به گزارش ایسنا، دنیای کودکان امروز با نسلهای گذشته تفاوتهای چشمگیری دارد؛ تلفنهای هوشمند، اینترنت و بازیهای آنلاین به بخش جداییناپذیری از اوقات فراغت آنها تبدیل شدهاند و بسیاری از تجربههای سرگرمکننده و ارتباطی نسل جدید در فضایی شکل میگیرد که مرزهای آن به دنیای واقعی محدود نیست.
بازیهای آنلاین دیگر تنها وسیلهای برای گذراندن وقت نیستند، بلکه به بستری برای تعامل، رقابت، یادگیری و حتی شکلگیری برخی الگوهای رفتاری تبدیل شدهاند. این بازیها اگر متناسب با سن کودکان و در چارچوبی مشخص انتخاب شوند، میتوانند به تقویت تمرکز، خلاقیت، سرعت عمل و مهارت حل مسئله کمک کنند؛ اما استفاده بیرویه و مواجهه با محتوای نامناسب ممکن است آثار متفاوتی بر روند رشد و تربیت کودکان برجای بگذارد.
نگرانی اصلی زمانی شکل میگیرد که سرگرمیهای مجازی به اولویت نخست زندگی کودک تبدیل شوند و جای فعالیتهایی همچون بازیهای گروهی، ورزش، مطالعه، گفتگوهای خانوادگی و ارتباط با همسالان را بگیرند. در چنین شرایطی، فرصت تجربه روابط انسانی و تمرین مهارتهایی مانند همدلی، مسئولیتپذیری و حل تعارض کاهش مییابد.
از سوی دیگر، محتوای بازیها نیز در این میان نقش مهمی دارد؛ چراکه کودکان در دوران رشد از الگوهای محیط پیرامون خود تأثیر میپذیرند و مواجهه مستمر با برخی رفتارها و تصاویر میتواند بر نگرش و شیوه تعامل آنها اثرگذار باشد.
با وجود این، حذف فناوری از زندگی کودکان نه امکانپذیر است و نه راهکاری پایدار به شمار میرود. آنچه ضرورت دارد، شناخت فرصتها و تهدیدهای این فضا و حرکت به سمت استفاده آگاهانه از فناوری است؛ مسیری که تحقق آن به همراهی خانوادهها، مدارس و نهادهای فرهنگی نیاز دارد.
ناهید عابدی، کارشناس فرهنگی، در گفت وگو با ایسنا با اشاره به گسترش استفاده کودکان و نوجوانان از بازیهای آنلاین بیان کرد: بازیهای دیجیتال به یکی از سرگرمیهای پرطرفدار نسل جدید تبدیل شدهاند و دسترسی آسان به تلفنهای هوشمند و اینترنت، سهم این بازیها را در اوقات فراغت کودکان افزایش داده است.
وی افزود: این بازیها در کنار جنبه سرگرمی، ظرفیتهایی برای یادگیری، پرورش خلاقیت و تقویت تواناییهای ذهنی دارند، اما تأثیر نهایی آنها تا حد زیادی به محتوای بازی و مدتزمان استفاده از آن بستگی دارد.
این کارشناس فرهنگی با تأکید بر اهمیت محتوای بازیها در دوران رشد کودکان اظهار کرد: کودکان در این سنین بهشدت از محیط پیرامون خود الگوبرداری میکنند و آنچه بهصورت مداوم مشاهده میکنند، میتواند بهتدریج بر نگرش، باورها و شیوه رفتار آنها تأثیر بگذارد؛ بنابراین خانوادهها باید نسبت به محتوای بازیهای فرزندان خود شناخت کافی داشته باشند.
عابدی ادامه داد: برخی بازیها با نمایش خشونت، رفتارهای نامناسب یا ترویج الگوهای فرهنگی ناسازگار با ارزشهای جامعه، ممکن است زمینه تأثیرگذاری منفی بر نگرش کودکان را فراهم کنند. ازاینرو، انتخاب آگاهانه بازیها و توجه به گروه سنی مخاطبان آنها اهمیت ویژهای دارد.
وی با اشاره به پیامدهای استفاده افراطی از بازیهای آنلاین تصریح کرد: زمانی که بخش زیادی از اوقات فراغت کودک در فضای بازیهای مجازی سپری میشود، فرصت حضور در جمع خانواده، ارتباط با دوستان و مشارکت در فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و ورزشی کاهش پیدا میکند؛ درحالیکه بسیاری از مهارتهای زندگی از طریق همین تجربههای واقعی شکل میگیرند.
این کارشناس فرهنگی نقش خانواده را در مدیریت استفاده کودکان از فناوری مهم دانست و گفت: مقابله با علاقه کودکان به بازیهای آنلاین از طریق ممنوعیتهای سختگیرانه، راهکار مناسبی نیست؛ بلکه والدین باید با گفتگوی صمیمانه، نظارت آگاهانه و تعیین قوانین مشخص، شیوه صحیح استفاده از فناوری را به فرزندان خود آموزش دهند.
عابدی خاطرنشان کرد: تعیین زمان مشخص برای بازی، شناخت محتوای نرمافزارها، همراهی با کودکان در انتخاب بازی و فراهمکردن سرگرمیهای سالم و متنوع میتواند به ایجاد تعادل در زندگی آنها کمک کند.
وی همچنین به اهمیت رفتار والدین بهعنوان الگوی فرزندان اشاره کرد و افزود: کودکان تنها از توصیههای پدر و مادر تأثیر نمیپذیرند، بلکه رفتار آنها را نیز مشاهده و الگوبرداری میکنند؛ بنابراین خانوادهها باید در استفاده از تلفن همراه و حضور در فضای مجازی، خود نیز الگوی مناسبی باشند.
این کارشناس فرهنگی با تأکید بر ضرورت آموزش سواد رسانهای به کودکان عنوان کرد: نسل جدید باید از سنین پایین با مهارت تشخیص محتوای مفید از آسیبزا آشنا شود تا بتواند هنگام مواجهه با محتوای مختلف در فضای مجازی، انتخابی آگاهانه داشته باشد.
عابدی در پایان تأکید کرد: نمیتوان کودکان و نوجوانان را از فناوریهای نوین جدا کرد، بلکه باید با برنامهریزی فرهنگی، آموزش خانوادهها و افزایش آگاهی نسل جدید، زمینه استفاده هدفمند و مسئولانه از این ظرفیت را فراهم کرد تا بازیهای آنلاین در خدمت رشد و یادگیری کودکان باشند، نه اینکه جایگزین زندگی واقعی آنها شوند.
انتهای پیام