هادی ابوی طرقبه در گفت‌وگو با ایسنا، ضمن تأیید مترقی بودن اصول بنیادین قانون کار ایران و صیانت از نیروی کار در آن، به برخی نقاط ضعف و قوت این قانون در مقایسه با کنوانسیون‌های سازمان بین‌المللی کار (ILO) اشاره و اظهار کرد: قانون کار ایران در اصول کلی مترقی است و در مبانی بنیادین کار و صیانت از نیروی کار، قانون کار ما بسیار قوی عمل کرده است. در برخی حوزه‌ها، به‌ویژه در زمینه آزادی تشکل‌های کارگری و فعالیت‌های صنفی، نقدهایی از سوی سازمان‌های بین‌المللی کار وجود دارد.

وی افزود: یکی از عمده‌ترین انتقادات به قانون کار، عدم تناسب میزان مجازات‌ها و جرایم با شرایط روز است. مبالغ و جرایمی که در قانون پیش‌بینی شده، دیگر بازدارنده نیست. سازمان‌های بین‌المللی کار بر آزادی تشکیل و فعالیت تشکل‌های کارگری تأکید فراوانی دارند. ایرادی که مطرح می‌کنند این است که در قانون کار ایران، نهاد یا وزارتخانه‌ای در خصوص ثبت، صدور مجوز و فعالیت این تشکل‌ها دخالت دارد. در حال حاضر، بخش‌های مهمی از این ابهامات که حتی پرونده‌هایی را برای جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی ایجاد کرده بود، حل و فصل شده است. در پی گسترش روزافزون اتوماسیون و فناوری‌های نوین در صنایع مختلف، این تحولات فرصت‌ها و چالش‌های قابل توجهی را برای نیروی کار کشور ایجاد کرده است.

رئیس اتاق تعاون خراسان رضوی ضمن تأکید بر ناگزیر بودن پذیرش این روند، بر لزوم همگامی نهادهای مسئول، به‌ویژه سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، با سرعت این تحولات تأکید و ادامه داد: باتوجه به رشد سریع فناوری‌ها و اتوماسیون در دنیا و کشور تغییر در نوع مشاغل و اهمیت فزاینده فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی، امری انکارناپذیر است. ما نمی‌توانیم از این پیشرفت‌ها چشم‌پوشی کنیم یا استفاده از آن‌ها را متوقف سازیم.

وی انتقاد اصلی خود را متوجه نهادهای مسئول، به‌خصوص وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای دانست و گفت: به عقیده من، این سازمان‌ها نتوانسته‌اند رسالت خود را در قبال این تحولات ایفا کنند. آن‌ها نتوانسته‌اند همگام با رشد فناوری‌های جدید در دنیا، نیروی کار کشور را آموزش دیده و به‌روز کنند. در حال حاضر با کمبود نیروی کار ماهر و متخصص در کشور مواجه هستیم. در بسیاری از صنایع، تقاضا برای نیروی کار متخصص وجود دارد، اما ما قادر به تأمین آن نیستیم. این نشان‌دهنده ضعف در سیستم آموزش فنی و حرفه‌ای است.

رئیس اتاق تعاون خراسان رضوی با تأکید بر دولتی و حمایتی بودن سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، خواستار ایفای نقش فعال‌تر این سازمان در امر آموزش شد و تصریح کرد: این سازمان نباید صرفا به واگذاری آموزش و صدور مدارک اکتفا کند. بلکه باید خود پیشگام در ایجاد فرهنگ کار، ارائه آموزش‌های مهارتی و پرورش نیروی ماهر باشد. سازمان فنی و حرفه‌ای باید با ارتقاء دانش علمی، فنی و تخصصی نیروها، آن‌ها را به نیروی کارآمد و کاربردی تبدیل کند و در جهت تکمیل و به‌روزرسانی مهارت‌های آنان گام بردارد.

ریشه‌یابی عوامل تکرار حوادث کار و راهکارهای ارتقاء فرهنگ ایمنی

ابوی طرقبه با تأکید بر لزوم توجه جدی به مقوله‌ حوادث ناشی از کار، عوامل فرهنگی، مدیریتی و زیرساختی را در تکرار این حوادث دخیل دانست و راهکارهایی عملی برای ارتقاء فرهنگ ایمنی ارائه کرد و افزود: مشاغل حساس مانند صنعت ساختمان، معدن، نفت و گاز، عوامل تکرار حوادث کار در دو محور اصلی فرهنگ و پایداری کار خلاصه شده است و ما در این دو حوزه به اندازه کافی کار نکرده‌ایم. مسئولیت پیشگیری از حوادث کار تنها بر عهده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا کارفرمایان نیست، سایر نهادها و اقشار جامعه نیز باید نقش موثری ایفا کنند.

وی تاکید کرد: کارفرما در قبال پرداخت حقوق و مزایا، حق مطالبه‌ کار از نیروی خود را دارد و به دنبال اداره کارگاه است. لذا باید با همکاری مجموعه‌هایی مانند صدا و سیما، حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها، فرهنگ کار را ترویج کنیم. ترویج فرهنگ کار  از منظر دینی که کار عبادت است و همچنین رعایت حقوق کارگر و کارفرما، امری ضروری است و پژوهش و تحقیق در این زمینه از اهمیت دوچندانی برخوردار است.

ابوی طرقبه آموزش را یکی از ارکان اصلی کاهش حوادث ناشی از کار برشمرد و اظهار کرد: باید به کارگران استفاده از وسایل ایمنی و رعایت نکات شغلی را آموزش دهیم. متأسفانه گاهی کارگران به این مسائل بی‌توجه هستند که منجر به حوادث جبران‌ناپذیر می‌شود.

وی با انتقاد از روند فعلی آموزش، بر لزوم رایگان‌سازی و اولویت‌بخشی به آموزش‌ها تأکید کرد و گفت: کارگری که قصد آموزش دیدن دارد، باید وقت بگذارد و گاهی هزینه‌هایی را متحمل شود. این روند باید اصلاح شود. از جمله اقدامات مؤثر در این زمینه راهکارهایی چون ساخت کلیپ‌های آموزشی، برگزاری آزمون‌های فنی و مهارت برای کارگران به‌ویژه کارگران ساختمانی و تسهیل فرآیند دریافت بیمه تأمین اجتماعی  است.

رئیس اتاق تعاون خراسان رضوی همچنین بر نقش تشکل‌های کارگری در ارتقاء فرهنگ ایمنی تأکید و خاطرنشان کرد: تشکل‌های کارگری در صورت حمایت و بها دادن، می‌توانند نقش مهمی در آموزش ایفا کنند. این آموزش‌ها نباید صرفا شکلی و قانونی باشند، بلکه باید کاربردی و مثمر ثمر باشند.

ابوی طرقبه از چالش‌های نیروی کار ایران و ضرورت بازنگری در فرهنگ کاروی گسترش بی‌رویه دانشگاه‌ها و هدایت جوانان به تحصیلات دانشگاهی بدون توجه به نیاز واقعی بازار کار، را یکی از چالش‌های جدی حوزه کار دانست و تاکید کرد: روندی که فرهنگ کار فنی و مهارتی را تضعیف کرده و موجب افزایش انتظارات شغلی غیرواقع‌بینانه در میان فارغ‌التحصیلان شده است. فاصله میان آموزش آکادمیک و نیاز صنعت، کاهش تمایل جوانان به مشاغل فنی و تولیدی، نابرابری دستمزدها میان بخش دولتی و خصوصی و ضعف در امنیت شغلی و شرایط کار، مجموعه‌ای از مشکلات را شکل داده که حل آن‌ها نیازمند بازنگری در نظام آموزش عالی، تقویت آموزش‌های مهارتی و توجه همزمان به کرامت و حقوق کارگران است.

ابوی طرقبه به مشکل نبود شغل مناسب برای جوانان پس از فارغ‌التحصیلی اشاره و بیان کرد: گرایش بیش‌ازحد به دانشگاه، بدون ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب، باعث افزایش سن ازدواج، نارضایتی شغلی و بی‌ثباتی در کار شده است. باید به جای تمرکز صرف بر دانشگاه‌های سنتی، آموزش‌های فنی و حرفه‌ای از دوران دبیرستان تقویت شود تا جوانان مهارت‌محور و آماده بازار کار شوند. همچنین ایجاد دانشگاه ملی مهارت و معادل‌سازی مدارک فنی و دانشگاهی می‌تواند مسیر حضور اجتماعی و شغلی فارغ‌التحصیلان فنی را هموار سازد و جایگاه این نوع آموزش را در جامعه ارتقا دهد.

وی با اشاره به اهمیت تشکل‌های کارگری، بر نقش ویژه انجمن‌های صنفی تاکید و عنوان کرد: این انجمن‌ها به دلیل عدم نیاز به موافقت کارفرمای خاص و برخورداری از آزادی عمل بیشتر، می‌توانند به عنوان یک نیروی مستقل در برابر کارفرمایان ظاهر شوند. انجمن‌های صنفی با استفاده از ظرفیت چانه‌زنی، گفت‌وگو و سازش، قادرند امتیازات قابل توجهی را برای کارگران در حوزه‌های مختلف کسب کنند. این امتیازات تنها محدود به مزایای کارفرمایی نیست، بلکه این تشکل‌ها می‌توانند در اخذ امتیازات رفاهی و معیشتی از دولت نیز نقش‌آفرین باشند.

رئیس اتاق تعاون خراسان رضوی ادامه داد: ایجاد شرکت‌های تعاونی مسکن و مصرف از جمله راهکارهایی است که این انجمن‌ها می‌توانند برای بهبود وضعیت رفاهی کارگران به کار گیرند. ما اولین استاندارد آموزشی را برای صنف تکنسین داروخانه تدوین و پیگیری کردیم تا سطح علمی همکارانمان ارتقا یابد. می‌توانم با قاطعیت بگویم که ۱۰۰ درصد افرادی که دوره مهارت تکنسین داروخانه را گذراندند، در همین شغل ادامه دادند و تا زمان بازنشستگی مشغول به کار بودند. این تجربه نشان‌دهنده اهمیت آموزش‌های مهارتی و نقش تشکل‌ها در هدایت نیروی کار به سمت مشاغل پایدار است. 

تشکل‌های کارگری، کلید کاهش مشکلات معیشتی و ارتقاء سطح علمی اعضا

وی ادامه داد: تشکل‌های کارگری، به ویژه انجمن‌های صنفی، نقش بسزایی در حوزه روابط کار و معیشت دارند. این تشکل‌ها به دلیل استقلال عمل و فاصله گرفتن از نیاز به تایید مستقیم کارفرما، می‌توانند در بسیاری از حوزه‌ها تاثیرگذار باشند و با ارتباط مستمر و نزدیک با اعضا، در بهبود کیفیت زندگی و حقوق کارگران نقش اساسی ایفا کنند. موثرترین تشکل‌ها، آن‌هایی هستند که ارتباط نزدیکی با اعضای خود دارند و هیئت مدیره‌های منتخب، باید به طور مستمر ارتباط مستقیم با اعضا و نمایندگان صنف باشند تا بهتر بتوانند نیازها و خواسته‌های واقع‌بینانه را تحلیل و پیگیری کنند. این ارتباط نزدیک و تحلیل دقیق خواسته‌های اعضا، نقش مهمی در هدایت و راهبری تشکل‌های کارگری در مسیرهای مختلف دارد.

ابوی طرقبه همچنین بر نقش انجمن‌ها در حوزه‌های معیشتی، رفاهی و ارتقاء سطح علمی اعضا تأکید کرد و گفت: یک تشکل برتر، علاوه بر فعالیت در حوزه صنف خودش، باید در حوزه‌های دیگر مانند تشکیل شرکت‌های تعاونی مسکن، مصرف، حضور فعال در مراجع حل اختلاف و تصمیم‌گیری و نیز ایجاد کانون‌های کشوری و بین‌المللی ورود کند. این اقدامات نه تنها باید توسعه یابد بلکه در سطوح ملی و بین‌المللی نیز باید حضور فعال داشته باشد تا تاثیرگذاری بیش‌تری داشته باشد.

رئیس اتاق تعاون خراسان رضوی خاطرنشان کرد: نهادهای تشکلی باید پیوسته به دنبال رشد و توسعه باشند و نباید در یک سطح محدود بمانند. ایجاد سکوی بلند، ترویج مشارکت عملی اعضا و پویایی در حوزه‌های مختلف، کلید موفقیت و پایداری تشکل‌های کارگری است. تشکل‌های کارگری باید نقش رهبری و پیگیری را در تمامی حوزه‌ها به عنوان نمایندگان واقعی کارگران ایفا کنند و با استراتژی صحیح و ارتباط مستمر، بتوانند در مسیر تحقق حقوق و منافع کارگران گام‌های مثبتی بردارند.

ابوی طرقبه با تأکید بر ضعف فرهنگ کار در جامعه گفت: مفاهیم دینی و اخلاقی مرتبط با مسئولیت نیروی کار و کارفرما نباید صرفا در حد شعار باقی بماند، بلکه باید در آموزش، رفتار سازمانی و فرهنگ‌سازی عملی شود.

وی با اشاره به جدانشدنی بودن اضلاع مثلث سرمایه، کار و تلاش، تأکید کرد: حذف هر ضلع باعث اختلال در چرخه اقتصادی می‌شود و کارفرمایان باید نقش بنیادین نیروی کار را در مدیریت و تولید درک کنند. تشکل‌های کارگری و کارفرمایی باید در چارچوب قانون کار و از طریق پیمان‌های دسته‌جمعی، تعامل واقعی و مؤثر ایجاد کنند تا روابط کار از اختلاف‌های فرسایشی به سمت توافق و هم‌افزایی پیش رود. همچنین دولت باید نقش ناظر را ایفا کند و از دخالت‌های غیرضروری پرهیز نماید، به‌ویژه در تعیین دستمزد که باید بر پایه توافق میان کارگر و کارفرما در شورای کار و با توجه به واقعیت‌های بازار انجام شود.

انتهای پیام