دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ | ۱۱:۴۵
شناسایی جیوه مواد غذایی و آب بدون تجهیزات آزمایشگاهی

شناسایی جیوه مواد غذایی و آب بدون تجهیزات آزمایشگاهی

خراسان رضوی (ایسنا) - پژوهشگران حسگر مولکولی جدیدی ساخته‌اند که می‌تواند با تغییر رنگ و کمک دوربین تلفن همراه، وجود جیوه در آب و مواد غذایی را در حدود ۱۰ ثانیه شناسایی کند، روشی که می‌تواند نیاز به تجهیزات پیچیده آزمایشگاهی را کاهش دهد.

پژوهشگران دانشگاه فنی استانبول ماده‌ای شیمیایی ایجاد کردند که در مواجهه با جیوه تغییر رنگ می‌دهد و می‌تواند راهکاری برای انجام آزمایش‌های سریع‌تر و ساده‌تر ارائه کند.

جیوه، فلزی سمی است که می‌تواند به دستگاه عصبی و سایر اندام‌های بدن آسیب برساند. تشخیص حتی مقادیر بسیار کم این فلز دشوار است، زیرا آب و مواد غذایی آلوده به آن ممکن است کاملا طبیعی به نظر برسند. آزمایش‌های متداول نیز اغلب به تجهیزات تخصصی و انجام آزمایش در محیط آزمایشگاهی نیاز دارند.

این گروه پژوهشی، مولکولی به نام «NIR-۲» ساخته‌اند که با یون‌های جیوه، شکل خاصی از این فلز، واکنش نشان می‌دهد. ساختار شیمیایی این مولکول حاوی سلنیوم است، عنصری که برهم‌کنش قدرتمندی با جیوه دارد و باعث تغییر شکل مولکول می‌شود.

تغییر رنگ محلول از زرد به سبز، همراه با انتشار نور نزدیک به مادون قرمز، نشان‌دهنده واکنش حسگر به وجود یون‌های جیوه است، به این ترتیب پژوهشگران توانستند جیوه را هم از طریق تغییر رنگ قابل مشاهده و هم با استفاده از دستگاه‌هایی شناسایی کنند که نور خارج از محدوده دید انسان را اندازه‌گیری می‌کنند. این واکنش حدود ۱۰ ثانیه طول کشید و سیگنال حاصل دست‌کم، ۲۰ دقیقه پایدار ماند.

پژوهشگران همچنین بررسی کردند آیا می‌توان به‌جای اتکای کامل به تجهیزات آزمایشگاهی، از دوربین معمولی تلفن همراه برای اندازه‌گیری تغییر رنگ استفاده کرد یا خیر. آنان با مقایسه مقادیر رنگ قرمز و سبز در تصاویر، میزان جیوه را در غلظت‌های مختلف تخمین زدند. این روش در آینده می‌تواند برخی آزمایش‌های غربالگری را ارزان‌تر و انجام آن‌ها را در نزدیکی محل وقوع آلودگی آسان‌تر کند.

آنان برای آزمایش این روش در شرایطی فراتر از محلول‌های ساده، مقادیر مشخصی جیوه به آب آشامیدنی، آب دریاچه و چند نوع میوه اضافه کردند. آنان همچنین واکنش رنگی حسگر را در برنج، ذرت، لوبیا و عدس بررسی کردند، هرچند عملکرد آن در مواد غذایی مختلف یکسان نبود. در آزمایشی دیگر، این حسگر در سلول‌های ریه انسان سیگنال‌های نوری مرتبط با جیوه تولید کرد. میزان بقای سلول‌ها در شرایط آزمایش‌ شده بالاتر از ۹۰ درصد ماند که نشان می‌دهد این مولکول ممکن است برای تصویربرداری پژوهشی نیز کاربرد داشته باشد.

دستاورد اصلی این پژوهش، ترکیب واکنش رنگی سریع با سیگنال نوری حساس در قالب یک ساختار مولکولی واحد است،   با این حال، این حسگر هنوز به ابزار آزمایش خانگی برای مصرف‌کنندگان تبدیل نشده است. نمونه‌ها به آماده‌سازی نیاز داشتند، شرایط نورپردازی کنترل‌شده بود و در بیشتر آزمایش‌ها از موادی استفاده شد که مقادیر مشخصی جیوه به آن‌ها اضافه شده بود.

در پایش آلودگی‌های محیطی، ارائه هشدار اولیه جایگزین ارزیابی کامل ایمنی نیست. نهادهای مسئول همچنان به اندازه‌گیری‌های معتبر، حدود ایمنی مورد توافق و دستورالعمل‌هایی برای اقدام در صورت شناسایی آلودگی نیاز دارند. ابزار آزمایش میدانی کاربردی باید بتواند در انواع مختلف مواد غذایی و منابع آب عملکردی پایدار داشته باشد، نه اینکه فقط در آزمایش‌های آماده‌سازی‌شده و کنترل‌شده نتیجه مطلوب ارائه کند.

بر اساس گزارش سایت نوریج، پژوهشگران هنوز باید مشخص کنند این حسگر با نمونه‌هایی که به‌طور طبیعی آلوده شده‌اند و در شرایط متغیر محیطی، تا چه اندازه قابل اعتماد عمل می‌کند. یافته‌های این پژوهش، راهکاری امیدوارکننده برای آشکارسازی خطری محیطی ارائه می‌کند که تشخیص آن با چشم غیرمسلح امکان‌پذیر نیست.

نتایج این پژوهش در نشریه علمی «تالانتا»(Talanta) منتشر شده است.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها