وحید سیدنا در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به تأثیر زراعت چوب بر کاهش قاچاق و تخریب جنگل‌های طبیعی، اظهار کرد: در صورت برنامه‌ریزی و مدیریت نظام‌مند، زراعت چوب می‌تواند به‌عنوان یک منبع جایگزین قابل اتکا و قانونی برای تأمین بخش عمده‌ای از چوب مورد نیاز کشور در نظر گرفته شود.
وی افزود: اگر صنایع چوب به منابع سلولزی قانونی و مقرون‌به‌صرفه دسترسی نداشته باشند، ناگزیر به سمت بهره‌برداری‌های غیرمجاز از جنگل‌ها و قاچاق چوب سوق پیدا خواهند کرد. بنابراین فراهم کردن منابع جایگزین و پایدار برای تأمین مواد اولیه این صنایع، نقش مهمی در حفاظت از جنگل‌های طبیعی دارد.
سیدنا ادامه داد: با توجه به اجرای طرح تنفس جنگل از سال ۱۳۹۶ و توقف بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های شمال کشور، طرح ملی زراعت چوب به‌عنوان یکی از طرح‌های محوری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور مورد توجه قرار گرفت تا ضمن تأمین نیاز صنایع چوب، از دست‌اندازی و تخریب جنگل‌های طبیعی جلوگیری شود.
کمبود منابع آب؛ مهم‌ترین محدودیت توسعه زراعت چوب
این دکترای جنگلداری با اشاره به تعارض میان نیاز آبی گونه‌های سریع‌الرشد و شرایط خشکسالی کشور بیان کرد: با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از کشور در اقلیم خشک و نیمه‌خشک قرار دارد، یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده توسعه زراعت چوب، تأمین آب مورد نیاز است.
وی توضیح داد: بیشتر گونه‌های سریع‌الرشد و چوب‌ده نیاز آبی نسبتاً بالایی دارند و این موضوع باید در مکان‌یابی و انتخاب محل کاشت آن‌ها مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه در صورت تأمین نشدن آب مورد نیاز، درختان با تنش کم‌آبی مواجه می‌شوند که این مسئله می‌تواند به کاهش رشد و حتی از بین رفتن آن‌ها منجر شود.
عضو هیات علمی دانشگاه لرستان با تأکید بر ضرورت انجام مطالعات علمی در زمینه نیاز آبی گونه‌های مورد استفاده در زراعت چوب، افزود: شناخت نیاز آبی واقعی گونه‌ها و آستانه تحمل کم‌آبی آن‌ها، بدون ایجاد اختلال جدی در فرآیند رشد، همچنان به پژوهش‌های علمی و دقیق‌تری نیاز دارد.
سیدنا تصریح کرد: افزایش بهره‌وری و راندمان روش‌های آبیاری با استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند نقش قابل توجهی در استفاده بهینه از منابع آب موجود برای کاشت و پرورش این گونه‌ها داشته باشد.
استفاده از پساب برای آبیاری گونه‌های چوب‌ده نیازمند پژوهش بیشتر است
وی با اشاره به قابلیت گیاه‌پالایی برخی گونه‌های سریع‌الرشد و چوب‌ده مورد استفاده در زراعت چوب، نظیر صنوبر و اکالیپتوس، اضافه کرد: در سال‌های اخیر، استفاده از آب‌های نامتعارف از جمله پساب‌های خانگی و صنعتی به‌عنوان یکی از گزینه‌های تأمین آب مورد نیاز این گونه‌ها مطرح شده است؛ البته استفاده از این منابع نیز نیازمند تحقیقات بیشتر و بررسی‌های علمی است.
ضرورت حمایت اقتصادی از کشاورزان در دوره تولید
این دکترای جنگلداری با اشاره به طولانی بودن دوره سرمایه‌گذاری در زراعت چوب گفت: دستیابی به محصولی با کیفیت و ارزش اقتصادی بالا، به دوره‌ای نسبتاً طولانی در حدود هفت تا ۱۰ سال نیاز دارد و به همین دلیل باید تمهیداتی برای حمایت از تولیدکنندگان و کاهش فشارهای مالی بر کشاورزان در این مدت در نظر گرفته شود.
وی یکی از راهکارهای حمایت از تولیدکنندگان را برقراری ارتباط مستقیم میان کشاورزان و صنایع چوب و عقد قراردادهای خرید تضمینی عنوان کرد و افزود: این قراردادها می‌توانند همراه با پیش‌پرداخت و در چند مرحله تنظیم شوند تا در طول دوره پرورش درختان، درآمدی برای کشاورز ایجاد شود و تنگنای مالی ناشی از فاصله زمانی کاشت تا برداشت محصول تا حدودی برطرف شود.
سیدنا ادامه داد: از سوی دیگر، حمایت‌های مالی دولت از طریق پرداخت تسهیلات بانکی کم‌بهره نیز می‌تواند مشوق قابل توجهی برای کشاورزان باشد و زمینه مشارکت بیشتر آن‌ها در توسعه زراعت چوب را فراهم کند.
وی همچنین به ظرفیت کشت تلفیقی در عرصه‌های زراعت چوب اشاره کرد و گفت: کاشت برخی گونه‌های زراعی و علوفه‌ای مناسب، نظیر یونجه، در مناطق مستعد و در زیراشکوب درختان می‌تواند به ایجاد درآمد قابل توجه برای کشاورزان در طول دوره پرورش درختان منجر شود.
زراعت چوب به برنامه‌ریزی جامع و هماهنگی ملی نیاز دارد
عضو هیات علمی دانشگاه لرستان در ادامه با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه‌ای جامع برای اجرای این طرح در سطح کشور بیان کرد: اجرای موفقیت‌آمیز زراعت چوب به‌عنوان یک طرح محوری و فراگیر در مقیاس ملی و با هدف‌گذاری تولید انبوه، مستلزم تدوین برنامه راهبردی منسجم و جامع‌نگر است.
وی افزود: در چنین برنامه‌ای باید همه اجزای مرتبط و اثرگذار، از جمله بخش‌های آموزشی، پژوهشی و ترویجی، قانونی و حقوقی، فنی و اجرایی و همچنین ابعاد اقتصادی و مالی، به‌صورت نظام‌مند ایفای نقش کنند.
سیدنا تصریح کرد: بی‌تردید ضعف و ناهماهنگی در هر یک از این اجزا می‌تواند دستیابی به اهداف پیش‌بینی‌شده در سطح کلان را با اختلال مواجه کند.
وی در ادامه با اشاره به نقش تعیین‌کننده شرایط اقتصادی در موفقیت طرح زراعت چوب اظهار کرد: در این میان، تأثیر متغیرهای اقتصادی و فعالیت‌های رقیب چشمگیرتر است؛ به‌گونه‌ای که در شرایط اقتصادی پایدار و تولیدمحور و با در نظر گرفتن مشوق‌های مالی و حمایتی، امکان سوق دادن سرمایه‌های افراد به سمت چنین طرح‌هایی بیشتر خواهد بود.
انتهای پیام
