وضعیت آبی مشهد در اقلیمی خشک، در سطح بحرانی قرار دارد و ششمین سال متوالی خشکسالی را پشت سر میگذارد؛ وضعیتی که نگرانی در برخی مناطق مشهد را دوچندان کرده است.
یکی از این مناطق، محور شاهنامه است؛ اما روایت کمآبی در این منطقه تنها به افت فشار شبکه محدود نمیشود. ساکنان روستاهای این محور از قطعی آب شرب و ناچاری به استفاده از آب کشاورزی برای مصارف روزمره خبر میدهند، در حالی که باغویلاهای دارای انشعاب غیرمجاز، مشکل تأمین آب شرب مردم را دوچندان کرده است.
حسین اسماعیلیان، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد در گفتوگو با ایسنا، علت اصلی افت فشار آب در منطقه شاهنامه را وجود انشعابات غیرمجاز در باغویلاهای این منطقه عنوان و اظهار کرد: در این محدوده به ازای هر مشترک حدود ۱۶۰ لیتر آب تأمین میشود، در حالی که نرم استاندارد حدود ۷۰ لیتر است. همچنین قطعی برق در افت فشار شبکه شاهنامه مؤثر است اما همچنان علت اصلی انشعابات غیرمجاز است.
وی با اشاره به گستردگی این مسئله در روستاهای غرب مشهد، افزود: چند هزار کیلومتر خط انتقال آب از سمت غرب مشهد عبور میکند و شناسایی انشعابات غیرمجاز بهصورت شبانهروزی در حال انجام است. بخش قابلتوجهی از گزارشهای مردمی نیز مربوط به انشعابات ویژه و پرمصرف در باغویلاها، هتلها و رستورانهای پرمصرف است.
همراهی با تیم بازرسی در روستای اسفندیان
گزارشهای مردمی در کنار بازرسیهای میدانی، مسئولان آبفا را به سمت شناسایی و قطع انشعابات غیرمجاز برخی مناطق کشانده است. در همین راستا و برای مشاهده بخشی از آنچه در این مناطق میگذرد، خبرنگار ایسنا همراه با جمعی از بازرسان و مسئولان آبفای منطقه ۴ و نیروی انتظامی راهی منطقه شاهنامه و روستای اسفندیان در خیابان شاهنامه ۶۷ شد.
عملیات شناسایی در این منطقه از صبح یکشنبه ۱۸ مردادماه آغاز شده بود و بازدید خبرنگار ایسنا از صبح دوشنبه ۱۹ مرداد انجام شد. در یکی از کوچهها، با حفاری روی شبکه، انشعاباتی کشف شد که بدون کنتور از شبکه آب برداشت میکردند. همزمان با ادامه حفاری، بازرسان در تلاش بودند مسیرهای دیگری را که احتمال اتصال غیرمجاز به شبکه در آنها میرفت، شناسایی کنند.
بابک امیرسرداری، مدیر آبفای منطقه ۴، درباره آنچه در این محدوده انجام شده در گفتوگو با ایسنا، بیان کرد: در تمام مسیر این کوچه حفاری شده و تاکنون حدود ۱۳ واحد دارای انشعاب غیرمجاز کشف شده است.
وی درباره نحوه شناسایی این انشعابات، توضیح داد: این بازرسیها بر اساس گزارشهای مردمی و پیمایش همکاران آب و فاضلاب انجام میشود. خطوط و کل شبکه آب و فاضلاب روی نقشه GIS مشخص است و مشترکان نیز در این نقشه ثبت هستند. زمانی که در یک محدوده ساختوسازی وجود داشته باشد اما اشتراکی برای آن نزد آبفا ثبت نشده یا کنتوری نصب نشده باشد، احتمال وجود انشعاب غیرمجاز مطرح میشود. با هماهنگی حراست، اگر به محدودهای مشکوک شویم، با دستور قضایی وارد ملک میشویم تا مشخص شود تأمین آب آن از چه طریقی است و چرا انشعاب رسمی ندارد.
امیرسرداری درباره روشهای شناسایی، عنوان کرد: بررسیها به چند شکل انجام میشود؛ از جمله حفاری روی شبکه در نقاطی که تراکم انشعابات غیرمجاز بالاست. در این حفاریها گاه مشخص میشود انشعابی برقرار شده، اما کنتوری بر سر راه آن نصب نیست.
نمونهبرداری از آب برای اثبات تخلف
کار بازرسان تنها به کشف لوله و قطع انشعاب ختم نمیشود؛ از آب داخل ملک نیز نمونهبرداری میشود و میزان کلر و دیگر شاخصهای آن بررسی میگردد.
امیرسرداری در اینباره گفت: علاوه بر کشف و بازرسی، از آب داخل ملک نمونهگیری و میزان EC و کلر آن کنترل میشود؛ وقتی کدورت آب و میزان کلر با وضعیت شبکه منطبق باشد، مشخص میشود این آب از شبکه آب شرب تأمین شده و انشعاب غیرمجاز است.
وی یکی از نگرانیهای اصلی در این زمینه را احتمال آلودگی شبکه آب دانست و افزود: در نصب انشعابات غیرمجاز، ملاحظات فنی و تخصصی رعایت نمیشود و احتمال آلودگی شبکه اصلی بسیار بالاست؛ موضوعی که میتواند بهداشت عمومی ساکنان منطقه را تهدید کند.
از اخطار تا پرونده قضایی
امیرسرداری درباره اقدامات پس از شناسایی توضیح داد: پس از کشف، بررسی و قطع انشعاب، بر اساس دستورالعملهای مصوب پرونده تشکیل میشود. جرایم تعیینشده ابتدا در قالب اخطار و تذکر به فرد متخلف اعلام و به مراجع قضایی منعکس میشود؛ در صورت عدم همکاری، پرونده مستقیماً به دادگاه ارسال خواهد شد. این پرونده شامل خسارت وارده به شبکه آب و فاضلاب، آببهای دوران استفاده غیرمجاز و سایر هزینههای مرتبط بر اساس تعرفه مصوب است.
مدیر آبفای منطقه ۴ با اشاره به وضعیت ساختوسازها در این محدوده گفت: عمده این ساختمانها خارج از محدوده و بافت روستایی قرار دارند و قانوناً در بسیاری از این بافتها امکان واگذاری انشعاب وجود ندارد. براساس قانون استفادهکنندگان غیرمجاز از آب و فاضلاب، برای ساختوسازهای پس از سال ۹۶ در بسیاری از موارد امکان واگذاری قانونی انشعاب فراهم نیست و شرکت به دلیل ملاحظات فنی از صدور مجوز خودداری میکند. پیامد اصلی این انشعابات در محدوده اسفندیان، افت فشار آب و بیآبی روستای اصلی این منطقه است.
مجید شکری، معاون خدمات مشترکین و درآمد شرکت آب و فاضلاب مشهد، درباره ریشه شکلگیری انشعابات غیرمجاز در محور شاهنامه، گفت: این محدوده به دلیل شرایط اقلیمی، از گذشته شاهد ساختوسازهای غیرمجاز و تغییر کاربری اراضی کشاورزی برای احداث باغویلا بوده و این روند همچنان ادامه دارد.
وی افزود: ریشه اصلی این انشعابات، تغییر کاربری اراضی کشاورزی است و متولیان حفظ اراضی، جهاد کشاورزی و شهرداری مشهد باید در اصل جلوی این روند را بگیرند تا از گسترش ساختوساز جلوگیری شود.
شکری تأکید کرد: تا زمانی که تکلیف باغویلاهای غیرمجاز مشخص نشود، مسئله انشعابات غیرمجاز نیز ادامه خواهد داشت؛ ضمن آنکه در برخی بازرسیها، انشعابات غیرمجاز گاز و برق نیز در کنار انشعاب آب مشاهده شده است.
وی درباره وضعیت تأمین آب در محور شاهنامه گفت: نیاز آبی این محور حدود ۷۵ لیتر در ثانیه است، در حالی که تولید فعلی نزدیک به ۱۵۵ لیتر در ثانیه است؛ یعنی نزدیک به دو برابر نیاز واقعی منطقه، آب تولید و تحویل داده میشود. با این حال، همچنان کمبود آب در منطقه احساس میشود که علت عمده آن انشعابات غیرمجاز و یکی از دلایل اصلی افت فشار در منطقه است.
۱۳ هزار انشعاب غیرمجاز در یک سال
وی ادامه داد: شرکت آب و فاضلاب مشهد در سال گذشته حدود ۱۳ هزار انشعاب غیرمجاز را شناسایی، جمعآوری و تعیین تکلیف کرده و از ابتدای سال جاری تاکنون نیز نزدیک به ۲۷۰۰ فقره انشعاب غیرمجاز شناسایی شده است. عمده این موارد در مناطق ۴ و ۵ این شرکت -شامل روستاهای حاشیه شهر و شهرستان مشهد- متمرکز است. میزان شناسایی و جمعآوری بسته به فصل متفاوت است، اما بیشترین حجم این اقدامات معمولاً در شش ماه نخست سال انجام میشود.
شکری بخش قابلتوجهی از انشعابات غیرمجاز را مربوط به باغویلاها دانست و گفت: بیشتر افرادی که مبادرت به نصب انشعاب غیرمجاز میکنند، ساکنان دائمی منطقه نیستند و از این املاک بهعنوان اقامتگاه غیردائم استفاده میکنند. عمده مصرف آب آنان صرف پرکردن استخر و آبیاری درختان میشود؛ این افراد معمولاً پنجشنبه و جمعه در ملک حضور دارند و پیش از بازگشت، شیر آب را باز میگذارند تا هفته بعد استخر دوباره پر شود. این روند باعث میشود مشترکان قانونی منطقه که بهطور مستمر ساکن هستند، با افت فشار محسوس مواجه شوند.
علیرضا شهابی، مدیر دفتر حراست و امور محرمانه شرکت آب و فاضلاب مشهد، درباره عملیات انجامشده در این محور توضیح داد: در راستای اجرای مصوبات قرارگاه عملیاتی مشهد، شناسایی و قطع فوری انشعابات غیرمجاز، با توجه به ناترازی بهوجودآمده در شهرستان مشهد و با دستور مقام قضایی و هماهنگیهای انتظامی و امنیتی انجام شد.
وی ادامه داد: با مراجعه به این محور، نارضایتی و ناترازی شدیدی در منطقه مشاهده شد. رصد میدانی شبانهروزی نشان داد علت اصلی این وضعیت، انشعابات غیرمجازی است که متأسفانه روی شبکههای توزیع و حتی خطوط انتقال نصب شده و بهصورت غیرقانونی و غیراستاندارد بهرهبرداری میشوند. همکاران این شرکت آب و فاضلاب مشهد بهطور مستمر در محل حضور دارند و تاکنون ۶۱ مورد انشعاب غیرمجاز با کاربری باغویلا -تماماً خارج از بافت- شناسایی و قطع شده که ۱۳ مورد آن مربوط به همان روز بازدید بود. در ارزیابی تکمیلی، پیشبینی میشود دستکم بیش از ۳۰۰ فقره انشعاب غیرمجاز دیگر نیز توسط مالکان باغویلاها نصب شده باشد.
شهابی ادامه داد: نصب انشعاب غیرمجاز یک مقوله است و خسارت وارده به تأسیسات و زیرساخت آب شهرستان مشهد مقولهای جداگانه؛ احتمال آلودگی شبکه توزیع در صورت ورود آلودگی از یک انشعاب غیرمجاز نیز میتواند حجم قابلتوجهی از مشترکان قانونی را تحت تأثیر قرار دهد. اگر به هر دلیل آلودگی وارد شبکه توزیع شود، حجم و تعداد زیادی از مشترکانی که از این شبکه انشعاب گرفتهاند ممکن است آلوده شوند.
وی با تأکید بر اهمیت صیانت از شبکه آبرسانی گفت: برخی مالکین مستقیم از خطوط انتقال برداشت غیرمجاز میکنند و انشعاب غیرمجاز روی خطوط انتقال، برای ما خط قرمز است؛ چراکه در صورت ورود آلودگی از این مسیر، حجم و تعداد مشترکان آسیبدیده بهمراتب بیشتر خواهد بود.
شهابی همچنین به برنامه هفتم توسعه و طرح توزیع عادلانه آب اشاره کرد و گفت: شرکت آب و فاضلاب مشهد در سالهای اخیر با اجرای پروژههای کوتاهمدت و بلندمدت -از جمله بهرهبرداری از رینگ مرکزی- توانسته این طرح را در محور شاهنامه نیز اجرا کند؛ با این حال، انتقال نزدیک به دو تا ۲.۵ برابر نیاز واقعی منطقه، موضوعی نیست که بتوان از کنار آن گذشت. بررسیها نشان میدهد ناترازی و نارضایتی بهوجودآمده، ناشی از همین انشعابات غیرمجاز است.
وی درباره نحوه برخورد با این انشعابات توضیح داد: پس از شناسایی هر انشعاب غیرمجاز، همکاران حفاری و صورتجلسه میکنند و با دستور مقام قضایی، گزارش وقوع جرم همزمان با شناسایی تنظیم و پرونده به دادگاه ارسال میشود. انشعاب غیرمجازی که از شبکه توزیع برداشت شود، از سوی شرکت پیگیری و اقامه دعوا میشود؛ اما انشعاب غیرمجاز از خط انتقال، خط قرمز شرکت است و در این موارد، شرکت صرفاً مالک یا متصرف را شناسایی و پرونده را مستقیماً به دستگاه قضایی ارجاع میدهد.
شهابی تاکید کرد: بیش از ۱۵ روز از حضور نیروهای آبفا در این محور گذشته و بخشی از آرامش و تعادل شبکه به محل بازگشته که علت آن، شناسایی و قطع انشعابات غیرمجاز بوده است.
سامانه گزارشهای مردمی
وی از سامانه گزارشهای مردمی شرکت آب و فاضلاب مشهد نیز سخن گفت و افزود: اگر مشترکان یا مالکان، انشعاب غیرمجاز را اعلام کنند، گزارش ثبتشده محرمانه است و اثری از گزارشدهنده باقی نمیماند. در صورت ارسال آدرس، شرکت موظف است ظرف سه روز آن را شناسایی کند. گزارشهای تلفنی نیز مستقیماً به دفتر حراست ارجاع داده میشود و تنها مدیر دفتر و یکی دو کارشناس مرتبط به آنها دسترسی دارند. سامانه تلفنی ۱۲۲ نیز برای دریافت این گزارشها فعال است. اگر قرار باشد این تخلف آرامش مردم را تحت تأثیر قرار دهد، ناترازی شبکه ایجاد کند یا به تأسیسات خسارت بزند، مجموعههای امنیتی و نظارتی موضوع را پیگیری خواهند کرد.
آب، برق و گاز کنار هم؛ خطرناکترین مورد بازرسی
در جریان این بازدید، موضوع تنها به لولههای آب محدود نبود. در یکی از باغویلاها، در مسیر حفاری، انشعاباتی مربوط به آب، برق و گاز در کنار یکدیگر مشاهده شد؛ برخی از این انشعابات بهصورت مخفی و با لولههای نامتعارف نصب شده بودند.
شهابی درباره این موضوع گفت: در برخی موارد شناساییشده، مالکان باغویلا علاوه بر برداشت غیرمجاز آب، اقدام به حفر استخر زیرزمینی یا نصب منبع هوایی برای ذخیره آب کرده و این آب را بهصورت تانکری نیز به فروش میرسانند؛ موضوعی که علاوه بر تضییع حق سایر مشترکان، سلامت مصرفکنندگان این آب را نیز تهدید میکند، چراکه کیفیت و منشأ آب فروختهشده در این موارد قابل تأیید نیست.
در ادامه بازرسی، بازرسان انشعابی را شناسایی کردند که در آن، لوله گاز بهصورت غیرمجاز با استفاده از یک لوله آب نصب شده بود؛ موردی که به گفته بازرسان حاضر در محل، از خطرناکترین نمونههای مشاهدهشده است، چراکه نصب و اتصال انشعاب گاز از ضوابط فنی مشخصی پیروی میکند.
شهابی درباره نحوه اجرای شبکههای آب و انشعابات توضیح داد: بر اساس ضوابط و مقررات ابلاغی از سوی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، شبکه توزیع و انشعابات باید در عمق مشخصی و بر اساس دستورالعمل فنی معین اجرا شوند؛ عمق استاندارد برای این انشعابات حدود ۲۰ سانتیمتر از سطح زمین است تا در فصل سرما از یخزدگی شبکه جلوگیری شود. انشعاب غیرمجاز گاز مشاهدهشده در این محل، در عمقی کمتر از ۱۰ سانتیمتر نصب شده بود؛ وضعیتی که میتواند در آینده به فشار بر لوله و آلودگی شبکه منجر شود.
در بخش دیگری از این بازرسی، مشخص شد برخی انشعابات بهطور پنهانی زیر لوله مدار آب یکی از چاههای روستا و به شبکه قدیمی توزیع ۶۳ روستایی متصل شدهاند؛ شبکهای که در سالهای گذشته بدون نظارت مدیریت منطقه ایجاد شده و اکنون غیرمجاز تلقی میشود. این باغویلاها، برخلاف ظاهرشان، نه اشتراک رسمی داشتند و نه کنتور.
استخری که با لوله پنهان پر میشد
با صدور حکم قضایی، بازرسان و مسئولان منطقه وارد باغویلایی شدند که مالک آن در محل حضور نداشت و ملک به اجاره داده شده بود. وضعیت نامناسب باغ و درختان این ملک، نشان از عدم حضور مستمر صاحب اصلی داشت. در ادامه بازدید، استخری پر از آب مشاهده شد که از طریق لولهای پنهان در دیواره داخلی، با فشار کم و بهطور دورهای پر میشد؛ آبی که به گفته حاضران، برای مصرف باغات نیز استفاده میشد.
شکری در واکنش به این مشاهدات گفت: با وجود آنکه فشار آب این انشعاب غیرمجاز پایین است، مشترکان قانونی منطقه حتی به همین میزان آب نیز دسترسی ندارند. افرادی که از این نوع انشعاب استفاده میکنند معمولاً پس از پرشدن استخر در باغ حضور پیدا میکنند، آب را در باغچه خالی میکنند و انشعاب را برای آخر هفته بعد دوباره باز میگذارند.
شکری افزود: اگر این انشعابات غیرمجاز وجود نداشته باشند، شرکت آب و فاضلاب با وجود کمآبی میتواند شرایط را مدیریت کند. همکاران بهرهبرداری شبها مخازن را آبگیری میکنند تا برای روز بعد آماده باشد؛ اما وقتی چنین اتفاقاتی میافتد، امکان آبگیری شبانه مخازن از بین میرود و نتیجه آن، مواجهه دوباره مردم با کمآبی در ساعات ابتدایی روز است.
مرتضی حاجطالبی، مسئول حراست مدیریت آبفای منطقه ۴، پس از نمونهبرداری از آب استخر یکی از این باغویلاها، با اشاره به نتیجه اولیه که وجود کلر در آب را نشان میداد، گفت: این نتیجه نشان میدهد آب استخر از همان آب شرب شهری تأمین شده است.
وی درباره وضعیت روستا اظهار کرد: روستای اسفندیان، واقع در خیابان شاهنامه ۶۷، از جمله مناطقی است که ساکنانش با معضل بیآبی دستوپنجه نرم میکنند؛ در حالی که در باغویلاهای اطراف این روستا -که خارج از بافت روستایی و بهصورت غیرمجاز احداث شدهاند- شبکه آب غیرمجاز در کوچههای منطقه کشیده شده و از آن برای باغ، استخر و گاه مصارف خانگی استفاده میشود.
حاجطالبی افزود: طی هماهنگی میان مدیر دفتر حراست و مدیریت منطقه ۴، حفاری روی خطوط شبکه انجام شد و تمامی انشعابات غیرمجاز بهطور جداگانه شناسایی و از هر یک نمونهبرداری و آزمایش کلر انجام شد. همکاران در پیمایشهای دورهای، در صورت مشاهده ملکی که در سامانه مشترکان ثبت اشتراک ندارد، به آن مشکوک میشوند؛ حتی نشانههای سادهای مانند قدمت درختان یک ملک میتواند سرنخ اولیه باشد. در مراحل بعد، حفاری و آزمایش کلر از آب داخل ملک انجام میشود و در صورت عدم حضور مالک، با دستور قضایی مشخص میشود که آب مورد استفاده، آب شرب شبکه است یا خیر.
نیمی از آب منتقلشده، در مسیر گم میشود
در ادامه بازرسیها، شهابی درباره شناسایی در حوزه بهرهبرداری آب و فاضلاب توضیح داد: حجم خروجی آب از مخازن مشخص و دارای کنتور است؛ اما در بررسی مسیر انتقال آب تا منطقه شاهنامه، مشخص شده بود بخشی از آب تولیدی قابل ردیابی نیست. با مقایسه حجم آب منتقلشده و حجم دریافتی مخازن، مشخص شد نزدیک به ۵۰ درصد از آب منتقلشده به این محدوده، در مسیر گم شده است. بر اساس دادههای سامانه GIS و همکاری واحد مشترکین، در یکی از کوچههای خارج از بافت شهری که تنها ۱۰ انشعاب مجاز در آن ثبت شده بود، میزان مصرف واقعی با میزان آب تحویلی مطابقت نداشت؛ مغایرتی که پس از بررسی میدانی، به انشعابات غیرمجاز نسبت داده شد.
در ادامه بازدید، تیم بازرسی به باغویلای دیگری رفتیم؛ این بار ساختمانی بزرگتر که برخلاف موارد پیشین، مالک آن در محل حضور داشت. در این ملک، علاوه بر مصارف خانگی، از انشعاب غیرمجاز برای استخر و جکوزی نیز استفاده شده بود. با مالک این ملک گفتوگو کردیم؛ او تنها به این نکته اشاره کرد که از وجود این انشعاب غیرمجاز اطلاعی نداشته و تنها یک ماه است که این ویلا را خریداری کرده است.
امیرسرداری در تشریح این موضوع گفت: بیشتر مالکان در چنین مواردی اظهار میکنند از وجود انشعاب غیرمجاز بیاطلاع بودهاند؛ اما آنچه برای شرکت آب و فاضلاب اصالت دارد، خود ملک و اشتراک آن است، نه فرد مالک. تشخیص میزان اطلاع یا مسئولیت فرد نیز بر عهده مقام قضایی است. تمام امکانات و امتیازات یک ملک -از جمله وضعیت انشعاب آب- باید در قولنامه هنگام خرید درج شود و خریداران میتوانند پیش از خرید، با مراجعه به شرکتهای آب و فاضلاب، برق و گاز، استعلام بگیرند که آیا انشعاب موجود قانونی است یا خیر. در برخی موارد مالکان اذعان میکنند آب مورد استفاده آب مدار است، در حالی که آب مدار قابل شرب نیست و با نمونهگیری در بازرسی، بهصراحت مشخص میشود که این آب، آب شرب است یا خیر.
امیرسرداری درباره وضعیت منابع آب منطقه نیز گفت: در این منطقه با یک فقر آبی مواجه هستیم؛ ۲۳ حلقه چاه در این منطقه وجود دارد که با توجه به کاهش نزولات و دمای بالای هوا، سطح آب آنها نیز کاهش یافته، با این حال این آب پاسخگوی تأمین مصارف مجاز است. این روستاها اکنون به بافت شهری متصل شده و جزء آن محسوب میشود و علاوه بر مشترکان مسکونی دائمی، باغویلاهایی نیز بهتدریج در این منطقه شکل گرفتهاند که بیشتر مالکان آنها بومی منطقه نیستند و از این املاک بهصورت اقامتگاه غیردائم استفاده میکنند.
وی درباره محدودیت مصرف برای انشعابات مجاز باغویلاها توضیح داد: برای این انشعابات ظرفیت مصرف مشخصی -برای نمونه پنج مترمکعب در ماه- در نظر گرفته شده و آب واگذارشده مجاز به آبیاری فضای سبز نیست؛ در صورت مصرف مازاد بر ظرفیت تعیینشده، ابتدا اخطار داده میشود و در صورت تکرار، انشعاب قطع خواهد شد. این محدودیتها بخشی از نارضایتیهای فصل گرم را توضیح میدهد که با نزدیکشدن به فصل سرد کاهش مییابد.
امیرسرداری افزود: تیر و مرداد اوج مصرف آب شهر مشهد است و انشعابات غیرمجاز در همین بازه، بار اضافی بر شبکه تحمیل میکنند؛ به همین دلیل تیمهای شناسایی و بازرسی در این فصل با شدت بیشتری فعال هستند. با وجود تشکیل اخطار و پرونده قضایی، در برخی موارد این تخلف تا چهار یا پنج بار تکرار شده است؛ موضوعی که نشان میدهد جریمه بهتنهایی ممکن است بازدارنده نباشد. به مالکان و خریداران باغویلا توصیه میکنیم پیش از خرید هر ملک، استعلام وضعیت انشعاب آب را دریافت کنند تا خود و خانوادهشان درگیر پیامدهای حقوقی این تخلف نشوند.
در بخشی دیگر از همین ملک، در یکی از تراسهای باغویلا، اتاقکی مشاهده شد که مخازن آب و لولهکشی انشعاب غیرمجاز در آن نصب شده و آب شرب داخل ساختمان را تأمین میکرد؛ در کنار استخر بیرونی ملک نیز لولهکشی مشابهی از شبکه اصلی قابل مشاهده بود.
حاجطالبی درباره قدمت این نوع لولهکشی توضیح داد: بر اساس ظاهر و کهنگی سنگکاری محوطه، ساختوساز این ملک دستکم به پنج تا شش سال پیش بازمیگردد. انشعاب از شبکه اصلی وارد ملک شده و به مخزنی در داخل ساختمان متصل است. با توجه به اظهار مالک قبلی مبنی بر انجام کفسازی حدود پنج سال پیش، و همچنین تاریخ تولید درجشده روی برخی لولهها، میتوان بازه زمانی تقریبی نصب این انشعاب غیرمجاز را برآورد کرد.
حاجطالبی درباره هویت افرادی که این نوع انشعابات را نصب میکنند نیز گفت: عموماً نصب این انشعابات غیرمجاز کار افراد یا تیمهای سازمانیافته خاصی نیست، بلکه بیشتر توسط لولهکشهای محلی یا افراد فعال در این حوزه در سطح شهر انجام میشود؛ همین افراد در بسیاری از موارد، بهطور همزمان انشعاب غیرمجاز آب، برق و گاز را نیز نصب میکنند.
وی با اشاره به خطرات این کار افزود: در برخی موارد، برای انتقال گاز از لولههای غیراستاندارد آب استفاده میشود که احتمال نشت گاز زیر خاک و بروز مخاطرات جدیتر را افزایش میدهد.
آب کشاورزی مینوشیم
در ادامه این بازدید میدانی، به میان اهالی روستای اسفندیان رفتیم؛ مردمی که روایتشان از وضعیت آب، تفاوت زیادی با آنچه گذشت داشت. ساکنان این منطقه با گلایه از وضعیت کمآبی گفتند: این منطقه با کمبود شدید آب مواجه است و در حال حاضر آب بخش زیادی از روستا قطع است؛ آب شرب کافی برای مصارف خانگی در دسترس نیست و ساکنان ناچار به استفاده از آب کشاورزی برای آشامیدن هستند.
آبی که به گفته آنان، زمینهساز بروز بیماری در میان کودکان و بزرگسالان روستا شده است؛ به گفته اهالی، برخی بزرگسالان دچار سنگ کلیه شدهاند و برخی کودکان نیز بیمار شدهاند.
یکی از ساکنان مسن روستا که سرپرست خانوادهای چهارنفره است در گفتوگو با ایسنا می گوید: هر روز پس از پایان کار، با ظرفهای ۲۰ لیتری به کنار لوله اصلی چاه روستا مراجعه میکنیم؛ حتی بخشی از تجهیزات لازم برای برداشت آب از این لوله را خودمان تهیه کردهایم.
وی و دیگر ساکنان روستا اذعان داشتند تا به حال نزدیک به پنج بار برای تأمین آب، هر بار حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه کردهاند. حتی یکبار مصرف آب خریداریشده باعث مسمومیت و مشکلات گوارشی اعضای خانواده شده و برخی از آنها به بیمارستان منتقل شدهاند.
مردم روستا ما را به خانههایشان دعوت کردند تا از نزدیک شاهد وضعیت قطعی آب باشد؛ نمونهبردار شرکت آب و فاضلاب نیز در محل حضور داشت و برای نمونهبرداری همراه او وارد خانهها شد. در حیاط و انبار برخی منازل، گالنهای آبی مشاهده شد که نه از آب شرب، بلکه از آب کشاورزی پر میشدند؛ اهالی با وجود آگاهی از آلودگی احتمالی این آب، به دلیل نبود جایگزین، ناچار به استفاده از آن بودند.
مردم منطقه از حضور بازرسان آب و فاضلاب ابراز خرسندی کردند و امیدوار بودند با شناسایی و قطع انشعابات غیرمجاز، آب شرب به منطقه بازگردد و فرزندانشان کمتر در معرض بیماری قرار بگیرند.
یکی از اهالی با اشاره به سابقه انشعابات غیرمجاز و حضور پیشین بازرسان در گفتوگو با ایسنا می گوید: چند ماه پیش هم بازرسان به این منطقه مراجعه کردند، اما این افراد دوباره انشعاب غیرقانونی خود را وصل کردند و به کار خود ادامه دادند؛ باید در اینباره جدیتر برخورد شود.
وی با وجود گلایه از وضعیت موجود ادامه داد: با این حال، ما همچنان امیدواریم آب شرب این منطقه وصل شود و دیگر دچار کمآبی یا بیآبی نباشیم.
در یک سوی شاهنامه، مخزنهای آب، شبکههای انتقال، کنتورها و محاسبات دقیق میزان تولید و مصرف قرار دارد؛ و در سوی دیگر، مردمی که برای تأمین چند گالن آب شرب، هر روز مسیر خانه تا لوله چاه را طی میکنند. فاصله میان این دو تصویر، در جریان این بازدید میدانی بیشتر از آن بود که بتوان آن را تنها با یک عدد یا یک گزارش آماری توضیح داد.
در میان این دو روایت، لولههایی قرار دارند که گاهی بدون کنتور و خارج از ضوابط، آب را به استخر و باغویلا میرسانند؛ در حالی که همان میزان آب برای مشترکان قانونی و ساکنان روستا میتواند تفاوت میان داشتن و نداشتن آب شرب باشد.
با بازدید از شاهنامه مشخص شد مسئله صرفاً پیداکردن و قطع یک لوله غیرمجاز نیست؛ پشت هر انشعاب، یک شبکه، یک مسیر انتقال، یک ملک، یک مصرفکننده و در نهایت مردمی قرار دارند که باید سهم قانونی خود از آب را دریافت کنند. مقابله با انشعابات غیرمجاز از یک سو و جلوگیری از گسترش ساختوسازهای خارج از ضابطه از سوی دیگر، دو بخش از مسئلهای است که پاسخش تنها در حفاری و قطع لولهها خلاصه نمیشود.
به گفته مسئولان شرکت آب و فاضلاب، تا زمانی که ریشه اصلی ماجرا -یعنی ساختوساز غیرمجاز باغویلاها در اراضی کشاورزی- از سوی نهادهای متولی مهار نشود، این چرخه تکرار خواهد شد. آنچه در روستای اسفندیان باقی میماند، صدای مردمی است که میگویند آب شرب میخواهند؛ نه بیشتر و نه کمتر.
انتهای پیام
