دکتر محسن اسماعیلی در گردهمایی اساتید و پژوهشگران مرکز تحقیقات اسلامی مجلس به مناسبت نیمه شعبان و دهه مبارکه فجر با اشاره به پیوند عمیق نیمه شعبان و انقلاب اسلامی، اظهار کرد: انقلاب اسلامی ایران نه تنها یک رویداد سیاسی، بلکه مقدمه انقلاب جهانی امام زمان(عج) است.

معاون راهبردی رئیس‌جمهور مرکز تحقیقات اسلامی را نهادی مهم و مورد نیاز نظام اسلامی دانست و گفت: تقویت این مرکز از ضروریات است، زیرا باید تراث فقهی و فکری شیعه را بروز کرد و نظام‌های فقهی منسجم و مبتنی بر نیازهای زمان ارائه داد.

وی افزود: اگرچه در مسیر پیشرفت گام‌های بلندی برداشته شده، اما هنوز تا قله اهداف نظری و فقهی انقلاب فاصله وجود دارد و نظام جمهوری اسلامی باید در عرصه‌های حقوقی و نظریه‌پردازی، فقه امامیه را به‌روشنی تبیین کند.

معاون راهبردی رئیس‌جمهور با اشاره به سخنان امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه حکومت اسلامی، حکومتی مبتنی بر قانون است، یادآور شد: انقلاب حقوقی کشور در کنار انقلاب سیاسی باید تقویت شود و تدوین قانون اساسی بر مبنای فقاهت و شریعت اسلامی، یک اصل غیرقابل تغییر است.

اسماعیلی تصریح کرد: جمهوری اسلامی باید از فقه مساله، قاعده و نظریه فراتر رفته و به نظام‌سازی در حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد، بانکداری و حتی به فقه انتقاد و اعتراض بپردازد.

معاون راهبردی رئیس‌جمهور با تاکید بر اینکه باید در مسائل اساسی فقهی دکترین شفاف داشته باشیم، گفت: جهان منتظر است موضع فقه امامیه درباره موضوعات نوین روشن شود؛ وگرنه اسلام در جامعه جهانی به‌درستی معرفی نخواهد شد.

وی با اشاره به نقش علمای پیشین در قاعده‌سازی فقهی، تاکید کرد: نظریه‌پردازی و نظام‌سازی فقهی باید در اولویت قرار گیرد و به موضوعاتی مانند آینده‌پژوهی، فقه اعتراض و نقد اجتماعی توجه ویژه شود تا فقه امامیه بتواند نیازهای معاصر را پاسخ دهد.

اسماعیلی افزود: این مسیر جهاد دائمی نهاد دین است و باید با همکاری پژوهشگران و اساتید، مبانی فقهی و حقوقی انقلاب را تقویت و به جامعه جهانی ارائه کرد، زیرا در غیر این صورت نه‌تنها وظیفه انجام نخواهد شد، بلکه اسلام ممکن است به ناکارآمدی متهم شود. این مسئولیت، به‌ویژه در شرایطی که پرچم اسلام در جهان برافراشته است، سنگین و نیازمند عالمانی آگاه به زمان و بصیرت است.

فقه دانش چاره‌اندیشی برای مدیریت جامعه و عبور از بحران‌هاست

همچنین، آیت‌الله سید احمد حسینی خراسانی با بیان اینکه فقه دانش چاره جویی برای مدیریت جامعه و برون رفت از بحران ها است، گفت: مرکز تحقیقات اسلامی مجلس برای تولید دانش دینی و تعامل مستمر با پژوهشگران در حوزه های علمیه نقش بسیار مهمی در این عرصه برعهده دارد.

عضو خبرگان رهبری ادامه داد: برای اینکه بتوانیم مشکلی از مشکلات نظام اسلامی را برطرف کنیم، آمادگی خود را برای هر گونه همکاری با مرکز تحقیقات اسلامی مجلس از جمله حضور در جلسات، گفت و حلقه های علمی اعلام می کنم.

خراسانی با تأکید بر اهمیت و جایگاه مرکز تحقیقات اسلامی، اظهار کرد: زحمات و تلاش‌های این مرکز فاخر که محل فعالیت نخبگان و فرهیختگان حوزه علمیه است، بسیار ارزشمند و ضروری است.

وی با تأکید بر اهمیت فقاهت به عنوان رکن اصلی این نهضت عظیم امام خمینی (ره)، افزود: فقاهت عبارت است از فهم عمیق و دقیق دین که شامل عقاید، اخلاق و احکام می‌شود. این دانش عمیق در دو بخش مهم قابل تقسیم است؛ یکی بیان احکام شرعی که کلی، دائمی و فراگیر است، و دیگری احکام سیاسی که متناسب با زمان، مکان و شرایط است و بر اساس مصالح و مفاسد تعیین می‌شود.

عضو فقهای شورای نگهبان تصریح کرد: احکام سیاسی، برخلاف احکام شرعی، موقتی و سیال هستند و هرگاه مصلحتی که بر اساس آن حکم صادر شده تغییر کند، حکم نیز پایان می‌یابد. تشخیص این مصالح و ضرورت‌ها بر عهده خبرگان و فقهای جامع‌الشرایط است و در صورت اختلاف، باید امام الامه باشد که قول او فصل‌الخطاب باشد و همه به آن تمکین کنند.

وی با تأکید بر ظرفیت عظیم فقه در اداره جامعه، اظهار کرد: فقه دانش چاره‌اندیشی برای مدیریت جامعه و عبور از بحران‌هاست. فقه نمی‌گذارد جامعه در بن‌بست باقی بماند و باید به مسائل سیاسی، نظامی و اجتماعی پاسخ دهد.

خراسانی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه اخیر و مصداق بارز کافر حربی بودن رژیم صهیونیستی، گفت: در این جنگ به‌روشنی جایگاه و ارزش فقه و نقش مدیریت فقیه در جامعه اسلامی نمایان شد.

تولید دانش دینی کاربردی برای قانون‌گذاری در دستور کار است

در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین علی نهاوندی رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، با تبریک ایام‌الله دهه فجر و هم‌زمانی مبارک آن با میلاد منجی بشریت حضرت ولی‌عصر(عج)، این تقارن را «الهام‌بخش و امیدآفرین» توصیف کرد و گفت: این هم‌زمانی می‌تواند نویدبخش گسترش کامیابی، رستگاری و افق‌های روشن پیش‌روی جامعه انسانی باشد.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس به تبیین دو نکته اساسی و راهبردی پرداخت و افزود: نخستین نکته، بازخوانی قیام سال ۱۳۵۷ است؛ قیامی که نباید آن را صرفاً یک رخداد سیاسی یا محدود به سرنگونی یک رژیم خاص دانست. انقلاب اسلامی ایران، به تعبیر امام خمینی(ره)، حرکتی با افق‌های بلند، تمدنی و جهانی است که ریشه در اندیشه ظهور حضرت حجت(عج) دارد.

وی تصریح کرد: حضرت امام خمینی(ره) بارها در بیانات خود بر اهداف کلان و جهانی اسلام تأکید داشتند و انقلاب اسلامی بخشی از نقشه حرکت تاریخی اسلام در مسیر تحقق حکومت جهانی الهی معرفی می‌کردند. از این منظر، انقلاب اسلامی می‌تواند به‌مثابه طلوعی از فجر ولایت و مقدمه‌ای برای آمادگی جامعه بشری جهت پذیرش ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) تلقی شود.

نهاوندی در تشریح نکته دوم به «دستگاه محاسباتی متفاوت» اشاره کرد که امام خمینی(ره) با انقلاب اسلامی به جامعه اسلامی منتقل کردند و گفت: امام راحل با تکیه بر معارف قرآنی، مبانی محاسبات رایج در دنیای مدرن و مادی را به چالش کشیدند و منطق جدیدی از سنجش، برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری را پیش‌روی جامعه اسلامی قرار دادند.

وی افزود: در منطق قرآنی، معیارهای رشد، پیشرفت و موفقیت با آنچه در محاسبات صرفاً مادی رایج است، تفاوت بنیادین دارد. آیه شریفه «مَن جاءَ بالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشرُ أَمثالِها» نشان می‌دهد که در نظام محاسبات دینی، عمل صالح واجد ضریب رشد و برکت است؛ رشدی که فراتر از محاسبات عددی و ظاهری معنا پیدا می‌کند.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با اشاره به مثال‌های اقتصادی در این زمینه اظهار کرد: پدیده‌ای مانند ربا ممکن است در ظاهر موجب افزایش عددی سرمایه شود، اما از برکت تهی است و در نهایت به فروپاشی اخلاقی و اجتماعی منجر می‌شود؛ در مقابل، صدقه و انفاق هر چند در ظاهر با کاهش عددی همراه است، اما به دلیل برخورداری از برکت الهی، رشد واقعی و پایدار را به دنبال دارد.

وی همچنین آیه «کَم مِن فِئَةٍ قَلیلَةٍ غَلَبَت فِئَةً کَثیرَةً» را یکی دیگر از مبانی اساسی محاسبات شریعت اسلامی دانست و افزود: این آیه، منطق غالب در نظام محاسبات دینی را به‌خوبی تبیین می‌کند؛ منطقی که نشان می‌دهد کمیت، تنها معیار پیروزی و پیشرفت نیست و کیفیت ایمانی، انسجام، اراده و اتکال به خداوند می‌تواند معادلات رایج قدرت را دگرگون سازد.

نهاوندی تأکید کرد: اگر این منطق قرآنی به‌درستی فهم و در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی به کار گرفته شود، می‌تواند راهنمای برنامه‌ریزی‌ها و اقدامات کلان نظام اسلامی باشد و امکان پیشبرد امور را با دستگاهی متفاوت از محاسبات مادی رایج فراهم آورد.

وی با اشاره به مسئولیت‌های نظام جمهوری اسلامی تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری، بازنگری جدی در مفاهیم پایه و ساحت‌های تصمیم‌سازی و محاسبه در کشور ضروری است. این بازنگری باید مبتنی بر منطق و محاسبات دینی باشد، نه صرفاً الگوهای وارداتی یا تجربه‌های تمدن مدرن غربی.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس افزود: در همین راستا، بخشی از این مأموریت مهم در مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی در حال پیگیری است. این مرکز با بهره‌گیری از پنج گروه تخصصی و مجموعه‌ای از کارگروه‌ها و میزهای علمی، تلاش دارد با رویکردی مسئله‌محور و نتیجه‌گرا، به تولید دانش دینی کاربردی در نظام قانون گذاری بپردازد. هدف اصلی این فعالیت‌ها آن است که به ارائه الگوها و مدل‌های اسلامی قابل اجرا منجر شود؛ الگوهایی که بتوانند در فرآیندهای تقنینی و تصمیم‌سازی مجلس شورای اسلامی مورد استفاده قرار گیرند.

به گزارش ایسنا و به نقل از روابط عمومی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس در روز سه‌شنبه ۱۴ بهمن، نهاوندی در پایان، با قدردانی از تلاش اساتید و پژوهشگران مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، ابراز امیدواری کرد: با هم‌افزایی علمی، تعمیق نگاه دینی و اتکای جدی به معارف قرآن و در سایه سار ولایت ولی عصر(عج) کارآمدی نظام دینی و حکمرانی اسلامی را اثبات کند.

انتهای پیام