نتایج این پژوهش انجام شده روی موشها نشان میدهد ماده التهابی به نام «IL-۱ beta» در این فرایند نقش دارد و مهار اثر آن میتواند بخشی از توانایی از دست رفته بدن برای حفظ گرما را بازگرداند.
ممکن است فردی مسن در اتاقی احساس سرما کند که برای فردی جوانتر، دمایی مطبوع دارد. بخشی از دلیل این امر میتواند مربوط به چربی قهوهای باشد که نوعی چربی است که قند و چربی را میسوزاند تا گرمای مورد نیاز بدن را تامین کند.
نتایج پژوهش جدید نشان میدهد بافت چربی قهوهای با افزایش سن، برای واکنش به سرما به زمان بیشتری نیاز دارد و پژوهشگران منشا این تغییر را به مادهای نسبت دادند که سلولهای ایمنی مجاور این بافت تولید میشود و مانع تولید موثر گرما میشود.
کاهش توان تولید گرما با افزایش سن
حدود ۲۸.۸ درصد از سلولهای چربی قهوهای موشهای جوان در دمای اتاق فعال بودند و گرما تولید میکردند. این میزان پس از یک روز قرار گرفتن در معرض سرما به ۶۱.۷ درصد و در روز سوم به ۸۹.۷ درصد رسید. در مقابل، موشهای تقریبا ۷۴ هفتهای در ابتدای آزمایش فقط ۰.۳۱ درصد سلول فعال داشتند و این رقم پس از سه روز سرما به ۵۰.۹ درصد افزایش یافت که همچنان از میزان فعالیت موشهای جوان در نخستین روز مواجهه با سرما کمتر بود. در این مدت، دمای بدن موشهای مسن کاهش پیدا کرد و طی دو روز، ۲۵ درصد آنها جان خود را از دست دادند.
نتایج پژوهشهای قبلی این آزمایشگاه در سال ۲۰۲۰ نشان داد میزان پروتئینی به نام «UCP۱» در سلولهای چربی قهوهای متفاوت است. این پروتئین نقش مهمی در تولید گرما دارد و سلولهایی که مقدار کمی از آن را دارند، فعالیت گرمازایی کمتری نشان میدهند. در سلولهای کمفعال، میزان پروتئین دیگری به نام «H۶PD» بیشتر بود، این پروتئین به حفظ هورمون استرس فعال در سلولها کمک میکند.
کورتیزول، هورمون اصلی استرس در انسان است، در حالی که کورتیکوسترون همین نقش را در موشها بر عهده دارد. حضور این هورمون در سلولهای چربی باعث میشود آنها واکنش ضعیفتری به پیامهای عصبی محرک تولید گرما نشان دهند.
شواهدی از بافت انسانی
پژوهشگران برای درک ارتباط این سازوکار با بدن انسان، نمونههای بافت چربی پنج بیمار را بررسی کردند که تحت عمل جراحی تیروئید قرار گرفته بودند. این نمونهها از ناحیه بالای استخوان ترقوه گرفته شده بودند و نتایج نشان داد سلولهای چربی انسانی نیز تقریبا به دو گروه با فعالیت متفاوت تقسیم میشوند، با این حال، افراد مورد بررسی بین ۱۸ تا ۴۸ سال سن داشتند و هیچ نمونهای از افراد سالمند در اختیار پژوهشگران نبود.
موشهای جوان به مدت یک هفته در محیطی با دمای ۶ درجه سانتیگراد قرار گرفتند. در پایان این دوره، سهم سلولهای فعال تولید کننده گرما از ۳۱.۱ درصد به ۸۵.۶ درصد افزایش یافت. با بازگشت حیوانات به محیط گرم، این تغییر بهتدریج معکوس شد.
پژوهشگران همچنین با قطع ارتباط عصبی بافت چربی قهوهای در یک سمت بدن موشها دریافتند که پیامهای عصبی برای فعالسازی این بافت ضروری هستند. در شرایط سرما، ۸۵.۶ درصد سلولهای سمت دارای ارتباط عصبی فعال شدند، در حالی که این میزان در سمت فاقد ارتباط عصبی فقط ۲۹.۱ درصد بود.

ارتباط سلولهای ایمنی با کاهش تولید گرما
اعصاب با آزادسازی مادهای به نام نورآدرنالین، پیام افزایش تولید گرما را به سلولهای چربی منتقل میکنند، با این حال، نتایج آزمایشها نشان داد افزودن نورآدرنالین به سلولهای چربی در محیط آزمایشگاهی، تغییری در میزان پروتئین «H۶PD» ایجاد نمیکند. پژوهشگران در ادامه به دو نوع سلول ایمنی به نامهای نوتروفیل و ماکروفاژ توجه کردند، برخی از این سلولها مادهای به نام «IL-۱ beta» تولید میکنند که در فرایندهای التهابی نقش دارد.
پس از یک هفته قرار گرفتن در معرض سرما، میزان این ماده در بافت چربی قهوهای، ۵۳ درصد کاهش یافت، اما انتقال موشها به محیط گرم باعث افزایش ۳.۳ برابری آن شد. بررسیهای میکروسکوپی نیز نشان داد سلولهای چربی کمفعال به سلولهای ایمنی تولیدکننده «IL-۱ beta» نزدیکتر هستند، در حالی که سلولهای فعال تولیدکننده گرما فاصله بیشتری از آنها دارند.
افزایش التهاب، مانع تولید گرما
پژوهشگران دریافتند ماده «IL-۱ beta» مانع تجزیه پروتئین «H۶PD» میشود و در نتیجه، میزان این پروتئین، ۳.۵ برابر افزایش مییابد. افزایش «H۶PD» نیز به حفظ هورمون استرس فعال در سلولهای چربی کمک میکند که در نهایت تولید گرما را کاهش میدهد.
هنگامی که پژوهشگران اثر «IL-۱ beta» را در بافت چربی قهوهای مسدود کردند، نسبت سلولهای فعال به سلولهای کمفعال در دمای اتاق دو برابر شد. این تغییر بدون تاثیر بر میزان این ماده در خون اتفاق افتاد.
همچنین بررسی بافت چربی موشهای مسن نشان داد میزان «IL-۱ beta» در آنها ۶ برابر و میزان هورمون استرس فعال، ۱.۸ برابر بیشتر از موشهای جوان است و همچنین میزان پروتئین «H۶PD» حدود ۲.۳ برابر افزایش و میزان پروتئین «UCP۱» حدود ۴۰ درصد کاهش یافته بود.
دارویی که به بازگشت توان تولید گرما کمک کرد
پژوهشگران در بخش دیگری از آزمایش، از داروی «میفپریستون» استفاده کردند که گیرنده هورمون استرس را مسدود میکند، این دارو به مدت یک هفته به موشهای ۷۲ هفتهای داده شد. نتایج نشان داد سهم سلولهای فعال تولید گرما در دمای اتاق از ۰.۵ درصد در موشهای درمان نشده به ۸.۳ درصد در موشهای تحت درمان افزایش یافت. پس از یک روز قرار گرفتن در معرض سرما نیز این میزان از ۱۰.۶ درصد به ۳۲.۸ درصد رسید.
موشهای تحت درمان توانستند دمای بدن خود را بهتر حفظ کنند و میزان مصرف انرژی و اکسیژن در آنها - بدون آنکه غذای بیشتری مصرف کنند یا تحرکشان بیشتر شود - افزایش یافت. در آزمایش دیگری نیز حذف گیرنده هورمون استرس از سلولهای فعال چربی باعث تداوم تولید گرما شد و این اثر حتی چند روز پس از بازگشت موشها به محیط گرم ادامه داشت.
این یافتهها درباره انسان هم صدق میکند؟
پژوهشگران اظهار کردند: «میفپریستون»، درمانی برای احساس سرما نیست و از آنجا که این دارو بر بافتهای مختلف بدن تاثیر میگذارد، نمیتوان تمام نتایج مشاهده شده را فقط به فعالیت چربی قهوهای نسبت داد.
بر اساس گزارش وبسایت ارث، تمام موشهای مورد پژوهش، نر بودند و نمونههای انسانی نیز شامل افراد سالمند نمیشدند، بنابراین برای تایید این سازوکار در انسان به تحقیقات بیشتری نیاز است.
یکی از پژوهشگران گفت: شناخت چگونگی کنترل این فرایند در بدن میتواند به درک بهتر چاقی، دیابت نوع دو و سایر اختلالات متابولیک کمک کند. چربی گرمازا علاوه بر حفظ دمای بدن، در سوزاندن گلوکز و چربی نیز نقش دارد و فعالیت آن معمولا با افزایش سن کاهش مییابد.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی نیچر منتشر شده است.
انتهای پیام