به گزارش ایسنا به نقل از علم خوان، رنگ دندانها یکی از عوامل مؤثر در برداشت افراد از زیبایی لبخند است؛ با این حال، جذابیت لبخند تنها به میزان سفیدی دندانها محدود نمیشود و عواملی مانند میزان نمایان بودن لثه، شکل دندانها و تناسب اجزای دهان نیز در این ارزیابی نقش دارند. در همین راستا، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری پژوهشگران بینالمللی در مطالعهای که نتایج آن در مجله علمی BDJ Open منتشر شده است، تأثیر همزمان رنگ دندانها و میزان نمایان بودن لثه بر جذابیت لبخند را بررسی کردند. این پژوهش همچنین تفاوت دیدگاه افراد عادی و گروههای مختلف دندانپزشکان را در ارزیابی زیبایی لبخند مورد مطالعه قرار داده است.
در این مطالعه، ۱۶۰ نفر در چهار گروه شامل ۴۰ فرد عادی، ۴۰ دندانپزشک عمومی، ۴۰ متخصص پروتزهای دندانی و ۴۰ متخصص ارتودنسی شرکت کردند. پژوهشگران با استفاده از نرمافزارهای ویرایش دیجیتال، ۱۶ تصویر از یک لبخند تهیه کردند که در آنها میزان نمایان بودن لثه در چهار سطح صفر، یک، سه و پنج میلیمتر و رنگ دندانها نیز در چهار درجه متفاوت تنظیم شده بود.
شرکتکنندگان پس از مشاهده تصاویر، میزان جذابیت هر لبخند را در مقیاسی از صفر تا ۱۰ امتیاز ارزیابی کردند؛ بهطوریکه صفر نشاندهنده کمترین و ۱۰ بیانگر بیشترین میزان جذابیت بود. در مجموع، ۲۵۶۰ ارزیابی در این پژوهش انجام شد.
نتایج پژوهش نشان داد که تأثیر رنگ دندانها بر جذابیت لبخند، با میزان نمایان بودن لثه ارتباط دارد و نمیتوان یک رنگ مشخص را در همه شرایط بهعنوان جذابترین رنگ دندان معرفی کرد. بر اساس یافتهها، زمانی که لثه هنگام لبخند زدن دیده نمیشد یا تنها یک میلیمتر از آن نمایان بود، رنگهای روشنتر دندان معمولاً امتیاز بیشتری دریافت میکردند؛ اما با افزایش میزان نمایان بودن لثه، این الگو تغییر میکرد. برای مثال، در شرایطی که سه میلیمتر از لثه نمایان بود، رنگ دندان با کد 1M1 بالاترین امتیاز را به دست آورد. میانگین امتیاز این رنگ ۵.۱۶ از ۱۰ بود که ۱.۳۳ امتیاز بیشتر از روشنترین رنگ مورد بررسی با کد 0M1 محسوب میشد. همچنین در شرایطی که پنج میلیمتر از لثه نمایان بود، رنگ دندان با کد 3M1 اندکی امتیاز بیشتری نسبت به سه رنگ دیگر دریافت کرد؛ با این حال، اختلاف امتیاز آن با سایر رنگها محدود و در حدود ۰.۲۹ تا ۰.۴۰ امتیاز از ۱۰ بود.
از دیگر یافتههای این پژوهش آن بود که با افزایش میزان نمایان بودن لثه، امتیاز جذابیت لبخند بهطور کلی کاهش پیدا میکرد. بنابراین، حتی رنگ دندانی که در یک وضعیت خاص امتیاز بیشتری دریافت کرده بود، لزوماً نمیتوانست جذابیت لبخند را به سطح شرایطی برساند که در آن لثه کمتر نمایان بود.
پژوهشگران در بخش دیگری از این مطالعه، امتیازهای ثبتشده توسط چهار گروه شرکتکننده را با یکدیگر مقایسه کردند. نتایج نشان داد که در میانگین کلی امتیازدهی، تفاوت معناداری میان گروهها وجود نداشت. با این حال، پس از انجام اصلاحات آماری برای تعدد مقایسهها، تنها یک تفاوت معنادار میان گروهها باقی ماند؛ بهطوریکه افراد عادی به تصویری با رنگ دندان 0M1 و میزان نمایان بودن سه میلیمتر لثه، بهطور متوسط ۱.۷۵ امتیاز بیشتر از متخصصان ارتودنسی دادند.
این یافته نشان میدهد که برخلاف تصور احتمالی، نمیتوان گفت دندانپزشکان همواره در مقایسه با افراد عادی ارزیابی سختگیرانهتری از زیبایی لبخند دارند؛ هرچند آموزش تخصصی و تجربه حرفهای ممکن است در ارزیابی برخی جزئیات ظاهری مؤثر باشد. یکی از نکات قابل توجه این پژوهش، ضرورت تفکیک میان تأثیر رنگ دندان بر جذابیت ظاهری لبخند و درمان علتهای نمایان بودن بیش از حد لثه است.
پژوهشگران تأکید کردهاند که نتایج این مطالعه به معنای آن نیست که سفید کردن دندانها میتواند جایگزین درمان لبخند لثهای شود. این پژوهش بر اساس تصاویر دیجیتالی دستکاریشده انجام شده و هیچ مداخله درمانی واقعی، از جمله سفید کردن دندانها یا جراحی لثه، روی شرکتکنندگان صورت نگرفته است.
همچنین رنگهای شبیهسازیشده صرفاً از نظر میزان روشنایی با یکدیگر تفاوت نداشتند و برخی ویژگیهای دیگر رنگ نیز همزمان تغییر کرده بودند؛ بنابراین نمیتوان تمام تفاوت امتیازها را تنها به روشنتر یا تیرهتر بودن دندانها نسبت داد. از سوی دیگر، نمایان بودن بیش از حد لثه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله موقعیت استخوان فک بالا، وضعیت قرارگیری دندانها، کوتاهی لب بالا یا فعالیت بیش از حد عضلات لب. از این رو، انتخاب روش درمانی مناسب به علت اصلی این وضعیت بستگی دارد و ممکن است روشهایی مانند درمان ارتودنسی، جراحی لثه، اصلاح موقعیت لب یا سایر مداخلات درمانی مورد نیاز باشد.
استفاده از تصاویر دیجیتالی بهجای بررسی لبخند واقعی افراد، یکی از محدودیتهای اصلی این پژوهش بود. همچنین تمامی تصاویر بر اساس لبخند یک فرد تهیه شده بودند؛ بنابراین ممکن است نتایج بهدستآمده برای افرادی با ویژگیهای متفاوت صورت، رنگ پوست، فرم دندانها و ساختار لبها یکسان نباشد.
پژوهشگران بر همین اساس، انجام مطالعات گستردهتر با استفاده از تصاویر متنوعتر، شرایط استاندارد و کنترلشده نمایش رنگ و همچنین ارزیابی لبخندهای واقعی و پویا را برای بررسی دقیقتر این موضوع ضروری دانستهاند.
در مجموع، یافتههای این پژوهش نشان میدهد که زیبایی لبخند پدیدهای چندعاملی است و نمیتوان صرفاً با معیار سفیدی دندانها درباره جذابیت آن قضاوت کرد؛ بلکه میزان نمایان بودن لثه و تناسب آن با رنگ دندانها نیز در برداشت افراد از زیبایی لبخند نقش دارد. با این حال، نتایج این مطالعه بهتنهایی مبنایی برای انتخاب روش درمانی یا جایگزین کردن سفید کردن دندانها با درمان علتهای اصلی نمایان بودن بیش از حد لثه نیست.
انتهای پیام