فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیمحمود جوادی‌پور که بود؟

محمود جوادی‌پور از نسلی بود که در مسیر شکل‌گیری هنر مدرن ایران، هم اثر ساخت و هم راه. از نخستین تجربه‌های چاپ رنگی گرفته تا تاسیس نخستین گالری هنری ایران و شکل‌گیری آموزش گرافیک، ردپای او را می‌توان در بخش‌های مهمی از تاریخ هنر معاصر ایران پیدا کرد.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیراز بیمارانی که از موزه به بیمارستان رفتند!

یک گردشگر وارد موزه‌ای در فلورانس می‌شود، مقابل یک شاهکار می‌ایستد و چند دقیقه بعد دیگر حالش خوب نیست. قلبش تند می‌زند، سرش گیج می‌رود و جهان اطرافش شکل عادی خود را از دست می‌دهد. این صحنه آن‌قدر در فلورانس تکرار شد که یک روان‌پزشک شروع به ثبت پرونده‌هایشان کرد؛ ماجرایی که بعدها با نام «سندرم استاندال» مشهور شد.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیبهجت صدر که بود؟

بهجت صدر یکی از پیشگامان و چهره‌های مهم هنر مدرن‌ در ایران بود؛ هنرمندی که به هنر و سنت ایرانی علاقه‌مند بود، اما در برابر بازگشت یا تکرار گذشته ایستادگی کرد. همین نگاه بود که او را به یکی از جسورترین چهره‌های نسل نخست هنر مدرن ایران تبدیل کرد.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیمحسن وزیری‌مقدم که بود؟

در میان نسل هنرمندان نوگرای ایران، کمتر کسی مثل محسن وزیری‌مقدم توانست از دل یکی از ساده‌ترین مواد طبیعت، یعنی شن و ماسه، زبانی تازه برای نقاشی انتزاعی خلق کند؛ زبانی که او را به تنها نقاش ایرانی تبدیل کرد که موزه هنرهای مدرن نیویورک (MOMA) اثری از او را بی‌واسطه خریداری کرد.

فرهنگی و هنری > گردشگری و میراثوقتی شاه اتاقش را موزه کرد!

زمانی که ناصرالدین شاه قاجار تصمیم گرفت با الهام از موزه‌های اروپایی، جواهرات و اشیای نفیس دربارش را دورن کاخ شاهی به نمایش بگذارد، در واقع نخستین گام را برای شکل‌گیری موزه‌داری نوین در ایران، برداشت؛ مسیری که سال‌ها بعد به تأسیس نخستین موزه مستقل کشور انجامید.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیقدیمی‌ترین عکس‌های تخت جمشید!

پاییز ۱۲۳۶ خورشیدی (۱۸۵۷ میلادی)، یک افسر ایتالیایی با دوربینی سنگین روی دوشش از دشت مرودشت بالا رفت و روبه‌روی ستون‌هایی عظیم تخت جمشید ایستاد. لوئیجی پِشِه، کسی که به ایران آمده بود تا به ارتش ایران آموزش نظامی بدهد، توانست قدیمی‌ترین عکس شناخته‌شده از تخت جمشید را ثبت کند.

فرهنگی و هنری > فرهنگ عمومیروایتی متفاوت از زنان دوره قاجار!

نتایج یک پژوهش در بررسی جایگاه زنان در دوران قاجار نشان می‌دهد که تصویر رایج از حضور حاشیه‌ای و منفعل زنان، با واقعیت‌های تاریخی این دوره چندان هم‌خوانی ندارد. برخی از شواهد تاریخی نشان می‌دهند که زنان ایرانی، با وجود محدودیت‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی سیاسی نقش‌هایی فعال و قابل‌توجه داشته‌اند. این نقش‌آفرینی به‌ویژه در دوران مشروطه، به شکل مشخص‌تری نمایان شد.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیپروانه اعتمادی که بود؟

در تاریخ هنر معاصر ایران، نام برخی هنرمندان با نوع نگاهشان به جهان گره خورده است؛ هنرمندانی که آثارشان را پیش از آنکه امضا یا عنوانشان دیده شود، می‌توان شناخت. پروانه اعتمادی یکی از آن‌ها بود؛ نقاشی که از دل ساده‌ترین اشیای پیرامونش، جهانی سرشار از روایت آفرید.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیعکس‌های صدساله از عاشورا!

عاشورای دوره قاجار را مردم امروز به چشم ندیده‌اند؛ نه صدای دسته‌هایش به ما رسیده و نه صدای نوحه‌هایش. آنچه از آن روزها باقی مانده، چند نگاتیو شیشه‌ای و چند فریم عکس است که بیش از یک قرن پیش ثبت شده‌اند و آنچه در متن‌های مکتوب روایت شده است.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیپایان یک نسل؛ وداع با جواد عقیلی

با درگذشت جواد عقیلی در ۹۷ سالگی، آخرین بازمانده نسل نقاشان قهوه‌خانه‌ای ایران از میان رفت. هنرمندی که اگرچه تحصیلات و حرفه‌اش در رشته مهندسی بود اما چندین دهه از عمر خود را صرف یادگیری، خلق اثر و نگهداری از یکی از شاخص‌ترین شاخه‌های هنر مردمی ایران کرد.

داستان تاج کیانی و تخت طاووس

فرهنگی و هنری > گردشگری و میراثوقتی تاج از شاه مهم‌تر بود!

اگر از دوره قاجار تنها نقاشی‌ها باقی مانده بودند، باز هم می‌شد تصویری از شیوه سلطنت در این دوره تاریخی را بازنمایی کرد. در بسیاری از این آثار، شاه با مجموعه‌ای از نشانه‌های سلطنتی معرفی می‌شود؛ تاجی بر سر دارد، بر تختی جواهرنشان نشسته و در میان نمادهای قدرت احاطه شده است. به نظر می‌رسد نقاشی‌های درباری، افزون بر ثبت چهره پادشاه، وظیفه نمایش و تثبیت سلطنت را نیز بر عهده داشته‌اند.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیمنصور قندریز که بود؟

«بهتر است آدم در یک تصادف پیش‌بینی‌نشده‌ بمیرد تا هرگز به دست بستر بیماری به مرگ سپرده نشود»؛ درست همین اتفاق افتاد؛ هفت سال بعد از این گفته‌ها، منصور قندریز به خواسته خود رسید و بر اثر یک حادثه رانندگی جان سپرد. هنرمندی که نیمی از عمر خود را صرف هنر کرد و نام خود را در میان بزرگ‌ترین هنرمندان معاصر ایران، برای همیشه ماندگار کرد.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیفریاد یک نسل شورش‌گر!

در میان بحران‌های سیاسی و التهاب‌های خیابانی، در گوشه‌ای از تهران، میان دود کافه‌ها و گعده‌های روشنفکری، گروهی از شاعران، نقاشان و موسیقی‌دانان جوان تصمیم گرفتند علیه تمام قواعد قدیمی هنر، شورش کنند؛ شورشی ماندگار در دهه ۲۰، که از دل آن انجمن و نشریه «خروس جنگی» متولد شد. 

فرهنگی و هنری > گردشگری و میراثصندلی شاهی؛ به نام مادر به کام پسر!

در میان اشیای به‌جا مانده از کاخ گلستان، یک صندلی چوبی با تزئینات ظریف بیش از یک شی درباری ساده به نظر می‌رسد؛ گویی ردپای قدرتی پنهان را در دل تاریخ قاجار دنبال می‌کند؛ قدرتی که نامش با «مهدعلیا» گره خورده است و در سایه عنوانش، مسیر سلطنت را به کام پسرش رقم زد و هنوز هم معمای نفوذش در حافظه تاریخی ایران، همانند سرنوشت این صندلی، پر از ابهام باقی مانده است.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیتهران و آغاز یک خیزش!

تهرانِ اواخر دهه ۱۳۲۰، شهر سودازدگی و تغییر بود. از یک‌سو سیاست و التهاب کودتا و از سوی دیگر خیزش آرام نسل جوانی که می‌خواست چهره‌ای نو برای فرهنگ و هنر ایران بسازد، چهره‌ای متفاوت برای تهران رقم می‌زدند. درست در همین روزها بود که نخستین گالری هنری مدرن ایران افتتاح شد؛ جایی کوچک اما جریان‌ساز که خیلی زود با پایانی تلخ به خاطره‌ها پیوست.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیجلال شباهنگی که بود؟

گستره‌ای آرام از رنگ‌های یک‌دست، تپه‌های روبه‌روی هم نشسته‌ و سادگی یک منظره پرتکرار، روایت‌گر جهان متفاوت جلال شباهنگی است که در آن سادگی موج و رنگ‌ها حرف می‌زند.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیوداع با علی خسروی

علی خسروی از چهره‌های شناخته‌شده طراحی گرافیک و تصویرسازی در ایران بود که بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خود را در پیوند میان نقاشی و گرافیک معاصر ایرانی شکل داد. او با پرتره‌نگاری از مشاهیر فرهنگی و هنری و همچنین بازآفرینی صحنه‌ها و فضاهای بومی ایران، آثاری خلق کرد که بازتابی از نگاه هنری او به فرهنگ و زیست ایرانی به شمار می‌رفتند.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیفریده لاشایی که بود؟

کارنامه هنری فریده لاشایی نشان می‌دهد که چگونه تجربه‌های زیسته او در بستر تحولات سیاسی، حتی در آثاری با محوریت طبیعت، به‌صورت لایه‌های پنهان حضور پیدا می‌کنند؛ جایی که منظره، تنها یک تصویر نیست، بلکه حامل نشانه‌هایی از زمانه خود است.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیمن اینجا ریشه در خاکم!

آثارش بوی خاک می‌داد و رنگ دیوارهای کاهگلی را داشت. نقاشی که با وام گرفتن از معماری کهن ایرانی در دل کویرهای بی‌پایان، آرمان‌شهری را به تصویر می‌کشید که هم رنگ و بویی آشنا داشت و هم در دنیای واقعی مصداق مشخصی نداشت.

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیچرا عکس‌های کیارستمی معروف شدند؟

در عالم هنر، کمتر کسی است که نام «عباس کیارستمی» به گوشش نخورده باشد یا نداند که این اسم با سینما پیوند عمیقی دارد. حتی اگر هم فیلم‌هایش را ندیده باشیم، احتمالا جسته و گریخته به این دریافت رسیده‌ایم که کیارستمی از پشت عینک دودی‌اش جهان را با شکل و رنگی متفاوت می‌دید و آن را به تصویر می‌کشید؛ اما چرا عکس‎‌های او نیز بیرون از دنیای سینما، در جهان هنرهای تجسمی بسیار طرفدار دارند و پرفروشند؟

فرهنگی و هنری > تجسمی و موسیقیمنیر فرمانفرمائیان که بود و چه کرد؟

منیر فرمانفرمائیان را می‌توان هندسه‌گراترین هنرمند معاصر ایران دانست؛ هنرمندی که در دل مدرنیسم آمریکا بالید اما ریشه‌های هنر ایرانی را به زبان جهانی بازآفرینی کرد. او نه‌تنها در تاریخ هنر معاصر، بلکه در بازار هنر ایران نیز نقشی تعیین‌کننده داشت؛ آثاری که امروز از گران‌ترین و پرتقاضاترین نمونه‌های هنر مدرن ایرانی به شمار می‌آیند.