محمدمهدی مطیعی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به پیشینه این رصدخانه اظهار کرد: رصدخانه دانشکده علوم دانشگاه فردوسی مشهد، به عنوان یکی از قدیمی‌ترین رصدخانه‌های دانشگاهی ایران، در دهه ۴۰ شمسی توسط زنده‌یاد دکتر محمدعلی سعادت بنیان‌گذاری شد.

وی افزود: نخستین تلسکوپ این رصدخانه از نوع شکستی، با قطری حدود ۱۵ سانتی‌متر و فاصله کانونی حدود ۱۸۰۰ میلی‌متر بود که بر روی پایه‌ای فلزی نصب شده بود. همچنین یک تلسکوپ شکستی دیگر با قطر حدود ۱۰ سانتی‌متر نیز به عنوان تلسکوپ قابل حمل، برای برنامه‌های رصدی خارج از دانشکده مورد استفاده قرار می‌گرفت.

رئیس رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: با توجه به موقعیت مکانی رصدخانه و نزدیکی آن به مرکز شهر، امکان استفاده از حداکثر توانایی ابزارهای اپتیکی آن فراهم نبود و این مجموعه بیشتر برای آموزش دانشجویان، آشنایی آنان با مبانی نجوم رصدی و اجرای برخی پروژه‌های تصویربرداری از اجرام سماوی پرنور، مانند ماه و خورشیدگرفتگی‌ها، مورد استفاده قرار می‌گرفت.

توسعه تجهیزات رصدخانه در دهه ۷۰

مطیعی بیان کرد: در اوایل دهه ۷۰ شمسی، به همت زنده‌یاد دکتر محمدتقی عدالتی، استاد نجوم دانشگاه فردوسی مشهد، دو دستگاه تلسکوپ بازتابی اشمیت ـ کاسگرین ۸ و ۱۴ اینچ و یک دستگاه CCD، که نوعی دوربین دیجیتال برای عکاسی نجومی است، به تجهیزات رصدخانه اضافه شد.

وی با اشاره به فعالیت‌های کنونی رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد، گفت: در حال حاضر، بازدیدهای عمومی مدارس، مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها از رصدخانه، در کنار امکان استفاده دانشجویان و دانش‌آموزان از امکانات آن، از جمله فعالیت‌های اصلی این مجموعه است؛ البته استفاده دانشجویان و دانش‌آموزان از رصدخانه در صورتی امکان‌پذیر است که طرح‌های رصدی آنان به تصویب گروه فیزیک دانشکده علوم دانشگاه فردوسی مشهد برسد.

رئیس رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد افزود: برگزاری بخش عملی دروس نجوم رصدی برای دانشجویان نیز یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های رصدخانه است و در مجموع، این مجموعه در حال حاضر یکی از فعال‌ترین رصدخانه‌های ایران به شمار می‌رود.

رصدخانه فردوسی؛ از ترویج علم تا رصدهای تخصصی

مطیعی با تأکید بر اینکه رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد برای گسترش علاقه‌مندان به علم نجوم برنامه‌های مختلفی دارد، تصریح کرد: یکی از این برنامه‌ها، برگزاری رصدها و بازدیدهای عمومی است که بیشتر با هدف ترویج علم انجام می‌شود و در قالب ارائه توضیحات و برگزاری جلسات پرسش و پاسخ، علاقه‌مندان را با نجوم و آسمان شب آشنا می‌کند.

وی ادامه داد: برگزاری دوره‌های آموزشی عمومی و گاه تخصصی زیر نظر کالج دانشگاه فردوسی مشهد و با استفاده از امکانات رصدخانه، برنامه‌ریزی برای افزایش مهارت رصدی و آشنایی با چیستی و چگونگی رصد آسمان با تلسکوپ، از دیگر برنامه‌های این مجموعه است.

رئیس رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد اضافه کرد: همچنین شب‌های رصدی تخصصی با حضور علاقه‌مندان باتجربه‌تر به رصد آسمان برگزار می‌شود و پوشش پدیده‌های مهم نجومی مانند گرفت‌ها و گذرها نیز از جمله برنامه‌هایی است که در جذب و هدایت صحیح علاقه‌مندان به نجوم نقش دارد.

مطیعی با اشاره به اهمیت مکان‌یابی در احداث رصدخانه‌ها، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین نکاتی که در تأسیس رصدخانه‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد، مکان‌یابی مناسب است؛ به گونه‌ای که رصدخانه ترجیحاً دور از آلودگی نوری شهرها و روستاها و در منطقه‌ای با افق باز مستقر شود.

وی افزود: هرچند با توجه به ماهیت آموزشی رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد، مکان فعلی آن موضوعیت دارد، اما آلودگی نوری شدید شهر مشهد، که اغلب ناشی از نورپردازی غیراستاندارد و غیراصولی معابر شهری است و با وجود تأکید بر صرفه‌جویی در مصرف برق، متأسفانه همچنان در حال گسترش است، مهم‌ترین مانع برگزاری برنامه‌های رصدی با کیفیت مطلوب محسوب می‌شود.

رئیس رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه آلودگی نوری تأثیر چشمگیری بر امکان مشاهده اجرام آسمانی دارد، خاطرنشان کرد: در یک آسمان تاریک و مناسب، چشم غیرمسلح انسان می‌تواند بیش از حدود ۷۰۰۰ ستاره را مشاهده کند؛ این در حالی است که از آسمان رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد، در زمان‌های مختلف سال، کمتر از ۲۰ ستاره قابل مشاهده است.

ظرفیت رصدخانه برای پروژه‌های میان‌رشته‌ای

مطیعی با اشاره به ظرفیت‌های پژوهشی و آموزشی موجود در رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد، اظهار کرد: طرح‌ها، ایده‌ها و پروژه‌هایی تعریف شده‌اند که قابلیت اجرا در رصدخانه توسط دانشجویان رشته‌های فیزیک و مهندسی را دارند. برخی از این طرح‌ها نیز به صورت میان‌رشته‌ای قابلیت اجرا دارند و می‌توانند به طور هم‌زمان دانشجویان علوم پایه و مهندسی را درگیر کنند.

وی ادامه داد: دوره‌های بازآموزی مهارت‌های رصدی و کار با تلسکوپ‌های ساده رصدخانه‌ای، عکاسی نجومی با تلسکوپ، پردازش مقدماتی داده‌های نجومی و دیگر مهارت‌های مرتبط نیز از جمله برنامه‌هایی هستند که امکان برگزاری آنها در رصدخانه وجود دارد.

رئیس رصدخانه دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: این دوره‌ها برای دانشجویانی که قصد ادامه تحصیل یا شرکت در دوره‌های رصدی کشوری و بین‌المللی را دارند، فرصت مناسبی فراهم می‌کند تا با صرف کمترین زمان و هزینه، با مهارت‌های مورد نیاز آشنا شوند و مقدمات لازم برای حضور در دوره‌های تخصصی‌تر و جدی‌تر را فراگیرند.

انتهای پیام