حجتالاسلام والمسلمین سیدعلی سجادیزاده در گفتوگو با ایسنا، ضمن تبیین فلسفه و حکمت عید سعید قربان و واکاوی جریانات تاریخی مرتبط با این ایام اظهار کرد: تأمل در فلسفه و حکمت قربانی و واکاوی جریانات تاریخی مرتبط با این ایام، میتواند پاسخگوی بسیاری از پرسشهای بنیادین بشر باشد. اسلام به عنوان دینی استوار و آیینی پایدار که مورد پسند پروردگار است، بر پایه «تسلیم» محض در برابر فرامین الهی بنا شده است.
وی افزود: نگاهی به تاریخ انبیا و اولیا که همگی از صالحان و شایستگان بودهاند، نشان میدهد که مشی همگی آنان اسلام (به معنای تسلیم بودن) بوده است. چنانکه در دعای پاکانِ از نسل حضرت ابراهیم(ع) نیز آمده است که از خداوند مسئلت میکنند تا آنان را مسلمان قرار داده و مسلمان بمیراند؛ یعنی همواره تسلیم امر الهی باشند. این تسلیم بودن، زمانی به خلوص میرسد که انسان به خاطر خدا از تمامی دلبستگیها و هواهای نفسانی خود دست شسته و تنها به خواست باریتعالی عمل کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با اشاره به تجلی مراتب تسلیم در زندگی حضرت ابراهیم(ع) بیان کرد: حضرت ابراهیم(ع) در مراحل گوناگون زندگی خویش، عالیترین مراتب تسلیم را به پیشگاه پروردگار عرضه داشت. یکی از برجستهترین این صحنهها که خداوند در مناسک حج بر آن تأکید ورزیده، تسلیم بودن اعضای خانواده ایشان، یعنی همسر بزرگوار و فرزند دلبندشان جناب اسماعیل(ع) در برابر فرمان خداست.
سجادیزاده ادامه داد: آنگاه که خداوند دستور هجرت صادر فرمود، ابراهیم(ع) مأمور شد خانواده خود را به مکانی ببرد که بعدها مشخص شد قرار است زیارتگاه بندگان و بنای خانه خدا باشد. ایشان به این امر گردن نهاد و همسر و فرزندشان نیز با وی همراهی کردند. آنان در نقطهای مستقر شدند که امروزه مسجدالحرام و کعبه در آنجا واقع است؛ سرزمینی کوهستانی، خشک و فاقد هرگونه آب، گیاه و موجود زندهای بود.
وی درباره ابعاد اخلاقی و اجتماعی این سنت الهی گفت: امروزه سنت شده است که مستطیعان، دستکم یکبار در عمر خود به آن سرزمین رفته و سیره ابراهیم، هاجر و اسماعیل را بازخوانی کنند. حج، برنامهای جامع برای رهایی انسان از چنگال دشمنان داخلی(نفس) و خارجی و پیوند با سرچشمه توحید است. قربانی کردن، صرفاً یک عمل فردی نیست؛ بلکه در وهله اول ذبحِ هوای نفس و طمع است. طبق حدیث امام صادق(ع)، انسان باید حنجرهی زیادهخواهی خود را ببرد. این برنامه تزکیه فردی، ابعاد اجتماعی نیز دارد؛ چنانکه پیامبر اکرم(ص) فرمودند قربانی برای آن است که مساکین از گوشت سیر شوند. این سنت، اگرچه در غیر حج مستحب مؤکد است، اما بزرگان بر انجام آن حتی با قرض گرفتن تأکید کردهاند تا فقرا و نیازمندان نیز بهرهمند شوند.
این استاد دانشگاه افزود: در روحیه قربانی، مفاهیمی چون بندگی، صبر و امید به فرج نهفته است. اگر کسی توان قربانی ندارد، روزه گرفتن (سه روز در حج و هفت روز پس از بازگشت) جایگزین آن است که خود تمرین صبر و بندگی است و صبری که با تلخی همراه است، میوهای شیرین به نام «گشایش و فرج» در امور انسان به بار میآورد. همچنین تقسیم گوشت قربانی میان بستگان (به عنوان هدیه) و فقرا (به عنوان صدقه)، موجب ایجاد محبت و همدردی در جامعه میشود. هدیه دادن دلها را به هم نزدیک میکند و اگر این سنتهای الهی کمرنگ شوند، بیخبری از حال یکدیگر و نابسامانیهای روحی و اجتماعی جایگزین آن خواهد شد.
سجادیزاده ضمن ابراز تأسف از کمرنگ شدن برخی سنتهای این عید در جامعه خاطرنشان کرد: پیام اصلی عید قربان، مبارزه با بدترین بتِ بشر، یعنی «هوای نفس» است. این نفس اماره که انسان را به بدی فرمان میدهد، خطرناکترین دشمن است. متأسفانه سنتهای عید قربان و نماز آن در جامعه ما نسبت به عید فطر کمرنگتر شده است؛ در حالی که این دهه (دهه اول ذیالحجه) که متمم چهل روز عبادت حضرت موسی(ع) در کوه طور است، فصل شکوفایی بندگی است.
وی با اشاره به پیوند دادن این ایام به سیره اهلبیت(ع) افزود: همچنین باید به پیوند عمیق روز عرفه و عید قربان با زیارت امام حسین(ع) اشاره کرد. در احادیث بر زیارت ایشان در این ایام تأکید فراوان شده است؛ چراکه امام حسین(ع) و یارانشان، نه تنها از مال، بلکه از جان و خانواده خود در راه خدا گذشتند. ایشان برای دفاع از دین در برابر انحرافات یزیدی، از مدینه به مکه و سپس به کربلا هجرت کردند تا والاترین مرتبه تسلیم و قربانی را به نمایش بگذارند.
انتهای پیام
