با افزایش آگاهی عمومی درباره نقش تغذیه در پیشگیری از بیماریها، بسیاری از افراد به دنبال الگوهای غذایی هستند که بتواند سلامت آنها را در بلندمدت حفظ کند. در این میان، رژیمهای غذایی مبتنی بر گیاهان بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتهاند و به یکی از پرطرفدارترین سبکهای تغذیه در جهان تبدیل شدهاند.
با این حال، سالم بودن یک رژیم غذایی تنها به منشأ گیاهی مواد غذایی وابسته نیست. آنچه میتواند تفاوت واقعی را در حفظ سلامت و پیشگیری از بیماریهای متابولیک ایجاد کند، کیفیت انتخابهای غذایی و توجه به ارزش تغذیهای مواد مصرفی است، نه صرفاً گیاهی بودن آنها.
رژیم گیاهی بدون توجه به کیفیت مواد غذایی، ضامن سلامت نیست
دکتر مهدیه عباسعلیزاد فرهنگی، متخصص علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در گفتوگو با ایسنا درباره تأثیر رژیمهای غذایی مبتنی بر گیاهان بر سلامت بدن اظهار کرد: اگر این رژیمها بر پایه مصرف سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و سایر مواد غذایی طبیعی تنظیم شوند، میتوانند به کنترل وزن، بهبود سلامت متابولیک و کاهش خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت، بیماریهای قلبی و برخی دیگر از بیماریهای مزمن کمک کنند. البته این موضوع به معنای آن نیست که صرف حذف مواد غذایی حیوانی یا افزایش مصرف غذاهای گیاهی، سلامت فرد را تضمین میکند.
وی درباره تفاوت غذاهای گیاهی سالم و فرآوریشده افزود: بسیاری از افراد تصور میکنند هر ماده غذایی با منشأ گیاهی برای بدن مفید است، در حالی که این تصور درست نیست. نوشیدنیهای شیرین، غلات تصفیهشده، تنقلات و بسیاری از محصولات صنعتی نیز منشأ گیاهی دارند، اما به دلیل فرآوری زیاد، قند، نمک یا چربی بالا، نمیتوان آنها را در گروه غذاهای سالم قرار داد.
وی خاطرنشان کرد: هنگام انتخاب رژیم غذایی باید بیش از هر چیز به کیفیت مواد غذایی توجه کرد. استفاده بیشتر از مواد غذایی تازه و طبیعی، کاهش مصرف فرآوردههای صنعتی و ایجاد تعادل در برنامه غذایی، در کنار فعالیت بدنی منظم، از مهمترین اقداماتی است که میتواند به حفظ سلامت و پیشگیری از بسیاری از بیماریهای مزمن کمک کند.
اصلاح سبک زندگی، مهمترین راهکار پیشگیری از سندرم متابولیک است
در ادامه، دکتر آرش کریمی، متخصص علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در گفتوگو با ایسنا درباره سندرم متابولیک گفت: سندرم متابولیک مجموعهای از اختلالات مانند افزایش قند خون، فشار خون، چربی خون و چاقی شکمی است که خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی ـ عروقی را افزایش میدهد. گسترش کمتحرکی، تغذیه نامناسب و افزایش شیوع اضافهوزن، از مهمترین دلایلی است که باعث شده این اختلال به یکی از نگرانیهای مهم نظام سلامت تبدیل شود.
وی مطرح کرد: افرادی که اضافهوزن یا چاقی دارند، بیش از دیگران در معرض ابتلا به سندرم متابولیک قرار میگیرند، اما خوشبختانه با اصلاح سبک زندگی میتوان تا حد زیادی این خطر را کاهش داد. کاهش وزن، فعالیت بدنی منظم، مصرف بیشتر سبزیجات، میوهها، غلات کامل و حبوبات و محدود کردن غذاهای پرکالری و فرآوریشده، از مهمترین راهکارهای پیشگیری و کنترل این اختلال است.
وی بیان کرد: کنترل منظم قند و چربی خون، انجام آزمایشهای دورهای و توجه به کیفیت رژیم غذایی، بهویژه در افراد دارای اضافهوزن، اهمیت زیادی دارد. هرچه اصلاح سبک زندگی زودتر آغاز شود، احتمال بروز عوارض ناشی از سندرم متابولیک و بیماریهای مرتبط با آن نیز کاهش خواهد یافت.
پژوهش جدید: کیفیت رژیمهای گیاهی؛ عامل تعیینکننده در پیشگیری از اختلالات متابولیک
در همین راستا، نتایج یک مطالعه پژوهشی که توسط دکتر عباسعلیزاد فرهنگی و دکتر کریمی در دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شده است، نشان داد کیفیت رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان میتواند با برخی عوامل خطر متابولیک در افراد مبتلا به چاقی ارتباط داشته باشد. در این پژوهش، ارتباط شاخص رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان (PDI) با خطر ابتلا به سندرم متابولیک در ۳۴۷ فرد بزرگسال مبتلا به چاقی در شهر تبریز بررسی شد.
یافتههای این مطالعه نشان داد اگرچه بین امتیاز کلی رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان و خطر ابتلا به سندرم متابولیک ارتباط معنیداری مشاهده نشد، اما بخش سالم این رژیم با وزن کمتر و احتمال پایینتر ابتلا به هایپرگلیسمی همراه بود. در مقابل، بخش ناسالم رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان با افزایش خطر هایپرگلیسمی و افزایش سطح انسولین ارتباط داشت؛ موضوعی که نشان میدهد کیفیت مواد غذایی گیاهی، بیش از صرف گیاهی بودن رژیم، در سلامت متابولیک افراد اهمیت دارد.
به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه https://doi.org/10.1186/s12902-023-01358-7 منتشر شده است، نشان میدهد پیروی از رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان زمانی میتواند برای سلامت مفید باشد که انتخاب مواد غذایی با دقت انجام شود. پژوهشگران تأکید میکنند جایگزین کردن غلات کامل، میوهها، سبزیجات، حبوبات و مغزها به جای فرآوردههای گیاهی فرآوریشده و پرقند، میتواند در کاهش برخی عوامل خطر متابولیک و ارتقای سلامت، بهویژه در افراد مبتلا به چاقی، نقش مؤثری داشته باشد.
انتهای پیام
