حجتالاسلام والمسلمین سید مسعود عمرانی در گفتوگو با ایسنا با تشریح ابعاد فکری و اجتماعی سیره امام رضا(ع)، اظهار کرد: کرامت انسانی در اندیشه رضوی ریشه در فطرت الهی دارد و امام رضا(ع)، حقوق مردم را بر پایه احترام، عدالت و آزادی اندیشه استوار میدانستند. در سیره عملی امام رضا(ع)، احترام به آزادی اراده و عقیده مردم بارز است، ایشان حتی در گفتوگو با پیروان سایر ادیان، با منطق و ادب رفتار میکردند و هیچگاه به تحقیر اندیشه مخالفان خود تن نمیدادند. همچنین امام رضا(ع) اجرای عدالت و رفع تبعیض را شرط پایداری حکومت دانسته و در نامهای تاریخی به مأمون عباسی، عدالت را ستون اصلی بقای جامعه عنوان کردهاند.
وی اضافه کرد: امام رضا(ع) همواره حفظ آبرو و شأن مردم را مقدم بر هر امر دیگر میدانستند و رفع نیازهای معیشتی را وظیفه حاکمان میشمردند. این رویکرد در رفتار روزمره ایشان، از رسیدگی دلسوزانه به محرومان گرفته تا پرهیز از منتگذاری و تحقیر نیازمندان، نمایان بود.
اصلاح اجتماعی با رویکرد فرهنگی و اخلاقمدار
معاون آموزشی، پژوهشی و فرهنگی دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید بهشتی مشهد، با تاکید بر اینکه سیره رضوی در مواجهه با ناهنجاریها بر «اصلاح تدریجی، فرهنگی و بدون تنش» استوار است، افزود: امام ابتدا به تبیین ارزشهای الهی میپرداختند و با صبر و مدارا، مسیر تغییر را از آگاهی مردم آغاز میکردند. همچنین نهی از منکر در نگاه امام رضا(ع) با نرمی و خیرخواهی همراه است، نه با خشونت و فضاسازی منفی. ایجاد نهادهای اجتماعی سالم همچون مساجد و مجالس علمی نیز راهکار امام برای مقابله با ناهنجاریها بود؛ آن حضرت تجسس در زندگی مردم و آشکارسازی گناه پنهان را حرام میدانستند و بر اصلاح فردی و تذکر خصوصی تأکید داشتند.
عمرانی با ابراز تأسف از غفلت جامعه از برخی جنبههای اخلاق رضوی، اظهار کرد: سیره علمی امام رضا(ع) و گفتوگوهای عقلانی ایشان با اندیشمندان مختلف، امروز کمتر مورد توجه قرار میگیرد. همچنین مناظرات امام الگویی بینظیر برای گفتوگوی محترمانه میان جریانهای فکری به شمار میرود چراکه در فضای فعلی، مهارت گفتوگو و احترام به عقیده متفاوت به حاشیه رفته است و به کارگیری این الگو امری ضروری است.
وی ادامه داد: یکی دیگر از مفاهیم مغفول، سادهزیستی امام رضا(ع) در اوج اقتدار سیاسی است و امام رضا(ع) با وجود جایگاه ولیعهدی، از تجملات و فاصله طبقاتی پرهیز میکردند، امری که امروز میتواند در سبک زندگی مدیران و متولیان فرهنگی الگو قرار گیرد. همچنین، توجه ایشان به امنیت اقتصادی و معیشت مردم، در سیاستگذاریهای اجتماعی باید بازخوانی شود.
معاون آموزشی، پژوهشی و فرهنگی دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید بهشتی مشهد، با اشاره به اخلاق کریمانه امام رضا(ع) در برخورد با همه اقشار مردم، خاطرنشان کرد: احترام به تنوع عقاید، حفظ حرمت انسانها و پرهیز از تحقیر دیگران از آموزههایی است که جامعه معاصر بیش از هر زمان به آن نیاز دارد. همچنین روحیه عدالتخواهی و شفافیت امام رضا(ع) در مواجهه با قدرت الهامبخش است؛ ایشان در برابر مأمون موضعی صریح و مبتنی بر حقیقت داشتند، الگویی که میتواند روحیه اصلاحطلبانه و مطالبهگر نسل جوان را به سمت عقلانیت دینی سوق دهد.
انتهای پیام
