به گزارش ایسنا، سالها از آغاز مناقشه بر سر پروژه «انصاری شرقی» در قزوین میگذرد؛ پروژهای که از ابتدا میان ضرورتهای توسعه شهری و دغدغههای حفاظت از بافت تاریخی شهر قرار گرفت و حالا، پس از مدتها توقف، در بحبوحه جنگ، بار دیگر نشانههایی از بازگشت آن، محل بحث و نگرانی شده است.
در ماههای اخیر، گزارشهایی از تملک املاک، تخریب خانهها، تغییرات کالبدی در بخشهایی از محله تاریخی «بلاغی» در شهر قزوین، حذف برخی عناصر قدیمی شهری و اجرای اقدامات زیرساختی در محدودهای که پیشتر به عنوان «مسیر پروژه انصاری شرقی» شناخته میشد، بار دیگر توجه کنشگران میراث فرهنگی و ساکنان این محدوده را به خود جلب کرده است.
منتقدان این پروژه معتقدند هرگونه مداخله عمرانی در این محدوده، صرفاً به احداث یک خیابان محدود نمیشود، بلکه میتواند بر ساختار تاریخی محلهها، اصالت بافتهای قدیمی، جدارههای تاریخی و حتی حافظه جمعی ساکنان تأثیر بگذارد. در مقابل، هنوز ابهامهای زیادی درباره وضعیت فعلی پروژه، برنامههای مدیریت شهری و نسبت اقدامات اخیر با سرنوشت انصاری شرقی وجود دارد.
یکی از کنشگران میراث فرهنگی قزوین معتقد است مجموعه اتفاقاتی که طی ماههای اخیر در بخشهایی از بافت تاریخی شهر رخ داده، پرسشهای تازهای را درباره آینده این پروژه ایجاد کرده است؛ از تملک و تخریب املاک گرفته تا تغییرات ایجادشده در محدودههایی که پیشتر نیز محل مناقشه بودهاند.
سعید زارعپور در گفتوگو با ایسنا بیان کرد: با توجه به شرایطی که پشت سر گذاشتیم، فکر میکنم فرصتی ایجاد شد. بخشی از این موضوع هم به نبود دسترسی مردم به فضای مجازی برمیگشت که عملاً فرصتی شد برای مدیریت شهری تا بخواهد این پروژه را به نوعی پیش ببرد و تثبیت کند. پروژهای که تا جایی که ما اطلاع داشتیم، آن چیزی که به عنوان طرح و خیابان مطرح بود، مورد تایید نهادهای مدنی، کنشگران، میراث فرهنگی و حتی شورای عالی معماری و شهرسازی نبود.
او افزود: طرح جایگزینی که شورای عالی معماری و شهرسازی ارائه کرده بود، در واقع چیزی متفاوت از خواسته مدیریت شهری بود. اما نقطه شروع طرح مدنظر مدیریت شهری، یک گاراژ در انتهای خیابان سپه است که نزدیک سردر عالیقاپو قرار دارد. کمکم شهرداری آمد و یکییکی مغازههای این گاراژ و سپس کل گاراژ را تملک کرد. متأسفانه زمانی متوجه این تملکها شدیم که به بخشی از یکی از مغازهها آسیب زده بودند. اخیراً هم خود شهرداری یک نیوجرسی بتنی در ورودی آن گاراژ گذاشته است که عملاً نشان دهد این مکان در تملک شهرداری است و هیچکس حق ورود به داخل آن را ندارد. حالا اینکه آنجا چه اتفاقهایی قرار است بیفتد، دستکم برای ما دیگر روشن است.
زارعپور با طرح این پرسش که این گاراژ از چه جهت برای ما اهمیت دارد؟ گفت: خیابان سپه و آن محدوده ورودی، بخشی از جداره تاریخی خیابان سپه (قزوین) محسوب میشود؛ خیابانی که به عنوان نخستین خیابان مهندسیشده ایران شناخته میشود. اگر آن گاراژ و آن ورودی به آن شکل مدنظر ایجاد شود، عملاً به جداره تاریخی خیابان سپه آسیب زدهایم و آن را تخریب کردهایم. این موضوع میتواند مانعی باشد برای اینکه اگر روزی قرار باشد خیابان سپه جهانی شود، این مسئله خود به یک مانع تبدیل خواهد شد.
این کنشگر ادامه داد: بخش بعدی موضوع، خیابان انصاری شرقی است که ما بسیار روی آن تأکید داریم، بهویژه مسئله دستنخورده ماندن محله تاریخی بلاغی که آثار زیاد و ارزشمندی در آن محدوده قرار دارد. خیابان انصاری شرقی در واقع این محله تاریخی را دو نیم خواهد کرد. از طرفی، تردد خودروها، آرامش و اصالت محله را از بین میبرد و قطعاً در کنار این خیابانکشیها، ساختوسازهایی شکل خواهد گرفت که باعث میشود آن محله از حالت اصیل خود خارج شود.
زارعپور اظهار کرد: اتفاقی که اخیراً افتاد و نگرانیها را بیشتر کرد، این بود که در مسیر طرح انصاری شرقی و در محله بلاغی، هر بار میدیدیم ملکی یا خانهای بهطور کامل تخریب شده و بخشی از آن تبدیل به کوچه یا معبر شده است، در حالی که هنوز رسماً خیابانکشی آغاز نشده است. اما یا عقبنشینی صورت میگیرد یا خانه و ملک بهطور کامل تخریب میشود، همان روندی که از چند سال پیش وجود داشته و همچنان ادامه دارد. در کنار همه اینها، چندی پیش، در خیابان باغ دبیر که نقطه خروجی طرح انصاری شرقی محسوب میشود و در همان محدوده خروجی، حفاریهایی انجام شد. نوارهای هشدار شرکت آب و فاضلاب آنجا وجود داشت و مشخص بود که نوعی کار زیرساختی و زیربنایی در حال انجام است.
این کنشگر میراث فرهنگی گفت: همان زمان این شائبه ایجاد شد که احتمالاً این اقدامات زیرساختی برای خروجی طرح انصاری شرقی است. این حدس و گمان وجود داشت تا اینکه رودخانه باغ دبیر که یک رودخانه بسیار قدیمی است، نیز دچار تخریب شد. بزرگترها به خاطر دارند که اینجا در گذشته یک رودخانه سنتی وجود داشت، مشابه چیزی که مثلاً در شهر اصفهان یا خرمآباد میتوان دید. این رودخانه بهصورت فصلی و پرآب در خیابان باغ دبیر جریان داشت، اما از دوران پهلوی آن را سنگچین کردند و به شکل کانال درآوردند. این کانالها از دوران پهلوی باقی مانده بودند.
زارعپور افزود: اما در روزهای اخیر، متأسفانه آن رودخانه هم تخریب شد؛ رودخانهای که یکی از عناصر حافظه جمعی مردم شهر قزوین بود. خیلیها، از جمله خود من که در آن محله بزرگ شدهایم، با فضای رودخانه، فضای سنتی و پارکی که کنار آن قرار داشت خاطره داشتیم؛ آثاری که اکنون متاسفانه دیگر هیچکدام وجود ندارند. در کنار این موضوع، مسئله فقط هویت نیست. این رودخانه نقش هدایتکننده سیلابهای فصلی را هم داشت. حالا این رودخانه تخریب شده و احتمالاً آب آن توسط همان کانالهایی که حفاری شدند و لولههایی که نصب شد، قرار است منتقل شود. البته من مطمئن نیستم، اما مشاهدات این را نشان میدهد.
این کنشگر میراث فرهنگی گفت: از منظر مسائل شهری، این موضوع خود مسئلهساز است، چون اگر بارندگی شدید یا سیلابی رخ دهد، آیا آن کانالها پاسخگو خواهند بود؟ من خودم شخصاً در قزوین شاهد بودم زمانی که بارندگی شدید میشد، این رودخانه یا در واقع همان کانالی که از دوران پهلوی ایجاد شده بود و عمقی حدود دو متر داشت، گاهی اوقات لبریز میشد. حالا این تخریب رودخانه و احتمال انتقال مسیر آب به کانالهای زیرزمینی تا چه اندازه پاسخگو خواهد بود، خود یک پرسش است.
زارعپور بیان کرد: یک طرف ماجرا این است و طرف دیگر پرسش، این است که اساساً چه ضرورتی داشت دقیقاً در همان نقطه چنین اتفاقی بیفتد؟ اگر بحث تعریض خیابان بود، پیشتر با تخریب پارکی که کنار رودخانه قرار داشت، چند متر به عرض خیابان اضافه شده بود. بنابراین هیچ دلیلی وجود نداشت که این رودخانه برای تعریض خیابان تخریب شود. نکته مهم این است که این تخریب رودخانه دقیقاً در محلی رخ میدهد که قرار است خروجی انصاری شرقی باشد و همین مسئله به ابهامات اضافه میکند. درحالی که هنوز خیابانکشی به آن معنا و بهصورت جدی آغاز نشده، اما تخریبها با جدیت کامل ادامه دارد و سرعت گرفته است.
انتهای پیام
