علیرضا نوری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: نزدیک به ۳۰ سال است که در حوزه تغذیه گیاهی فعالیت می‌کنیم و در طول این سال‌ها به این نتیجه رسیده‌ایم که بدون در اختیار داشتن ابزارهای مناسب، امکان ارائه خدمات کامل به بخش کشاورزی وجود ندارد. حتی اگر تعداد کارشناسان و متخصصان این حوزه بسیار زیاد باشد، وسعت اراضی کشاورزی به اندازه‌ای است که امکان مدیریت، کمک‌رسانی و کارشناسی تمام زمین‌های کشاورزی کشور حتی برای سازمان‌های دولتی مانند وزارت جهاد کشاورزی نیز وجود ندارد.
وی افزود: بر همین اساس، به دنبال روش‌های جدیدی برای ارائه خدمات به بخش کشاورزی بودیم و در این مسیر، حدود ۱۵ سال پیش با ورود فناوری‌هایی مانند سنجش از دور به حوزه کشاورزی و ارائه خدمات از طریق آن‌ها آشنا شدیم. از همان زمان ایده اولیه ایجاد چنین ساختاری در ذهن ما شکل گرفت و تصمیم گرفتیم با استفاده از این فناوری، سامانه‌ای را برای ارائه خدمات گسترده‌تر به کشاورزان توسعه دهیم.
این فعال زیست‌بوم نوآوری ادامه داد: پس از شکل‌گیری این ایده، تحقیقاتی درباره بازار جهانی انجام دادیم و مدل‌های مختلفی را بررسی کردیم. در جریان این تحقیقات متوجه شدیم با استفاده از ساختارهای موجود و دانش بومی کشور می‌توانیم الگوریتم‌ها و زیرساخت‌های موردنیاز را پیاده‌سازی کنیم، برنامه‌نویسی‌های لازم را انجام دهیم و چنین سامانه‌ای را در داخل کشور به مرحله اجرا برسانیم.
نوری با اشاره به شکل‌گیری تیم تخصصی برای توسعه این محصول بیان کرد: برای تحقق این هدف، تیمی متشکل از متخصصان رشته‌های مختلف از جمله سنجش از دور، هواشناسی، آبیاری و حوزه‌های گوناگون کشاورزی تشکیل و این افراد را در کنار برنامه‌نویسان قرار دادیم. در نهایت، حدود سال ۱۳۹۸ توانستیم هسته اولیه این سامانه را پیاده‌سازی کنیم و به‌تدریج خدمات و قابلیت‌های آن را گسترش دهیم.
بخش خصوصی؛ مخاطب اصلی خدمات سامانه
این فعال اقتصاد دانش‌بنیان با اشاره به چالش‌های فعالیت شرکت‌های فناور در تعامل با بخش دولتی گفت: دولت در بسیاری از حوزه‌ها باید نقش حمایت‌کننده از بخش خصوصی را ایفا کند نه به عنوان رقیب آن. این مسئله تنها مختص حوزه فعالیت ما نیست و در بسیاری از صنایع و رشته‌های دیگر نیز باید رعایت شود؛ به‌گونه‌ای که هر صنعتی بخواهد فعالیت خود را گسترش دهد، با رقابت دولت مواجه نگردد.
وی افزود: ما از ابتدا با شناختی که از شرایط کشور داشتیم، می‌دانستیم که نباید تمام برنامه‌ریزی خود را بر استفاده دولت از این سامانه متمرکز کنیم. با وجود این، ارائه خدمات به دولت را از سال ۱۴۰۰ آغاز کردیم و برای مثال، با هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی، سطح زیرکشت گندم را در یکی از شهرستان‌های استان بررسی کردیم و توانستیم تأییدیه‌ای دریافت کنیم که نشان می‌داد دقت عملکرد ما ۹۵ درصد است.
نوری با بیان اینکه هزینه اجرای این پروژه در مقایسه با روش‌های معمول دولتی بسیار پایین‌تر بود، اظهار کرد: هزینه‌ای که برای انجام این کار دریافت کردیم، در برابر هزینه‌هایی که دولت به‌صورت معمول برای چنین فعالیت‌هایی پرداخت می‌کرد، بسیار ناچیز بود و شاید بتوان گفت حدود یک‌صدم هزینه‌های دولت را شامل می‌شد؛ با این حال، متأسفانه استقبال قابل‌توجهی از سوی دولت برای استفاده از این ظرفیت شکل نگرفت.
این فعال زیست‌بوم نوآوری ادامه داد: به همین دلیل، از همان ابتدا بخش خصوصی را به‌عنوان مخاطب اصلی خدمات خود هدف‌گذاری کردیم و فعالیت‌هایمان را نیز بر همین اساس پیش بردیم. خوشبختانه از سال ۱۳۹۸ که کار توسعه سامانه به‌صورت رسمی آغاز شد، پس از انجام مراحل مختلف کالیبراسیون و تکمیل زیرساخت‌ها، این محصول در سال ۱۴۰۳ وارد بازار و با استقبال خوبی مواجه شد.
وی تصریح کرد: البته تا پیش از شرایط جنگی، روند فعالیت ما مناسب بود، اما در دوران جنگ به دلیل مسائلی مانند محدودیت‌های اینترنتی با مشکلاتی مواجه شدیم که آن‌ها را نیز برطرف کردیم. اکنون امیدواریم طی یکی دو ماه آینده شرایط فعالیت به وضعیت قبلی بازگردد. در مجموع، در حال حاضر عمده فعالیت ما با بدنه بخش خصوصی است، اما هم‌زمان مشتریانی از کشورهای مختلف و قاره‌های گوناگون نیز داریم.
نوری با اشاره به قابلیت استفاده بین‌المللی از این سامانه خاطرنشان کرد: ساختار سامانه به‌گونه‌ای طراحی شده است که امکان ارائه خدمات به کاربران از سراسر جهان وجود داشته باشد. یکی از دلایل استقبال مشتریان خارجی از خدمات ما، قیمت رقابتی آن در مقایسه با رقبای داخلی و خارجی است؛ به‌طوری‌که در بسیاری از موارد، با وجود ارائه خدمات بیشتر و برخورداری از دقت بالا، هزینه کمتری نسبت به سایر ارائه‌دهندگان دریافت می‌کنیم.
هوش مصنوعی در خدمت تشخیص آفات و بیماری‌های گیاهی
این فعال اقتصاد دانش‌بنیان در تشریح نحوه استفاده از هوش مصنوعی در محصولات این مجموعه گفت: حدود ۲ سال است که هوش مصنوعی به‌صورت جدی در سامانه‌ها و شبکه‌های عمومی مطرح شده است، اما از آنجا که فعالیت ما از سال ۱۳۹۸ آغاز شده، در نخستین سامانه خود که «پایه‌شیک» نام دارد و مبتنی بر اطلاعات ماهواره‌ای است، از الگوریتم‌های پیشرفته‌ای استفاده کرده‌ایم که شباهت زیادی به هوش مصنوعی دارند و امکان تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و ارائه نتایج آن به کشاورزان را فراهم می‌کنند.
وی افزود: اگر بخواهیم به‌طور مشخص درباره استفاده از هوش مصنوعی صحبت کنیم، باید به سامانه دوم مجموعه با نام «آلینو» اشاره کنم. این سامانه به‌گونه‌ای طراحی شده است که تمام افرادی که به هر شکلی با کشاورزی و گل و گیاه ارتباط دارند، از جمله زنان خانه‌دار، باغداران، زراعت‌کاران و گلخانه‌داران و حتی افرادی که در باغ‌ویلاها فعالیت می‌کنند، بتوانند از خدمات آن استفاده کنند.
این فعال زیست‌بوم نوآوری با اشاره به مشکلات دسترسی به مشاوره تخصصی در حوزه کشاورزی و گیاهان بیان کرد: یکی از مشکلات اساسی این است که افراد به‌صورت دائمی به کارشناسان حرفه‌ای دسترسی ندارند. از سوی دیگر، هوش مصنوعی‌های عمومی به دلیل استفاده از بانک‌های اطلاعاتی عمومی، معمولاً پاسخ‌هایی کلی ارائه می‌دهند. به همین دلیل، با کمک کارشناسان داخلی کشور، هوش مصنوعی اختصاصی خود را طراحی کردیم که در حال حاضر اپلیکیشن آن نیز در بازار موجود است.
نوری ادامه داد: کاربران به‌راحتی می‌توانند از گیاه خود یا حشره‌ای که در باغ مشاهده کرده‌اند عکس بگیرند و حتی در صورت مشاهده مشکل در یکی از برگ‌های گیاه، تصویر آن را در اختیار سامانه قرار دهند. این هوش مصنوعی به بانک‌های اطلاعاتی اختصاصی و قدرتمندی متصل است که خودمان تهیه کرده‌ایم و بر همین اساس می‌تواند تحلیل‌های بسیار سریع و دقیقی ارائه دهد.
وی تصریح کرد: برای مثال، سامانه می‌تواند تشخیص دهد حشره مشاهده‌شده آفت است یا خیر و در صورت آفت بودن، راهکارهای پیشگیری و درمان آن را ارائه کند. همین قابلیت درباره بیماری‌های گیاهی نیز وجود دارد و در زمینه گل‌های زینتی و گیاهان آپارتمانی نیز کاربرد دارد؛ به‌گونه‌ای که علاقه‌مندان به گل و گیاه می‌توانند بدون نیاز به مراجعه به سامانه‌های عمومی یا دریافت مشاوره حضوری، اطلاعات موردنیاز خود را دریافت کنند.
نوری با اشاره به جزئیات قابلیت‌های سامانه آلینو خاطرنشان کرد: برای مثال، کاربر می‌تواند از یک گلدان عکس بگیرد و سامانه بررسی کند که آیا قرار گرفتن آن در کنار شوفاژ تأثیر منفی بر گیاه دارد یا خیر، زرد شدن برگ‌های بالایی به چه علتی اتفاق افتاده و آیا محل قرارگیری گلدان در خانه مناسب است یا باید تغییر کند. همچنین شرایط آبیاری گلدان را بررسی می‌کند و اطلاعات لازم را در اختیار کاربر قرار می‌دهد.
قابلیت ارائه خدمات به کاربران در سراسر جهان
این فعال اقتصاد دانش‌بنیان با اشاره به ارزیابی عملکرد این محصول در مقایسه با نمونه‌های خارجی گفت: ما همواره محصولات و رقبای خارجی را نیز بررسی و تحلیل می‌کنیم و خوشبختانه به این نتیجه رسیده‌ایم که سامانه هوش مصنوعی ما از جمله نمونه‌های برتر در سطح جهان است. یکی از ویژگی‌های مهم این سامانه، چندزبانه بودن آن است و در حال حاضر از زبان‌های فارسی، ترکی، انگلیسی، پشتو، کردی و عربی پشتیبانی می‌کند.
وی افزود: توسعه زبان‌های دیگر نیز در دستور کار قرار دارد و در حال حرکت به سمت پشتیبانی از زبان‌های مورد استفاده در کشورهای روسی‌زبان و سایر مناطق هستیم. در مجموع، ما از هوش مصنوعی در قالب این سامانه استفاده کرده‌ایم و اکنون دو مجموعه و دو سامانه مجزا در اختیار داریم که یکی در حوزه تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و دیگری در زمینه تشخیص و بررسی مشکلات گیاهی فعالیت می‌کند.
نوری ادامه داد: هر دو سامانه قابلیت استفاده برای کارشناسان، شرکت‌ها و کشاورزان را دارند و در کنار آن، سامانه آلینو می‌تواند به تمام افرادی که به هر نحوی با گیاهان و گل و گیاه سروکار دارند، خدمات ارائه دهد. بنابراین، مخاطبان این محصولات تنها فعالان حرفه‌ای حوزه کشاورزی نیستند و افراد عادی نیز می‌توانند از امکانات آن‌ها بهره‌مند شوند.
این فعال زیست‌بوم نوآوری با اشاره به نحوه دسترسی کاربران به خدمات سامانه اظهار کرد: ساختار سامانه به‌گونه‌ای طراحی شده است که هر فردی از هر نقطه جهان که به این خدمات نیاز داشته باشد، بتواند آن‌ها را دریافت کند. کافی است کاربر وارد سامانه شود و زمین کشاورزی خود را به‌راحتی ثبت کند تا از همان لحظه امکان استفاده از خدمات سامانه را داشته باشد. ثبت‌نام و انجام مراحل اولیه نیز به‌صورت رایگان انجام می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: در بخش هوش مصنوعی نیز کاربران کافی است اپلیکیشن مربوطه را از طریق بازار نصب کنند و با هر زبانی که تمایل دارند، چه در داخل کشور و چه در خارج از ایران، از امکانات آن استفاده کنند. فعالیت ما محدودیت جغرافیایی ندارد؛ چراکه نگاه‌مان صرفاً به بازار داخلی نبوده و هدف‌مان این است که خدماتی را که در سطح جهانی جزو خدمات تراز اول حوزه کشاورزی محسوب می‌شوند، از داخل کشور به سایر کشورها نیز ارائه کنیم. البته کشور خودمان در این زمینه همچنان اولویت دارد.
انتهای پیام
