اعظم الیاسی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت تأمین آهن مورد نیاز کودکان، اظهار کرد: برخی انواع مکملهای آهن میتوانند عوارض گوارشی شدیدی ایجاد کنند و حتی در کودکان موجب تغییر رنگ دندانها شوند، در حالیکه آهن لیپوزومال میتواند با جذب بالاتر، گزینهای مناسب برای تأمین نیاز بدن به آهن باشد.
کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با بیان اینکه بدن کودکان از زمان تولد تا سه سالگی، به ۱۰۰ میلیگرم در سیسی آهن لیپوزومال احتیاج دارد، افزود: برخی نوزادان و کودکانی که از شیر مادر یا شیر خشک استفاده میکنند و یا کودکانی که رژیم غذایی محدودی دارند، ممکن است نیاز به دریافت مکمل آهن وجود داشته باشند، به همین منظور آهن لیپوزومال که در برخی مکملهای آهن مورد استفاده قرار میگیرد، میتواند جذب آهن را تا پنج برابر نسبت به آهن معمولی افزایش دهد، همچنین به دلیل نحوه جذب آن، برای نوزادانی که معده حساس دارند و با مشکلات گوارشی ناشی از مصرف مکملهای آهن مواجه هستند، بسیار گزینه مطلوبی حساب میشود.
وی با اشاره به نحوه عملکرد آهن لیپوزومال، اظهار کرد: در این نوع مکمل، آهن به شکل پیروفسفات و در ساختار لیپوزومال قرار دارد و میتواند با عبور از دستگاه گوارش، جذب سلولهای روده شده و وارد جریان خون شود، بنابراین میتواند جذب مؤثرتری نسبت به برخی اشکال معمول آهن داشته باشد.
این دکتر داروساز با تأکید بر نقش آهن در رشد و تکامل کودکان تصریح کرد: کودک در سه سال نخست زندگی بخش قابل توجهی از رشد و تکامل خود را تجربه میکند(مغز کودک در این زمان حدود ۸۰ درشد رشد میکند) و آهن در این دوره برای رشد عصبی، عملکرد سیستم عصبی و فرایندهای مرتبط با تولید انتقالدهندههای عصبی از جمله دوپامین و سروتونین ضروری است.
وی افزود: کمبود آهن در کودکان میتواند با پیامدهایی همچون اختلال در تکامل شناختی و زبانی، کاهش ضریب هوشی، مشکلات توجه و اختلال در روند طبیعی رشد همراه باشد، همچنین برخی مطالعات، ارتباط کمبود آهن با افزایش استعداد ابتلا به برخی عفونتها و مشکلات التهابی را نشان دادهاند، به طوریکه گفته میشود این افراد دو برابر سایر افراد به مشکلات تنفسی و... مبتلا خواهند شد.
الیاسی با اشاره به اهمیت شناسایی کمبود آهن در کودکان، تصریح کرد: والدینی که با علائمی مانند بیحالی، کاهش تمرکز، اختلال در رشد یا ابتلاهای مکرر به عفونتها مواجه هستند، باید با مراجعه به پزشک، علت علائم را بررسی کنند، زیرا کمبود آهن یکی از مواردی است که میتواند در بروز برخی از این مشکلات نقش داشته باشد.
وی تاکید کرد: مصرف مکمل آهن باید بر اساس نیاز کودک و نظر پزشک انجام شود و در صورت نیاز به مکمل، نوع فرآورده و میزان مصرف باید متناسب با شرایط کودک انتخاب شود، زیرا نمیتوان گفتن گاهی تنها منبع غذایی برای تامین آهن بدن کودک کافی است، زیرا ممکن است کودک به مکملهای آهن نیاز داشته باشد.
کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با اشاره به قطره آهنی که بهطور معمول در مراکز بهداشت در اختیار مادران نوزادان قرار میگیرد، گفت: مصرف ویتامینها و ریزمغذیها در دو سال نخست زندگی اهمیت زیادی دارد، زیرا در این دوره رشد و تکامل بدن با سرعت بالایی انجام میشود و نیاز بدن به برخی ریزمغذیها افزایش پیدا میکند، همچنین ویتامین A یکی از ویتامینهای مهم در این دوران است که در تنظیم بیان ژنها، تمایز سلولی، تکامل بافتهای بدن، سلامت اپیتلیومها و فرایند بینایی نقش اساسی دارد. تمایز سلولی به فرایندی گفته میشود که طی آن سلولها ویژگیهای اختصاصی پیدا میکنند و در نهایت به تشکیل بافتهای مختلف بدن منجر میشوند.
این دکتر داروساز ادامه داد: ویتامین A همچنین در حفظ یکپارچگی و عملکرد بافتهای بدن، از جمله بافتهای تنفسی، نقش دارد و میتواند در ایجاد سد مؤثر در برابر عوامل بیماریزا مؤثر باشد.
وی درباره اهمیت ویتامین D نیز اظهار کرد: ویتامین D برای تنظیم میزان کلسیم و فسفر بدن، سلامت استخوانها و همچنین عملکرد سیستم ایمنی اهمیت دارد و تأمین آن در دوران نوزادی ضروری است.
الیاسی با بیان اینکه مصرف مکملهای ویتامین A و D معمولاً از ابتدای تولد و مطابق دستورالعملهای مربوط انجام میشود، افزود: مصرف این مکملها باید با دوز مناسب و طبق توصیه پزشک یا مرکز بهداشت باشد، همچنین بهتر است زمان مصرف آنها بهگونهای تنظیم شود که همراه با شیردهی یا وعده غذایی، جذب مناسبی داشته باشند.
این متخصص درباره دوز مکملهای ویتامین A و D گفت: در فرآوردههای معمول مورد استفاده برای کودکان، میزان ویتامین A میتواند ۱۵۰۰ واحد و ویتامین D میتواند ۴۰۰ واحد باشد، در حالیکه برخی فرآوردهها مانند ویتامین D Ultra حاوی ۱۰۰۰ واحد ویتامین D۳ هستند، بنابراین مادران باید هنگام مصرف به میزان ویتامین موجود در فرآورده توجه داشته باشند.
وی تأکید کرد: فرآوردههای حاوی دوز بالاتر ویتامین D نباید بدون تجویز پزشک برای کودک استفاده شوند، چراکه دریافت بیش از نیاز ویتامین D میتواند موجب افزایش سطح کلسیم خون یا هایپرکلسمی شود، همچنین بروز علائم غیرطبیعی در کودک، از جمله تغییرات پوستی، بیحالی، تب، خستگی غیرمعمول یا سایر علائم نگرانکننده، نیازمند بررسی پزشکی است و والدین نباید بدون مشورت پزشک مصرف مکملها را قطع یا دوز آنها را تغییر دهند.
کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با اشاره به اهمیت تأمین ویتامین D در نوزادان، اظهار کرد: در برخی شرایط پزشکی که با کمبود ویتامین D یا بیماریهای مرتبط با این ویتامین همراه است، امکان دارد تیم درمانی مصرف دوز بالاتری از ویتامین D را برای بیمار تجویز کند، اما در حالت معمول باید بر تأمین نیاز روزانه نوزاد به ویتامینهای A و D تمرکز شود.
وی افزود: شیر مادر به تنهایی نمیتواند تمام نیازهای نوزاد به برخی ویتامینها و ریزمغذیها را در طولانیمدت تأمین کند و به همین دلیل، مصرف مکملهای مورد نیاز نوزاد باید مطابق نظر پزشک و دستورالعملهای بهداشتی انجام شود.
این دکتر داروساز ادامه داد: کمبود ویتامین D در نوزادان و کودکان میتواند زمینهساز بیماری راشیتیسم شود، راشیتیسم یک بیماری مرتبط با رشد و استحکام استخوانهاست که در صورت عدم درمان میتواند با اختلال رشد، کاهش وزن و مشکلات اسکلتی همراه باشد.
وی با تأکید بر اهمیت تداوم مصرف مکملها در دو سال نخست زندگی، گفت: مکملهای مورد نیاز نوزاد باید طبق دستور پزشک و متناسب با شرایط هر کودک مصرف شوند و در کودکانی که شرایط خاص، بیماری زمینهای یا نیاز تغذیهای متفاوت دارند، میزان مصرف مکمل پس از ارزیابی و در صورت نیاز با انجام آزمایش تعیین میشود.
وی درباره اسیدهای چرب امگا ۳ نیز اظهار کرد: دو اسید چرب مهم امگا ۳ یعنی DHA و EPA در منابع غذایی مختلفی از جمله ماهیهای چرب مانند سالمون و تن و تخممرغ وجود دارند، در میان این ترکیبات، DHA نقش بسیار مهمی در رشد و تکامل سیستم عصبی دارد.
الیاسی افزود: DHA در شکلگیری و تقویت ارتباطات میان سلولهای عصبی مغز و همچنین تکامل سیستم بینایی نقش دارد و به همین دلیل، تأمین آن از دوران جنینی اهمیت زیادی پیدا میکند، همچنین اهمیت DHA از دوران بارداری آغاز میشود و به همین دلیل تأمین اسیدهای چرب ضروری در مادران باردار نیز اهمیت دارد؛ چراکه دریافت کافی این مواد مغذی میتواند در روند رشد و تکامل جنین نقش داشته باشد.
وی با اشاره به نقش اسیدهای چرب امگا ۳ در تنظیم فرایندهای التهابی بدن، اظهار کرد: اسیدهای چرب امگا ۳ از جمله DHA و EPA در تنظیم پاسخهای التهابی نقش دارند و میتوانند بر عملکرد سلولها، بیان برخی ژنها و عوامل مرتبط با سیستم ایمنی تأثیرگذار باشند، EPA در بدن میتواند در مسیر تولید ترکیباتی قرار گیرد که در تنظیم التهاب نقش دارند، همچنین مطالعات انجامشده درباره مصرف مکمل DHA در مادران نشان داده است که دریافت کافی این اسید چرب میتواند با کاهش برخی عوامل التهابی و بهبود شرایط رشد نوزادان، بهویژه نوزادان نارس، همراه باشد.
کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با تأکید بر اهمیت دریافت اسیدهای چرب ضروری در دوران بارداری و شیردهی گفت: مادران باردار و شیرده باید دریافت کافی اسیدهای چرب ضروری را در رژیم غذایی خود داشته باشند تا میزان مناسبی از DHA در اختیار بدن نوزاد قرار گیرد. سه ماهه سوم بارداری و شش ماه نخست زندگی نوزاد از دورههای بسیار مهم برای تأمین DHA محسوب میشوند، زیرا در این بازه زمانی، تجمع و ذخیره DHA در بدن نوزاد و تکامل سیستم عصبی و بینایی با سرعت بالایی انجام میشود.
وی درباره تفاوت امگا ۳ و امگا ۶ نیز اظهار کرد: امگا ۶ نیز از اسیدهای چرب ضروری برای بدن است، اما معمولاً نیازی به مصرف جداگانه آن به شکل مکمل وجود ندارد، زیرا این اسید چرب در بسیاری از منابع غذایی و همچنین شیر مادر به میزان قابل توجهی وجود دارد.
این دکتر داروساز توضیح داد: نسبت دریافت اسیدهای چرب مختلف نیز اهمیت دارد و به همین دلیل، تمرکز بر تأمین منابع مناسب امگا ۳ و بهویژه DHA میتواند در دوران بارداری و شیردهی اهمیت بیشتری داشته باشد.
وی با اشاره به نیاز متفاوت نوزادان به DHA گفت: میزان نیاز نوزاد به DHA در دورههای مختلف زندگی متفاوت است و نوزادان نارس به دلیل تولد پیش از موعد و فرصت کمتر برای دریافت و ذخیره DHA در ماههای پایانی بارداری، ممکن است به توجه بیشتری برای تأمین این ماده مغذی نیاز داشته باشند.
الیاسی ادامه داد: نوزادان نارس بخش مهمی از ذخیره DHA خود را که معمولاً در ماههای پایانی بارداری شکل میگیرد، از دست میدهند، بنابراین تأمین DHA کافی برای این گروه اهمیت ویژهای دارد و باید متناسب با شرایط نوزاد و نظر تیم درمانی انجام شود.
وی درباره نقش رژیم غذایی مادر نیز گفت: دریافت ماهی در رژیم غذایی مادر میتواند بر میزان DHA موجود در شیر مادر تأثیرگذار باشد و مطالعات نشان دادهاند مادرانی که بهطور منظم ماهی مصرف میکنند، ممکن است شیر مادر با میزان DHA بالاتری داشته باشند.
این دکتر داروساز تأکید کرد: در مادران شیرده، بهویژه مادرانی که نوزاد نارس دارند، تأمین کافی امگا ۳ از طریق رژیم غذایی یا در صورت نیاز مکمل، باید با نظر پزشک ادامه پیدا کند تا نیازهای تغذیهای نوزاد به شکل مناسبی تأمین شود.
کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد با اشاره به اهمیت تأمین کافی DHA و اسیدهای چرب امگا ۳ در نوزادان نارس، اظهار کرد: در گذشته توجه کمتری به تأمین مقادیر کافی DHA و امگا ۳ در برخی نوزادان نارس وجود داشت، اما با انجام مطالعات و بررسیهای بیشتر، اهمیت این ترکیبات در تغذیه نوزادان، بهویژه نوزادان نارس، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: در حال حاضر برای نوزادان نارس، در صورت نیاز و بر اساس نظر تیم درمانی، میتوان از مکملهای مناسب استفاده کرد، همچنین شیرخشکهای تخصصی مخصوص نوزادان نارس نیز وجود دارند که مقادیر مناسبی از اسیدهای چرب ضروری از جمله DHA را در ترکیب خود دارند و میتوانند بخشی از نیاز تغذیهای این نوزادان را تأمین کنند.
الیاسی گفت: انتخاب مکمل یا نوع شیرخشک باید با توجه به شرایط نوزاد، میزان نیاز تغذیهای و نظر پزشک انجام شود و والدین نباید بهصورت خودسرانه مکملهای امگا ۳ را به رژیم غذایی نوزاد اضافه کنند.
وی درباره سایر آثار احتمالی مصرف امگا ۳ نیز اظهار کرد: برخی مطالعات، ارتباط دریافت مناسب اسیدهای چرب امگا ۳ در دوران بارداری و اوایل زندگی را با کاهش برخی واکنشهای آلرژیک و احتمال بروز بعضی آلرژیهای غذایی بررسی کردهاند، اما برای تعیین میزان اثرگذاری و توصیه قطعی در این زمینه همچنان باید به شواهد علمی و شرایط هر فرد توجه کرد.
کارشناس دارویی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد در پایان خاطرنشان کرد: تأمین DHA و سایر اسیدهای چرب ضروری، بهویژه در دوران بارداری، شیردهی و در نوزادان نارس، اهمیت زیادی دارد و باید از طریق یک رژیم غذایی مناسب و در صورت نیاز، مکملهای تجویزشده توسط پزشک انجام شود.
انتهای پیام
