در بحبوحه نیاز روزافزون به توسعه صنعتی و ایجاد فرصتهای شغلی، احداث و توسعه شهرکهای صنعتی به یکی از اولویتهای اصلی در استان خراسان شمالی تبدیل شده است.با این حال، این مسیر بیچالش نیست و علاوه بر نیاز به زیرساختهای جدید، رفع مشکلات زیربنایی در شهرکهای فعلی نیز ضروری به نظر میرسد که در این گزارش به بررسی چالش های پیش روی شرکت شهرک های صنعتی خراسان شمالی برای توسعه شهرک ها و نواحی صنعتی تا توسعه سرمایه گذاری در این مناطق پرداخته ایم.
اعتبارات شرکت شهرکهای صنعتی کفاف مشوقهای حق انتفاع زمینها را نمیکند
محمدباقر رمضانی مقدم، معاون برنامهریزی شرکت شهرکهای صنعتی خراسان شمالی، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی، سازمانی توسعهای است که مأموریت اصلی آن تأمین زیرساخت برای شهرکها و نواحی صنعتی و حمایت از صنایع کوچک است. این سازمان ایجاد شده تا صنایع کوچک و متوسط با توزیع مناسب، زمینه افزایش سرمایهگذاری، تولید و اشتغال را فراهم کنند.
وی گفت: با این حال، در بسیاری از استانها جایگاه شرکت شهرکهای صنعتی بهدرستی شناخته نشده است. این شرکت، برخلاف بسیاری از دستگاههای اجرایی، یک شرکت درآمد ـ هزینهای و در عین حال ۱۰۰ درصد دولتی است؛ به این معنا که برای تأمین هزینههای خود باید منابع مالی لازم را فراهم کند. همچنین ۶۵ تا ۷۰ درصد منابعی که کسب میشود باید در شهرکها و نواحی صنعتی هزینه شود.
وی افزود: با وجود این، بسیاری از دستگاهها تصور میکنند شرکت شهرکهای صنعتی همانند سایر دستگاهها مصرفکننده بودجه است، در حالی که این شرکت اعتبار محدودی از محل تملک دارایی دریافت میکند و این اعتبار حتی کفاف مشوقهایی را که برای حق انتفاع زمینها اعطا میشود نیز نمیدهد.
رمضانی ادامه داد: در خراسان شمالی ۱۹ شهرک، ناحیه صنعتی و منطقه ویژه اقتصادی وجود دارد. در قالب نواحی صنعتی، زمینها با مشوق ماده ۲۰ یا مشوق مناطق کمترتوسعهیافته واگذار میشود. برای رونق سرمایهگذاری، زمینها در راز و جرگلان و غلامان تا ۵۰ درصد مشوق، در مهمانک و سیساب تا ۳۰ درصد، و در بام و صفیآباد و عباسآباد تا ۴۰ تا ۵۹ درصد مشوق تحویل داده میشود.
وی تصریح کرد: بر اساس دستورالعملها، مشوقهایی که اعطا میشود نباید از سقف اعتبار استانی تجاوز کند، اما در عمل این سقف رعایت نمیشود و میزان مشوقها از اعتبارات استانی فراتر میرود.
تقاضا برای واگذاری زمین در شهرکهای پرتقاضا بیپاسخ میماند
وی در ادامه اظهار کرد: شهرکها و نواحی صنعتی موجود در استان به دو بخش تقاضامحور و غیرتقاضامحور تقسیم میشوند. شهرکهای صنعتی شیروان، فاروج، بیدک، منطقه ویژه اقتصادی، شهرک کارگاهی بجنورد و شهرک صنعتی اسفراین از جمله مناطق تقاضامحور هستند و نواحی صنعتی راز و جرگلان، غلامان، مهمانک، سملقان، بام و صفیآباد، گرمه و جاجرم در زمره مناطق غیرتقاضامحور قرار میگیرند.
وی افزود: البته در مناطق تقاضامحور نیز سطح تقاضا یکسان نیست و برخی شهرکها تقاضامحورِ پرتقاضا و برخی کمتقاضاتر هستند. عموماً شهرکها و نواحی صنعتی واقع در محدوده مرکز استان، بیشترین تقاضا را دارند؛ بهگونهای که ۸۰ درصد واگذاریها مربوط به این مناطق است.
رمضانی مقدم گفت: یکی از مشکلات جدی این است که طی چند سال گذشته، تأمین زمین در مناطق پرتقاضا با چالش جدی مواجه بوده و به دلیل کمبود زمین و طولانی بودن فرآیند تملک، بخشی از تقاضاها در این مناطق بیپاسخ مانده است.
این مقام مسئول تصریح کرد: در حال حاضر، پیگیریها برای اخذ استعلامات ۱۳ محدوده توسط شرکت شهرکهای صنعتی خراسان شمالی آغاز شده است، اما از آنجا که این فرآیند بسیار طولانی است، این زمینها هنوز به مرحله تملک نرسیدهاند. در نتیجه، تقاضای متقاضیان زمین در شهرک صنعتی بجنورد، شهرک صنعتی بیدک و شهرک کارگاهی همچنان بدون پاسخ باقی مانده است.
وی تأکید کرد: نباید دغدغه اصلی شرکت شهرکهای صنعتی تأمین زمین باشد، بلکه تمرکز این شرکت باید بر سرمایهگذاری برای ایجاد و توسعه زیرساختها قرار گیرد. در حال حاضر ۴۲۰ واحد صنعتی و تولیدی فعال در شهرکها و نواحی صنعتی استان وجود دارد که با تأمین زمین مورد نیاز، میتوان این تعداد را چند برابر افزایش داد.
نبود ردیف اعتباری ویژه شهرکهای صنعتی در قوانین بودجه سنواتی
در ادامه، مصطفی عبدی، معاون فنی شرکت شهرکهای صنعتی خراسان شمالی نیز در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: منابع مالی شرکت شهرکهای صنعتی پاسخگوی ایجاد زیرساختها نیست و از سوی دیگر، منابع استانی نیز محدود است. مشکل اصلی در این زمینه، نبود ردیف اعتباری ویژه شهرکهای صنعتی در قوانین بودجه سنواتی است.
وی گفت: تورم و افزایش قیمتها سبب شده است نرخ اجرای پروژهها بهشدت افزایش یابد و همین موضوع موجب شده توان لازم برای تکمیل بسیاری از پروژهها در کوتاهمدت وجود نداشته باشد.
عدم اجرای تکالیف توسط دستگاههای خدماترسان
عبدی با اشاره به اینکه عدم اجرای تکالیف قانونی توسط دستگاههای خدماترسان از دیگر مشکلات شرکت شهرکهای صنعتی است، افزود: طبق قانون، دستگاههای خدماترسان باید خدمات مورد نیاز را تا درِ واحدهای صنعتی تأمین کنند، اما این تکلیف در بسیاری از موارد بهطور کامل انجام نمیشود.
وی ادامه داد: عدم اجرای این تکالیف موجب افزایش هزینهها و طولانی شدن زمان اجرای پروژهها میشود و در برخی موارد نیز نارضایتی واحدهای صنعتی را به دنبال دارد.
چالش واحدهای صنعتی با قطع خدمات
عبدی، قطع خدمات در واحدهای صنعتی را از دیگر مشکلات این حوزه عنوان کرد و گفت: در فصل زمستان گاز و در فصل تابستان برق واحدهای صنعتی قطع میشود؛ در حالی که تولیدکنندگان این استان مستحق چنین شرایطی نیستند، چراکه یکی از مزیتهای استقرار در شهرکها و نواحی صنعتی، برخورداری از زیرساختهایی همچون گاز و برق است و همین موضوع، از دلایل اصلی سرمایهگذاری آنان در این مناطق به شمار میرود.
وی تصریح کرد: در نیروگاه شیروان، سه برابر نیاز استان برق تولید میشود، اما این جفایی در حق تعداد اندک واحدهای صنعتی موجود در استان است که برق آنها به دلیل تأمین برق شهری استانهایی مانند اصفهان، که دارای تعداد زیادی واحد صنعتی است، قطع شود.
وی خاطرنشان کرد: الزام واحد صنعتی به تأمین برق مورد نیاز خود، اقدام درستی نیست؛ چراکه این موضوع در واقع از تعهدات یک وزارتخانه دیگر است که بر دوش واحدهای صنعتی قرار گرفته است. وزارت نیرو طی سالهای گذشته باید نسبت به توسعه شبکه و زیرساختهای مرتبط اقدام میکرد، اما اکنون در شرایطی که واحدهای صنعتی برای تأمین مواد اولیه، بازار فروش و صادرات با چالش مواجه هستند، این موضوع نیز بهعنوان بار مضاعف بر دوش تولیدکنندگان قرار گرفته است.
افزایش قیمت زمین برای ایجاد شهرکهای صنفی
این مقام مسئول در ادامه، به ایجاد شهرکهای صنفی جدید اشاره کرد و گفت: در برنامه هفتم توسعه، اجرای این موضوع به شرکت شهرکهای صنعتی واگذار شده است. در این راستا، زمانی که زمین از اراضی ملی تحویل گرفته میشود، قیمت آن پایین است و در نهایت نیز با قیمت مناسبتری به دست متقاضی میرسد؛ اما متأسفانه اکثر دستگاهها به سمت درآمدزایی حرکت کردهاند. حتی اداره کل راه و شهرسازی نیز قصد دارد زمینها را از طریق مزایده به فروش برساند و همین موضوع موجب افزایش قیمتها شده است. در نتیجه، امکان تأمین زمین با قیمت مناسب برای ما دشوار شده و از سوی دیگر، زمینهای کشاورزی نیز برای تغییر کاربری با مشکلات متعددی مواجه هستند.
برای تأمین آب مورد نیاز واحدهای صنعتی با مشکل مواجه هستیم
وی اظهار کرد: خراسان شمالی اگرچه عنوان «شمالی» را یدک میکشد، اما در تأمین آب با مشکل مواجه است؛ بهگونهای که اگر سرمایهگذاری برای راهاندازی یک واحد صنعتی بزرگ مراجعه کند، شاید نتوانیم نیاز آبی آن را پاسخ دهیم.
وی ادامه داد: لازم است دستگاههایی همچون شرکت آب منطقهای و سایر دستگاههای مرتبط، همکاری لازم را داشته باشند تا تخصیص آب از محل پساب و آبهای سطحی برای شهرکهای صنعتی انجام شود.
اعطای خط ویژه برای رفع مشکل سرمایه در گردش واحدهای تولیدی
محمد صداقتمهر، معاون صنایع کوچک شرکت شهرکهای صنعتی خراسان شمالی نیز در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: کمبود نقدینگی، مهمترین مشکل واحدهای تولیدی است. واحدهای تولیدی در تأمین مواد اولیه با چالش مواجه هستند و دریافت سرمایه در گردش میتواند بخش مهمی از این مشکل را برطرف کند.
وی افزود: لازم است تسهیلات تبصرهای، بهویژه تسهیلات تبصره ۱۸، به شرکت شهرکهای صنعتی بهعنوان دستگاه تخصصی در حوزه صنایع کوچک و متوسط اختصاص یابد تا بتوانیم این تسهیلات را به واحدهایی که واجد شرایط هستند، پرداخت کنیم.
وی ادامه داد: تسهیلات معمولاً به دستگاههای صادرکننده مجوز اعطا میشود، اما شناخت شرکت شهرکهای صنعتی از واحدهای تولیدی بسیار بیشتر است و شناسایی واحدهای نیازمند از سوی این شرکت با دقت و سهولت بیشتری انجام میشود. اعطای خط ویژه میتواند در رفع مشکل سرمایه در گردش واحدهای تولیدی بسیار کارگشا باشد.
ناترازی انرژی دامنگیر واحدهای تولیدی
صداقت مهر ادامه داد: ناترازی انرژی در واحدهای تولیدی، موضوعی بسیار مهم و جدی است که متأسفانه دامنگیر تولیدکنندگان شده و موجب شده است برخی واحدهای تولیدی نتوانند تعهدات خود را در حوزه فروش محصولات انجام دهند.
وی افزود: متأسفانه واحدهای تولیدی قراردادهایی با خریداران منعقد کردهاند، اما به دلیل مشکلات ناشی از ناترازی انرژی، نتوانستهاند تعهدات خود را عملی کنند و همین امر موجب شده است این واحدها با چالشهای سنگین قراردادی مواجه شوند.
عدم شناسایی نیازهای آموزشی واحدهای تولیدی استان
وی کمبود نیروی متخصص را یکی دیگر از چالشهای پیش روی واحدهای تولیدی در استان عنوان کرد و گفت: این موضوع نشان میدهد که ما نتوانستهایم ظرفیتهای استان و نیازهای آموزشی آن را بهدرستی شناسایی کنیم. در نتیجه، نیروها پیش از آنکه تجربه کافی را کسب کنند، از واحدهای تولیدی خارج میشوند.
نرمافزار جامع واحدهای تولیدی در استان وجود ندارد
این مقام مسئول به نبود نرمافزار جامع واحدهای تولیدی در استان اشاره کرد و گفت: واحدها نمیتوانند بهراحتی یکدیگر را شناسایی و با هم ارتباط برقرار کنند. لازم است بانک اطلاعاتی جامعی از واحدهای تولیدی، چه در داخل شهرکها و نواحی صنعتی و چه خارج از آنها، ایجاد شود تا نیازمندیها با سهولت بیشتری تأمین شود.
واحدهای تولیدی خراسان شمالی استقبالی از تبلیغات ندارند
وی با تأکید بر اینکه واحدهای تولیدی با ضعف تبلیغاتی مواجه هستند، گفت: شاید هزینه بالای تبلیغات موجب شده است واحدهای تولیدی استقبال چندانی از این موضوع نداشته باشند.
به گفته وی، در شهرکها و نواحی صنعتی خراسان شمالی ۴۲۲ واحد بهرهبردار وجود دارد که از این تعداد، ۴۳ واحد غیرفعال و ۱۸۰ واحد نیز با ظرفیت کمتر از ۵۰ درصد فعالیت میکنند.
انتهای پیام
