریافت آثار از شاعران کشور
وی با توضیح زمان و شیوه ارسال آثار افزود: درگاه رسمی دبیرخانه کنگره ملی شعر حضرت مادر از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان به نشانی «morsalat.ir» در دسترس شاعران قرار دارد و علاقه‌مندان می‌توانند از هم‌اکنون آثار خود را ارسال کنند. بازه زمانی برگزاری کنگره از سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) تا سالروز ولادت آن حضرت خواهد بود و آخرین مهلت ارسال آثار نیز پنجم آذر ۱۴۰۵ تعیین شده است. امیدواریم مشارکت رسانه‌ها، شاعران و دستگاه‌های همکار در ششمین دوره این کنگره، زمینه کشف استعدادهای تازه را فراهم کند و سهمی در ثبت حقیقت و پاسداشت مقام مادر و حضرت فاطمه زهرا (س) داشته باشد.
انتهای پیام
