هرگوشه‌ای از این سرزمین پهناور و باستانی قصه‌ای متفاوت برای کشف شدن دارد. از تاریخ بسیار پربارش گرفته که آن را به یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های تاریخی جهان تبدیل کرده تا طبیعت سحرانگیزش و جاذبه‌های فرهنگی و مردمان نجیب و میهمان نوازش که در دنیا شهره شده‌اند.

هر گردشگری که به ایران سفر می‌کند، فرقی نمی‌کند که در کدام فصل از سال پا در این سرزمین بگذارد و یا اینکه چه سلیقه گردشگری داشته باشد. هر ذائقه‌ای که داشته باشد، در این سرزمین با تنوع کم نظیری از جاذبه‌های تاریخی، طبیعی، فرهنگی و ادبی مواجه می‌شود و همین‌هاست که ایران را به مقصدی جذاب و دوست داشتنی برای گردشگران تبدیل کرده است.

آن زمان که در این سرزمین باستانی؛ در میان ستون‌ها و آوارهای تخت جمشید، عظمت کتیبه بیستون، درختان ردیف شده و جوی جاری باغ شازده ماهان، دخمه‌های اسرارآمیز زردشتیان، سازه عجیب پاسارگاد، ابهت سازه‌های آبی شوشتر، جنگل های رویایی هیرکانی، تالاب شگفت انگیز انزلی، دره رعب انگیز ستارگان و کویر افسانه‌ای لوت قدم میزنید، بوی اصالت و  قدمت مشام‌ها را نوازش می‌دهد و خواهید دانست که در جایی قدم می‌زنید که نمی‌توان مشابه آن را در هیچ کجای دنیا پیدا کرد.

از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب، در هر گوشه‌ای از ایران می‌توان جلوه‌های بی نظیر از تاریخ و فرهنگ و طبیعت را به نظاره نشست. هرچند که هیچ نقطه‌ای از این سرزمین پهناور خالی از جاذبه نیست و می‌توان در میان هر جاذبه ساعت‌ها درنگ کرد و در حیرت زیبایی‌های آن فرو رفت، اما بسیاری از گردشگران تنها با بخش هایی از جاذبه‌های ایران آشنایی دارند و این جاذبه‌ها نیز به مقاصدی گردشگری تبدیل شده‌اند که هرساله گردشگران زیادی را بسوی خود می کشانند. در مقابل برخی دیگر از جاذبه‌های گردشگری ایران زمین هستند که با وجود اینکه دست کمی از جاذبه‌های معروف این سرزمین ندارند، اما هنوز آنگونه که باید در میان گردشگران شهره نشده‌اند که از آن جمله می‌توان از جاذبه‌هایی نام برد که در استان زاگرس نشین کرمانشاه قرار گرفته‌اند و حالا به مناسبت روز ایران گردی و ایران شناسی(۳۰ اردیبهشت) می‌خواهیم کمی از این دیار زیبا و جاذبه‌هایش بگوئیم. 

کرمانشاه دیاری افسانه‌ای و پر رمز و رازست که جلوه‌ای از تاریخ پر فراز و نشیب و طبیعت سحرانگیز ایران زمین در آن انعکاس پیدا کرده است. در این دیار که عده‌ای آن را هندوستان ایران می‌دانند، اقوام و مذاهب مختلف سالهاست در کنار هم زندگی مسالمت آمیزی را تجربه می‌کنند.

طبیعت و تاریخ و فرهنگ به شکل عجیبی در این دیار باهم پیوند خورده و سرزمینی کوچک و رویایی را شکل داده‌. در کرمانشاه می‌توان ردپای انسانهایی از دوره پیش از تاریخ را دید که در میان غارها، دشت‌های وسیع و سرسبز و کوه‌های منحصربفرد این دیار زندگی کرده و شکار کرده‌اند و حالا ما فقط کمی درباره زندگی آنها می‌دانیم.

اگر از دوره‌های تاریخی بخواهیم بگوئیم و زمانی که انسانها متمدن‌تر شدند و پادشاهان قدرت گرفتند، پادشاهان زیادی بوده‌اند که این دیار را برای نشان دادن قدرت خود به آیندگان انتخاب کرده و یادگارهایی را از خود برجای گذاشته‌اند.

یکی از قدیمی‌ترین یادگارهای پادشاهان باستانی نه تنها در ایران بلکه در آسیا و خاورمیانه، کتیبه آنوبانی نی است که حدود ۴۸۰۰ سال قبل از یکی از پادشاهان قوم لولوبی با همین نام برجای مانده است. یادگاری که برخی آن را اولین هنر معماری روی سنگ آسیا می‌دانند و در شهری این اثر برجای مانده که آن را یکی از هشت شهر باستانی جهان می‌خوانند، شهری که امروز به آن سرپلذهاب می‌گویند.

کمی آن‌سوتر از آنوبانی نی، در حوالی شهر سرپلذهاب، جایی در دل یکی از صخره‌های مجاور این شهر، گور دخمه‌ای از زمان مادها قرار گفته که عده‌ای آن را مربوط به ایشتوویگو می‌دانند که آخرین و چهارمین پادشاه مادها بوده که توسط نوه‌اش یعنی کوروش کبیر شکست می‌خورد و با شکستش حکومت ۱۲۸ ساله مادها به پایان می‌رسد. این گوردخمه که امروزه به دکان داود مشهور است و مردم محلی به آن داود که‌و سوار می‌گویند، در بین مردم محلی این منطقه تقدس بالایی دارد و هرساله نوعی آئین خاص با حضور گردشگران در کنار آن برگزار می‌شود.

اگر از معروف‌ترین یادگار برجای مانده از شاهان باستانی در کرمانشاه بخواهیم بگوئیم، چه اثری مهمتر از کتیبه بیستون، بازمانده‌ای از داریوش بزرگ هخامنشی که در دل کوهی به همین نام حجاری شده و به ثبت جهانی هم رسیده است. کتیبه بیستون را با ۲۵۰۰ سال قدمت ملکه کتیبه‌های شرق باستان و لوح روزتای آسیا می‌نامند. کتیبه‌ای که یکی از مهمترین کتیبه‌های خط میخی جهان است که کمک زیادی به رمز گشایی این زبان کرد و آن را طولانی ترین کتیبه فارسی باستان می‌دانند.

داریوش کبیر این کتیبه را به منظور شرح فتوحات خود در دل کوهی که مقدس بوده به سه زبان فارسی باستان، عیلامی و اکدی برجای گذاشته و در آن نام تعدادی از مکان ‌ای قدیمی، شهرها، اقوام و اشخاص مختلف آمده است. 

شاید کمتر کسی بداند که کتیبه بیستون در  نقطه‌ای قرار گرفته که قطعه‌ای مهم از تاریخ بشریت است، چرا که علاوه بر این اثر ارزشمند باستانی، تعدادی زیادی از جمله ۱۷ اثر تاریخی مهم دیگر همچون کاروانسرای ثبت جهانی شده بیستون یا مجسمه هرکول خدای محبوب یونانی‌ها از دوره سلوکیان در اطراف آن وجود دارد که نشان می دهد این منطقه تا چه اندازه در گذشته دارای اهمیت بوده و واقع شدن آن بر سر شاه راه تاریخی و قرار گرفتن در کنار یک سراب پرآب عاملی برای خلق این آثار شده است. 

کمی چند که از بیستون فاصله بگیریم و به سمت هرسین برویم، به تپه‌ای باستانی می رسیم که شاید خیلی‌ها نمی‌دانند چه تاریخ عظیمی در زیر همین تپه باستانی خوابیده  است. تپه‌ای که هر چقدر در دنیای باستان شناسی جهان معروف است، اما در میان مردم ما غریب و مهجور مانده. اینجا گنج دره است، جایی که یکی از نخستین زیستگاه‌های بشری در فلات ایران بوده و حدود یازده هزار سال قدمت دارد. در کاوش‌های باستان‌شناسی که طی سالهای گذشته در این محوطه انجام شده، در لایه‌های زیرمحوطه یکی از قدیمی‌ترین روستاهای جهان خوابیده که مردمانش روزگاری یکی از اولین اقوامی بودند که به کشاورزی روی آوردند و توانستند برخی حیوانات مانند بز را اهلی کنند و برای همین آن را یکی از اولین مراکز دامپروری دنیا می‌دانند. 

یکی دیگر از یادگارهای معروف شاهان باستانی ایران که در این دیار برجای مانده، تاق بستان باشکوه است که با حدود ۱۵۰۰ سال قدمت در شمال غربی شهر افسانه‌ای کرمانشاه در دل کوهی به همین نام جا خوش کرده است.

کرمانشاهی که گفته می‌شود طهمورث دیوبند پادشاه افسانه‌ای پیشدادیان آن را بنا نهاد و در روزگار کاسی‌ها یعنی هزاره های دوم و سوم قبل از میلاد به آن کاسی می‌گفتند و بعدها در دوره هخامنشیان یعنی ۲۵۰۰ سال قبل آن را کامبادن می‌نامیدند، در دوره ساسانیان منطقه‌ای خوش آب و هوا بوده که شاهان ساسانی آن رابه عنوان یک تفرجگاه برای خود انتخاب کرده بودند و جایی که امروز به آن تاق بستان می‌گویند، محل شکار و بزم تنی چند از شاهان این امپراطوری بوده، برای همین در دامنه کوهی که در پائین دست آن سرابی پرآب و در کنارش درختانی قامت برافراشته وجود داشته، دست به خلق شاهکاری عظیم زده‌اند، شاهکاری که برخی آن را آخرین پرده از هنر فاخر امپراطوری ساسانی در ایران می‌دانند. این اثر شامل دو تاق بزرگ و کوچک و مجموعه‌ای از سنگ نگاره ها و سنگ نوشته‌هاست که در آن تاجگذاری چهار تن از شاهان ساسانی، مراسم شکار و نواختن موسیقی و ... در آن به تصویر کشیده شده است. بخش شکار گراز در این اثر را به عنوان اولین انیمیشن سنگی جهان می‌شناسند. 

حالا که حرف از آثار تاریخی شهر کرمانشاه به میان آمده، بد نیست که از دو بنای تاریخی مهم دیگر این شهر رویایی که چشم هر بیینده‌ای را متحیر می‌کند بگوییم. یکی از این آثار تکیه معاون‌الملک است که حدود ۱۲۰ سال پیش توسط فردی به نام حسین خان معین الرعایا برای برپایی مراسم عزاداری ماه محرم ساخته شد، اما آنچه این اثر را در ایران شهره کرده کاشی کاری های هفت رنگ و تابلوهای بی نظیری است که روی این کاشی‌ها به تصویر کشیده شده‌اند و از وقایع تاریخی گرفته تا واقعه روز عاشورا و... در آنها آمده است.

اثر دیگری که دیدن آن برای گردشگران در کرمانشاه خالی از لطف نیست، تکیه بیگلربیگی است که آیینه کاریهای بی نظیرش چشم‌ها را محسور خود می‌کند. 

 در نزدیکی‌های این دو اثر تاریخی و درست روی خیابانی که یکی از پرترددترین خیابانهای کرمانشاه است، بازاری سنتی با قدمت حدود ۲۰۰ سال قرار گرفته که قلب تپنده اقتصاد این شهر است. بازاری که در گذشته با ۱۸ راسته بازار یکی از طویل‌ترین بازارهای سرپوشیده خاورمیانه بوده، اما توسعه شهری و گسترش خیابانها آن را چند تکه کرده است. با اینحال این بازار امروز هم یکی از مراکز اصلی خریدهای مردم این شهر است و هر گردشگری هم که به کرمانشاه سفر می‌کند برای خرید سوغات‌هایش از گیوه و گلیم و لباس‌های محلی گرفته تا شیرینی‌های خوشمزه مانند نان برنجی و نان خرمایی و کاک به این بازار می‌آید. 

هر چند آثار تاریخی کرمانشاه یکی دو تا نیست که بخواهیم به معرفی تک تک آنها بپردازیم و این دیار حدود پنج هزار اثر تاریخی از تپه‌ها و غارهای باستانی منحصربفرد گرفته تا گوردخمه‌ها و پل‌های ناشناخته و گمنامی دارد که هرکدام یک دنیا حرف برای گفتن دارند، اما حیف است از یکی از عجیب‌ترین و مرموزترین آثار تاریخی این استان حرفی نزنیم. معبد آناهیتا بنایی بر فراز شهر کنگاور که هنوز کسی نمی‌داند چه زمانی یا و در چه دوره‌ای از تاریخ و برای چه کاری ساخته شده است. عده‌ای می‌گویند این بنا محلی برای پرستش آناهیتا الهه آب‌ها بوده و برخی دیگر می‌گویند کاخی اشکانی یا ساسانی است که به صورت ناتمام مانده است، اما هرچه هست این بنای تاریخی با ستون‌های فروریخته و سنگ هایی که سالهاست که روی زمین لم داده‌اند، به تخت جمشید غرب ایران معروف شده و آن را بزرگترین بنای سنگی ایران پس از تخت جمشید می‌نامند. 

حالا که مجبوریم از جاذبه‌های تاریخی کرمانشاه عبور کنیم، بد نیست کمی هم از طبیعت دلربا و سحرانگیز این دیار بگوییم. جایی که اورامانات همیشه سرسبز همچون زمردی خوش رنگ در گردشگری غرب ایران می‌درخشد. اینجا اورامانات، قطعه‌ای از بهشت است، جایی که روستاهای پلکانی آن با معماری سنتی و خاص خود به سقف آسمان چسیبیده‌اند. روستاهایی که خود را به آغوش دامنه کوه‌ها انداخته‌اند و کوه‌ها همچون مادری مهربان آنها را به گرمی در دامن گرم خود پذیرا شده‌اند.

اینجا دره‌های عمیق و درختان انبوه بنه و گردو و توت به زندگی جریان می‌دهند، خنکای نسیمی که از میان دره های عمیق و از روی رودخانه‌های خروشان عبور می‌کند از لابلای درختان به تن می‌رسد و روح را جان دوباره‌ای می‌بخشد. مردمانی که در این خطه از ایران زیبا زندگی می‌کنند، با همان لباس‌های سنتی و گویش خاص کردی خود، مهربانی را به گردشگران هدیه می‌دهند. 

 در روانسر جایی که آن را دروازه اورامانات می‌نامند، غاری ۶۵ میلیون ساله وجود دارد که گفته می‌شود، بزرگترین غار آبی آسیاست. اولین بار در نیمه‌های دهه ۵۰ این غار توسط گروهی از غارشناسان انگلیسی کشف شد و بعدها تا عمق ۳۱۴۰ متری آن کاوش شد. در حال حاضر گردشگران می‌توانند حدود ۵۰۰ متر از داخل این غار را که در نزدیکی‌های یک دره زیبا و در داخل محیط کوهستانی و پر درخت واقع شده را ببینند.

 از روانسر و غار اسرارآمیزش که عبور کنیم، به شهر مرزی جوانرود می رسیم، جایی که به واسطه بازارچه مرزی آن در ایران شهره شده و هرساله گردشگران زیادی از سراسر کشور هم به قصد تفریح و گردش در طبیعت دل انگیز آن و هم برای خرید به این منطقه می‌آیند. بعد جوانرود، پاوه را در پیش داریم، جایی که روستاهایش مثل هجیج و نسمه و خانقاه و شمشیر همانند تابلوهای نقاشی جلوه گری می‌کنند و آنقدر زیبایی دارند که گویی نقاشی شده‌اند. فصل بهار و فصل هزار رنگ خدا که از راه برسد، روستاهای این منطقه و کوه‌های سرسبز آن جلوه گری بی‌نظیری دارند. 

زیبایی‌های طبیعی کرمانشاه فقط درخت و دره و کوه نیست. اینجا سراب‌ها و آبشارها و تالاب‌های روح نوازی هم دارد. از میان سراب‌های کرمانشاه، سراب نیلوفر در فاصله ۲۰ کیلومتری از شهر کرمانشاه یک پهنه آبی کوچک را خلق کرده که دل هر رهگذری را می‌برد. اگر از بین آبشارهای این استان هم بخواهیم یکی را نام ببریم، از آبشار سه طبقه‌ای پیران که در منطقه‌ای خوش آب و هوا در ریجاب شهرستان دالاهو قرار گرفته نباید غفلت کرد. از تالاب‌ها هم تالاب هشیلان که معجزه هزار تکه خداوند در روی زمین است را می‌توان در این دیار دید. 

در کرمانشاه شهری کوچک به نام صحنه وجود دارد که به آن باغ شهر کرمانشاه می‌گویند. شهری که خانه‌ها در میان درختان گم شده و در شمال این شهر، سرابی قرار گرفته که به آن سراب دربند می‌گویند. سراب دربند زمانی تفرجگاه شاهان باستانی بوده، این منطقه تفرجگاهی خوش آب و هوا،  با درختانی کهنسال و آبشار و رودخانه‌ای که از زیر درختان عبور می کند، بهشتی زمینی را پیش چشم گردشگران ترسیم می کند. در شمال این سراب در دامنه کوه شوق علی، گوردخمه‌ای مادی وجود دارد که یکی از معدود گوردخمه‌های دو طبقه ایران است. مردم محلی معتقدند این گوردخمه، قبر کیکاوس پادشاه اساطیری ایرانیان است و برخی دیگر هم آن را گور شیرین و فرهاد می‌دانند.

در شرق کرمانشاه، شهری سردسیری به نام سنقر قرار دارد که آن را به فرش آهنی و گل‌های آفتابگردان و کباب معروفش می‌شناسند. در غرب کرمانشاه هم قصرشیرین با درختان لیمو و نخلستان‌های بلند و مجموعه آثار ساسانی خودنمایی می‌کند. درست زمانی که مردم در شهر سنقر هوای زیر صفر درجه را تجربه می‌کنند، در غرب استان، مردم قصرشیرین و گیلانغرب در هوای بهاری مطبوعی زندگی می‌کنند و این موضوع کرمانشاه را به استانی چهار فصل تبدیل کرده است. 

کرمانشاه شهر خوراک‌های لذیذ و غذاهای خوشمزه نیز هست و مردمان این شهر با پیشینه تمدنی بالا، تنوع غذایی بسیار بالایی دارند و همین کرمانشاه را به دومین شهر جهانشهر خلاق خوراک در ایران تبدیل کرده است.

از جمله خوراک‌های خوشمزه این شهر می‌توان به معروفترین آنها یعنی خورشت خلال و دنده کباب اشاره کرد که طعم ماندگاری را در ذهن هر گردشگری برجای می‌گذارند و می‌توان این خورک‌ها را در رستوران‌های این دیار میل کرد.

و در آخر باید گفت همه اینها کرمانشاه را به نگین گردشگری ایران زیبا تبدیل کرده. دیاری که مطمئنا سفر به آن تجربه‌ای دلنشین برای هر گردشگری خواهد بود که تا همیشه در ذهنش ماندگار است. بیراه نیست اگر بگوییم «کرمانشاه را حتما باید دید».

انتهای پیام