زهرا شریف در گفتوگو با ایسنا با تاکید بر اینکه هر فرد با هر تفاوتی، شایستهی درک، احترام و حمایت است، افزود: جامعه باید با آگاهی داشتن از وجود چنین افرادی و شناخت ویژگیها و نحوه برخورد با آنها پذیرای کودکان حساس اوتیسم باشد.
وی در ادامه با تعریف طیف و ماهیت اوتیسم و تفاوت کاملا بنیادین آن با بیماریهای ذهنی-روانی، تشریح کرد: اوتیسم اختلال عصبی-رشدی است که از دوران کودکی آغاز میشود و بر سه حوزه اصلی اثر میگذارد، از جمله تعاملات اجتماعی، ارتباطات کلامی و غیرکلامی، الگوهای رفتاری محدود، تکراری یا علایق بسیار خاص. واژه «طیف» نشان میدهد نوع علائم میتواند بسیار متفاوت باشد؛ برخی افراد نیاز به حمایت گسترده دارند در حالی که برخی دیگر عملکرد تحصیلی و شغلی بالایی دارند بنابر همین دلیل هم کلمه طیف کنار اوتیسم به کار برده میشود؛ یعنی امکان دارد فرد مبتلا به اوتیسم در جایگاههای مختلف طیف قرار گیرد. چهبسا نباید اینگونه افراد را جزو معلولان ذهنی و روانی شمرد چراکه اوتیسم به عنوان یک طیف واحد در نظر گرفتهشده که شامل سطوح مختلف شدت شامل خفیف، شدید و خیلیشدید است.
شریف، در مورد تفاوت میان سندروم آسپرگر و اختلال اوتیسم، گفت: در نگاه تخصصی امروز و آخرین استانداردهای روانپزشکی و روانشناسی(مثل DSM-۵)، اوتیسم و آسپرگر دیگر دو تشخیص جداگانه نیستند. بلکه هر دو زیر چتر بزرگ «اختلال طیف اوتیسم» قرار میگیرند. گرچه در گذشته در اوتیسم کلاسیک سطح ۱ یا ۲ تفاوتهایی در تعریف ویژگیهایی مثل تأخیر زبانی، هوش و شناخت، مهارتهای حرکتی و پیچدگیهای اجتماعی وجود داشت.
وی دربارهٔ جایگاه هر دو در طیف، افزود: امروزه به جای نامگذاری جداگانه، شدت نیاز به حمایت را در سه سطح دستهبندی میکنند؛ سطح ۱ (نیاز به حمایت) که قبلاً اغلب به آسپرگر گفته میشد. فرد میتواند مستقل زندگی کند اما در موقعیتهای اجتماعی پیچیده به کمک نیاز دارد؛ سطح ۲ (نیاز به حمایت قابل توجه) که چالشهای اجتماعی واضحتر دارد و رفتارهای تکراری بیشتر دیده میشود. در سطح ۳ (نیاز به حمایت بسیار زیاد)، چالشهای ارتباطی شدید است و فرد ممکن است کلامی صحبت نکند یا به شدت به روتین وابسته باشد. نکته مهم این است که طیف اوتیسم مثل یک طیف رنگی است؛ هر فرد ترکیبی منحصربهفرد از این ویژگیها را دارد و هیچ دو نفری دقیقاً یکسان نیستند.
این روانشناس در مورد آداب معاشرت و سلوک شایسته در مواجهه با افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم در بسترهای اجتماعی، بیان کرد: صبر و آرامش کلید طلایی در مواجهه با این کودکان است، زمان بدهید و تفاوتها را بپذیرید، ممکن است فرد اوتیستیک دیرتر به حرفتان جواب بدهد یا نیاز به پردازش داشته باشد، در نتیجه عجله نکنید و با آرامش منتظر بمانید ، اگر احساس کردید محیط شلوغ یا پر سروصدا او را آزر میدهد، پیشنهاد دهید به جای آرامتری بروید یا فاصله را کمی بیشتر کنید.
وی ادامه داد: پذیرش بدون قضاوت و درک تفاوتهای حسی در خصوص این کودکان مهم است. ممکن است به نور، صدا، بو یا لمس لباسها خیلی حساس باشند، اگر دیدید گوشهگیری میکنند یا دستهایش را میبندد، شاید درحال مقابله با یک محرک حسی هستند، از کنایه، شوخیهای پیچیده، یا اصطلاحات مبهم پرهیز کنید. دقیق و ساده حرف بزنید، تماس چشمی اجباری نکنید ، از تغییرات ناگهانی لحن یا فریاد زدن خودداری کنید.
این متخصص توانبخشی افزود: مهمترین امر در مواجهه با افراد اوتستیک «احترام» و «درک متقابل» هست. اگر دیدید کسی در موقعیت سختی قرار گرفته، با لبخند و لحنی گرم کمک کنید تا احساس تنهایی نکند.
شریف، نرخ شیوع این اختلال شناختی ـ روانی در مقیاس جهانی و آمار مبتلایان ایران بر اساس آخرین یافتهها را این گونه تشریح کرد: بر اساس اعلام مراکز پژوهشی در سطح جهانی (از سال ۲۰۲۳ تا سال ۲۰۲۴) تقریبا حدود ۲.۷ درصد کودکان مبتلا به طیف اوتیسم هستند و طبق برآوردهای مستند بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون نفر از جمعیت جهان در طیف اوتیسم قرار دارند. همچنین براساس گزارشهای سازمان بهزیستی و پژوهش دانشگاهی شیوع طیف اوتیسم در ایران ۶ تا ۹ مورد در هر هزار کودک گزارش شده است.
انتهای پیام
