آمارها نشان‌دهنده آن است که استان همدان، مانند بسیاری از دیگر استان‌های کشور درگیر پدیده کاهش میل به فرزندآوری است که می‌تواند برای آینده استان بسیار چالش آفرین باشد. در حقیقت جوانی جمعیت یکی از سرمایه‌های ارزشمند هر جامعه‌ای است، سرمایه‌ای که نقشی تعیین‌کننده در پیشرفت و توسعهٔ آن جامعه دارد و بدون وجود نیروی جوان، خلاق و پویا هیچ جامعه‌ای امکان ترقی، توسعه و پیشرفت را ندارد.

در این گزارش به بررسی آخرین وضعیت آمارهای مربوط به ازدواج و طلاق در استان پرداخته، وضعیت موجود را در خصوص مباحث اصلی پیرامون جوانی جمعیت بررسی خواهیم کرد.

همدان در آستانه پیر شدن

رئیس گروه سلامت مادران معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان، با هشدار نسبت به بحران کاهش جمعیت و پیری در کشور، اظهار کرد: استان همدان با نرخ باروری کلی ۱.۴۳ فرزند در سال ۱۴۰۳، در آستانه پیری جمعیت قرار گرفته و در حال حاضر چهارمین استان سالمند کشور محسوب می‌شود.
مریم بگلری در گفت‌وگو با  ایسنا با اشاره به اینکه جمعیت جوان و مولد، شریان حیاتی توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر کشوری است، تأکید کرد: متأسفانه ایران در سال‌های اخیر با روند نزولی نرخ باروری و کاهش جمعیت مواجه بوده و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در آینده‌ای نزدیک، با پدیده پیری و سالمندی گسترده روبه‌رو خواهیم شد.

وی افزود: این وضعیت می‌تواند پیامدهای منفی گسترده‌ای در تمام زمینه‌ها از جمله کاهش نیروی کار، افزایش هزینه‌های بهداشتی، ورشکستگی صندوق‌های بازنشستگی و تضعیف روابط خویشاوندی برای کشور به بار آورد.

 آمار نگران‌کننده وضعیت جمعیتی در همدان

بگلری با ارائه آماری از وضعیت جمعیتی استان همدان، گفت: با وجود اینکه همدان در حال حاضر در «پنجره فرصت جمعیتی» قرار دارد و ۴۵.۸ درصد جمعیت آن در گروه سنی ۳۰ تا ۵۹ سال است، اما سرعت سالخوردگی جمعیت در استان به شدت افزایش یافته است.

وی با بیان اینکه درصد جمعیت سالمندان در همدان از ۸.۸ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۱۴.۲ درصد در ابتدای سال‌جاری رسیده است، خاطرنشان کرد: شهرستان تویسرکان نیز با بالاترین درصد سالمندان، پیشتاز این روند نگران‌کننده در استان است.

رئیس گروه سلامت مادران، عواملی چون بالا رفتن سن ازدواج و کاهش آمار آن، افزایش طلاق، تغییر نگرش خانواده‌ها به فرزندآوری (بی‌فرزندی، تک‌فرزندی)، ناباروری، سقط جنین، افزایش فاصله بین ازدواج و تولد فرزند اول، مهاجرت، کاهش فرصت‌های شغلی برای جوانان و تغییر سبک زندگی را از مهمترین دلایل کاهش نرخ باروری برشمرد.

بگلری در ادامه به برنامه‌ها و اقدامات دانشگاه علوم پزشکی همدان برای مقابله با این چالش اشاره کرد و گفت: در راستای اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، اقداماتی از جمله فرهنگ‌سازی برای ازدواج بهنگام و فرزندآوری، پیشگیری از سقط جنین و درمان ناباروری، آموزش زوجین، هماهنگی‌های درون‌بخشی و برون‌بخشی، فضاسازی تبلیغاتی و تولید محتوای آموزشی در دستور کار قرار گرفته است.

وی افزود: همچنین برگزاری کلاس‌های آمادگی برای زایمان طبیعی، همکاری با تشکل‌های مردمی، شناسایی و مراقبت از مادران باردار نیازمند، انجام پژوهش‌های مرتبط و توانمندسازی پرسنل از طریق دوره‌های آموزشی از دیگر برنامه‌های این معاونت است.

این مقام مسئول در پایان تأکید کرد: تمامی خدمات لازم در حوزه سلامت باروری و فرزندآوری در مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی، خانه‌های بهداشت و مراکز درمانی در سطح استان برای عموم مردم فراهم است تا بتوانیم با همکاری و هم‌افزایی، این چالش ملی را مدیریت کرده و آینده‌ای روشن‌تر برای جمعیت جوان کشور رقم بزنیم.

 فعالیت ۲۰ دستگاه مختلف در بحث جوانی جمعیت 

سرپرست معاونت جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان همدان با بیان اینکه حدود ۲۰ دستگاه اجرایی مختلف در بحث جوانی جمعیت درحال فعالیت است، گفت: متاسفانه شرایط جمعیتی استان درحال حاضر مطلوب نبوده و ما جزو  پنج استان‌ پیر کشور هستیم.

 مهدی چاروسایی با بیان اینکه کاهش ازدواج، افزایش طلاق و سقط جنین از جمله مولفه‌هایی هستند که در این موضوع نقش اساسی دارند، گفت: باید درباره این موضوعات پیگیری‌های لازم را انجام و به شکل فعالانه‌تری عمل کنیم.

وی افزود: همچنین باید با کمک سازمان‌های مردم نهاد در حوزه پیشگیری از طلاق، پیشگیری از سقط جنین، افزایش ازدواج، کاهش سن ازدواج جوانان، رواج ازدواج‌های ساده و افزایش فرزندآوری فعال‌تر عمل کنیم.

این مقام مسئول با بیان اینکه اداره‌کل ورزش و جوانان استان، نقش تقویت کننده و هماهنگ سازی سازمان‌های مردم نهاد را بر عهده دارد، اظهار کرد: همچنین وظیفه جذب و آموزش سازمان‌های مردم نهاد برای حضور این سازمان‌ها و گروه‌های جهادی در اجتماع، در راستای تقویت بنیاد خانواده و ارزش‌ فرزندآوری از دیگر وظایف این مجموعه است.

چاروسایی با بیان اینکه متولی اصلی بحث جوانی  جمعیت در همدان استانداری بوده، افزود: همچنین موضوع جوانی جمعیت در ستادهای ساماندهی نیز پیگیری می‌شود و خوشبختانه هم افزایی دستگاه‌های مختلف را در این خصوص داریم.

وی ادامه داد: همچنین موضوعات مختلفی مانند پرداخت وام‌های فرزندآوری در این ستادها بررسی و پیگیری می‌شود .

فعالیت بیش از ۴۰ مرکز مشاوره در همدان

سرپرست معاونت جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان همدان با اشاره به اینکه در حال حاضر بیش از ۴۸ مرکز مشاوره در استان در حال فعالیت هستند، تصریح کرد: همچنین هشت مرکز همسر گزینی نیز در سطح استان مشغول به ارائه خدمات است و به دنبال افزایش تعداد این مراکز هستیم.

چاروسایی با تاکید بر اینکه در بحث وام‌های ازدواج خوشبختانه اقدامات خوبی انجام شده، گفت: تعداد وام‌های پرداختی تا شهریور حدود ۴۰۰۰ وام بود که با پیگیری‌های نمایندگان مجلس و استاندار، تعداد این پرداختی‌ها از ۴۰۰۰ مورد به بیش از ۱۱ هزار و ۳۰۰مورد افزایش پیدا کرد.

وی ادامه داد: همچنین حدود ۵۰۰۰ نفر نیز در صف دریافت وام ازدواج هستند که امیدواریم با کمک بانک‌ها این تعداد نیز پرداخت شود.

این مقام مسئول با اشاره به پرداخت وام‌های فرزندآوری، افزود: در سال‌جاری بیش از ۱۰ هزار وام فرزندآوری پرداخت شده و  ۸۰۰۰ نفر نیز در صف دریافت وام هستند.

آمار ازدواج در همدان کاهشی است

چاروسایی با بیان اینکه در زمینه ازدواج و طلاق متاسفانه شرایط خوبی در استان حاکم نیست، خاطرنشان کرد: در ۹ ماه سال‌جاری ۷۶۵۵ مورد ازدواج ثبت شده که این آمار در مقایسه با ۹ ماه نخست سال گذشته که حدود ۸۱۰۰ مورد بوده کاهشی است.

وی با بیان اینکه بیشترین میزان کاهش ازدواج مربوط به شهرستان نهاوند است، تصریح کرد: در خصوص ثبت واقعه طلاق نیز آمار افزایشی بوده است.

سرپرست معاونت جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان همدان ادامه داد: در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۲۸۰۱ مورد واقعه طلاق در استان به ثبت رسیده است؛ درحالیکه این تعداد در ۹ ماه سال ۱۴۰۳ حدود ۲۷۷۲ مورد بوده که یک درصد آمار طلاق نسبت به سال گذشته در استان افزایش پیدا کرده است.

چاروسایی افزود: همچنین بیشترین آمار ثبت طلاق مربوط به شهرستان اسدآباد بوده که نسبت به سال گذشته درباره ثبت طلاق این شهرستان رشد ۴۲ درصدی را تجربه کرده است. 

وی با بیان اینکه آمار طلاق در برخی شهرستان‌های استان نیز کاهشی بوده، بیان کرد: در شهرستان‌هایی که آمار طلاق افزایشی بوده دستگاه‌های اجرایی باید اقدامات خود را بیشتر و جدی‌تر پیگیری کنند.

برگزاری بیش از ۲۰۰ کارگاه مشاوره

سرپرست معاونت جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان همدان با اشاره به اینکه در حال حاضر بیش از ۲۵۰ کارگاه مشاوره ویژه جوانان ۱۸ تا ۳۵ سال در سطح استان در حال برگزاری است، گفت: این کارگاه‌ها در بحث فرزندآوری و ترغیب به ازدواج برای جوانان مجرد، در شرف ازدواج و متاهل برگزار می‌شود که بیش از ۶۰۰۰ جوان به صورت رایگان مشاوره و آموزش دریافت می‌کنند.

چاروسایی افزود: همچنین جوانانی که نیاز به مشاوره دارند می‌توانند با مراجعه به سایت همراه، ثبت نام خود را تکمیل و از این کارگاه‌ها استفاده کنند.

 وی با تاکید بر اینکه این کارگاه فقط مختص به شهرستان خاصی نیست، گفت: این کارگاه‌ها در تمامی شهرستان‌های استان فعال هستند.

این مقام مسئول با بیان اینکه در بحث افزایش اشتغال و اجرای برنامه‌های مشارکتی با اداره کل فنی و حرفه‌ای استان اقدامات خوبی انجام شده، گفت: در این زمینه با اجرای طرح مهتا بیش از ۸۰۰ سرباز به صورت رایگان آموزش‌های فنی و حرفه‌ای را فرا گرفتند و در حال حاضر بیش از ۱۰ کارگاه اموزشی ویژه جوانان سرباز در حال برگزاری است.

چاروسایی با اشاره به پرداخت تسهیلات اشتغال، بیان کرد: در بحث اشتغال یک طرح ملی در دست اقدام بوده که در آن وام اشتغال‌زایی به جوانانی که نیاز به وام دارند پرداخت می‌شود.

وی افزود: متقاضیان می‌بایست با مراجعه به سایت وزارت ورزش و جوانان طرح پیشنهادی خود را معرفی کرده و پس از داوری از ۵۰۰ میلیون تا ۱۰ میلیارد تومان وام به متقاضی پرداخت خواهد شد.

این مقام مسئول با اشاره به استقبال از این طرح، تصریح کرد: بازپرداخت این وام  ۳۶ ماهه بوده و محدودیتی در پرداخت آن وجود ندارد همچنین جوانان می‌توانند از این فرصت برای اشتغال‌زایی‌ استفاده کنند.

چاروسایی اولویت اصلی ورزش و جوانان را افزایش ازدواج و کاهش طلاق دانست و گفت: این موضوع به‌صورت جدی پیگیری می‌شود و هر نهادی که متولی برگزاری کارگاه باشد می‌تواند از مشاورین این مجموعه به‌صورت رایگان استفاده کند.

وی افزود: همچنین مکاتباتی با آموزش و پرورش برای ارسال مشاور به ۵۰ مدرسه استان به‌صورت رایگان انجام شده تا والدین و دانش‌آموزان از خدمات این مشاوره‌ها بهره‌مند شوند.

این مقام مسئول با تاکید بر اینکه ما در حوزه جوانان از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کنیم، خاطرنشان کرد: اما در این زمینه نیازمند تعامل و همکاری تمامی دستگاه‌های مربوطه و به‌ویژه بانک‌ها در خصوص پرداخت وام‌ها هستیم و اقدامات ما به تنهایی نمی‌تواند مثمر ثمر باشد.

 برگزاری اردوی راهیان پیشرفت

چاروسایی در ادامه از برگزاری اردوی تفریحی راهیان پیشرفت ویژه زوج های جوان خبر داد و بیان کرد: در این اردوها در تلاش هستیم زوجین را با فضای استان و اشتغال آن‌ها در کارخانجات و صنایع مختلف بیشتر آشنا کنیم.

وی همچنین از برگزاری اردوهای دانشجویی خبر داد و افزود: جامعه هدف ما در این طرح، دانشجویان ترم اول غیر بومی که در استان حضور دارند هستند.

این مقام مسئول با بیان اینکه اهداف ما از این اقدام، علاوه بر آشنایی دانشجویان غیر بومی با استان همدان، جلوگیری و کاهش آسیب های اجتماعی ناشی از دوری دانشجویان از خانواده نیز بوده است، افزود: همچنین جذب این دانشجویان به  سازمان‌های مردم نهاد و استفاده از ظرفیت آن‌ها از دیگر اهداف ما بوده است.

چاروسایی با اشاره به فعالیت بیش از ۱۰۰ سازمان مردم نهاد، بیان کرد: تعدادی از این سازمان‌ها در زمینه جمعیت و خانواده فعالیت می‌کنند که اقدامات خوبی نیز توسط آن‌ها انجام شده است.

این مقام مسئول در ادامه از برگزاری جشن‌های ازدواج تا پایان سال در سراسر استان خبر داد و گفت: این جشن‌ها در بهمن برگزار خواهد شد و در آن از جوانان موفق در حوزه‌های مختلف تقدیر می‌شود.

چاروسایی با بیان اینکه همچنین برنامه‌ریزی‌هایی برای اعزام زوجین جوان با شرایط خاص، به سفر معنوی نیز در دست اقدام است، درباره خانه‌های جوان نیز  بیان کرد: در تلاش هستیم تمامی خانه‌های جوان را فعال و تجهیز کنیم و بودجه‌ای نیز برای این اقدام تهیه شده تا جوانان بتوانند از ظرفیت این مراکز نیز استفاده کنند.

وی با بیان اینکه نخستین دوره آموزشی تربیت مدرس جوانی جمعیت در مهر برگزار شد، افزود: همچنین حدود ۱۰۰ مدرس از این دوره دانش آموخته شدند تا در راستای موضوعات پیرامون جوانی جمعیت یاری‌رسان این اداره کل باشند.

به گزارش ایسنا، طبق آنچه عنوان شد استان همدان با چالش جدی کاهش نرخ فرزندآوری و حرکت به سمت پیری جمعیت مواجه است و این روند، زنگ خطری برای آینده همدان محسوب می‌شود که نتایج زیان باری از جمله کاهش نیروی کار فعال و متخصص، کاهش پویایی اجتماعی و عدم توسعه اقتصادی را به دنبال دارد.

در همین راستا، برای جلوگیری از پیامدهای منفی این تغییرات جمعیتی نیازمند اقدامات فوری و راهبردی از سوی مسئولین و مشارکت مردم هستیم تا با ایجاد زیرساخت‌های حمایتی، فرهنگی و اقتصادی، مشوق‌های لازم برای فرزندآوری و حفظ جوانی جمعیت را فراهم ساخته، آینده استان را بر مدار توسعه و رونق بنا کنیم.

علاوه بر آن یکی از مهمترین دلایل بی رغبتی جوانان به موضوع ازدواج و فرزندآوری بحث‌های معیشتی است به همین دلیل بهبود شرایط اقتصادی در استان و امکان اشتغال جوانان به بسیار حائز اهمیت است.بنابراین دستگاه‌های مختلف علاوه بر استفاده از ظرفیت نیروی جوان در ادارات باید فضای تولیدی و اقتصادی استان را به شکلی مدیریت کنند تا سطحی از اشتغال و رفاه برای جوانان فراهم شود.

انتهای پیام