کارشناسان معتقدند توسعه حملونقل ایمن، ارزان و در دسترس، علاوه بر افزایش رفاه عمومی، نقش مهمی در رونق تولید، تجارت و گردشگری دارد. در مقابل، افزایش هزینههای حملونقل میتواند زنجیرهای از افزایش قیمت کالاها و خدمات را به دنبال داشته باشد و فشار مضاعفی بر خانوارها وارد کند.
در ماههای اخیر، افزایش نرخ بلیت اتوبوسهای بینشهری و رشد هزینههای جانبی سفر، با انتقاد بسیاری از شهروندان روبهرو شده است. مسافران میگویند در شرایطی که درآمد بسیاری از خانوارها متناسب با نرخ تورم افزایش نیافته، بالا رفتن مداوم هزینههای سفر، امکان تردد برای انجام امور ضروری را نیز دشوار کرده است.
از سوی دیگر، رانندگان و فعالان این حوزه نیز افزایش قیمت قطعات یدکی، لاستیک، بیمه، سوخت، تعمیرات و سایر هزینههای نگهداری ناوگان را از دلایل اصلی رشد نرخ کرایهها عنوان میکنند. با این حال، بسیاری از افراد تأکید دارند که نباید تمام بار این افزایش هزینهها بر دوش مردم قرار گیرد و لازم است دولت با ارائه بستههای حمایتی و سیاستهای مؤثر، از ناوگان حملونقل عمومی پشتیبانی کند.
افزایش بی ضابطه هزینههای حملونقل، تنها به صنعت مسافری محدود نمیشود، بلکه به دلیل وابستگی شبکه توزیع کالا به حملونقل جادهای، در نهایت موجب افزایش قیمت بسیاری از کالاهای اساسی و مصرفی نیز خواهد شد.
برای مثال میتوان به افزایش نرخ اتوبوس های بینشهری اشاره کرد که نرخ مسیر تبریز-تهران: ۹۱۲ هزار تومان، تبریز-اصفهان: یک میلیون و ۳۰۱ هزار تومان، تبریز-شیراز: یک میلیون و ۹۶۰ هزار تومان، تبریز-مشهد:دو میلیون و ۱۹۴ هزار تومان از تاریخ ۱۶ خرداد سالجاری شده است که نسبت به گذشته شاهد افزایش چشمگیر این نرخ ها هستیم.
به اعتقاد فعالان این حوزه، توسعه ناوگان، نوسازی خودروهای فرسوده، حمایت از رانندگان و شرکتهای حملونقل، و مدیریت منطقی نرخها، میتواند ضمن حفظ کیفیت خدمات، از تحمیل فشار بیشتر به مردم جلوگیری کند.
افزایش نرخ بلیت اتوبوسها در پی مصوبه شورای عالی ترابری/ فرسودگی ناوگان و هزینههای بالای نگهداری از چالشهای اصلی حملونقل جادهای
در راستای تبیین ابعاد مختلف این مسئله با مسئولان اداره کل راهداری آذربایجانشرقی گفتوگو کردیم که طبق اطلاعات کسب شده افزایش هزینههای بهرهبرداری، نگهداری، تعمیرات و نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، از مهمترین عوامل مؤثر بر بازنگری نرخ بلیت اتوبوسهای بینشهری عنوان میشود.
با هدف حمایت از مالکان ناوگان حملونقل عمومی، جبران بخشی از هزینههای بهرهبرداری، نگهداری، تعمیرات و نوسازی ناوگان و همچنین ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری جدید در بخش حملونقل جادهای، کانون انجمنهای صنفی کارفرمایی حملونقل مسافر کشور پیشنهاد افزایش نرخ جابهجایی مسافر را به مراجع ذیربط ارائه میکند و پس از تصویب در شورای عالی ترابری، افزایش نرخ بلیت اجرایی میشود.
بر اساس آمارهای موجود، در دو ماه نخست سال، سهم جابهجایی مسافران با ناوگان اتوبوسی ۳۸ درصد و با ناوگان سواری کرایه ۱۳ درصد بوده که نشاندهنده نقش پررنگ حملونقل عمومی جادهای در جابهجایی مسافران است.
همچنین به طور متوسط روزانه ۲۲۵ سفر بینشهری از طریق ناوگان اتوبوسی انجام میشود که بیانگر اهمیت این بخش در تأمین نیازهای حملونقل کشور است.
با این حال، فعالان این حوزه فرسودگی بخش قابل توجهی از ناوگان و نبود صرفه اقتصادی برای نوسازی خودروها را از مهمترین چالشهای حملونقل جادهای عنوان میکنند. به اعتقاد آنان، افزایش هزینههای نگهداری و تعمیرات در کنار محدودیتهای موجود برای تأمین ناوگان جدید، موجب کاهش رغبت سرمایهگذاران برای ورود به این بخش شده است.
کارشناسان بر این باورند که تداوم ارائه خدمات مطلوب در حوزه حملونقل عمومی، مستلزم حمایتهای هدفمند از ناوگان، تسهیل روند نوسازی و ایجاد تعادل میان هزینههای بهرهبرداری و توان اقتصادی مردم است.
افزایش سن ناوگان حملونقل مسافربری آذربایجانشرقی در سایه مشکلات اقتصادی
عبدالحسین علیاکبری، مدیرکل راهداری و حملونقل جادهای آذربایجانشرقی در گفت و گو با ایسنا، با اشاره به تأثیر تحریمهای بینالمللی و افزایش فشارهای اقتصادی بر نوسازی ناوگان حملونقل مسافربری، گفت: شرایط اقتصادی موجب شده است سرمایهگذاران و رانندگان رغبت و توان مالی لازم برای خرید خودروهای جدید را نداشته باشند.
وی با بیان اینکه میانگین سنی ناوگان حملونقل مسافربری آذربایجانشرقی بالاست، اظهار کرد: پایین بودن تولید اتوبوسهای داخلی، افزایش هزینههای خرید و فشارهای اقتصادی، موجب شده رانندگان، سرمایهگذاران و شرکتهای حملونقل توانایی لازم برای تأمین مالی و نوسازی ناوگان را نداشته باشند.
علیاکبری ادامه داد: از سوی دیگر، کاهش تعداد مسافران نیز مشکلات این حوزه را تشدید کرده است، بهطوری که برخی شرکتهای حملونقل حتی برای تأمین هزینههای جاری اتوبوسها با مشکل مواجه هستند.
وی تأکید کرد: مجموعه این عوامل، روند نوسازی ناوگان حملونقل مسافربری استان را با چالش مواجه کرده و برای رفع این مشکل، حمایت و تسهیلات مناسب برای سرمایهگذاران و فعالان این حوزه ضروری است.
پایین بودن نرخ کرایه و فرسودگی ناوگان؛ سه چالش اصلی حملونقل مسافری
احمد معبودی رییس انجمن اتوبوسداران آذربایجان شرقی در گفتوگو با ایسنا، پایین بودن نرخ کرایه را مهمترین چالش صنعت حملونقل مسافری دانست و گفت: به عنوان نمونه، قیمت بلیت مسیر مهران حدود دو میلیون تومان است که بخش قابل توجهی از آن صرف عوارض شهرداری، بیمه و سایر هزینهها میشود و سهم ناچیزی برای مالک اتوبوس باقی میماند. این در حالی است که قیمت قطعات خودرو بین ۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش یافته، اما نرخ کرایهها تنها حدود ۲۰ درصد رشد داشته است.
وی فرسودگی ناوگان را از دیگر مشکلات جدی این حوزه عنوان کرد و گفت: از سال ۱۳۹۸ تاکنون نه واردات اتوبوس انجام شده و نه تولید داخلی پاسخگوی نیاز کشور بوده است. اگرچه امسال تولید برخی اتوبوسهای چینی آغاز شده، اما همچنان مشکلات کیفی و کمبود ناوگان پابرجاست.
وی افزود: طی شش سال گذشته عملاً جایگزین مناسبی برای ناوگان فرسوده صورت نگرفته و به همین دلیل هر سال از تعداد اتوبوسهای فعال کاسته میشود. در حال حاضر حدود ۵۰ درصد ناوگان مسافری استان فرسوده و ۵۰ درصد دیگر قابل استفاده است، اما روند کلی نشان میدهد ناوگان به شدت در حال فرسوده شدن است.
وی با اشاره به نیاز استان در مناسبتهای خاص اظهار کرد: در نخستین جلسه هماهنگی که در استانداری برگزار شد، تأمین بیش از ۳۰۰ تا ۴۰۰ دستگاه اتوبوس برای خدماترسانی مطرح شد، در حالی که بخش قابل توجهی از ناوگان موجود بیش از ۲۰ سال عمر دارد.
رییس انجمن اتوبوسداران آذربایجان شرقی همچنین از کاهش تقاضا برای سفرهای جادهای خبر داد و گفت: امسال تاکنون هیچ موردی از مراجعه حضوری مسافران به دلیل نبود بلیت نداشتهایم، بر اساس گزارشها، تقاضای سفر نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است.
وی شرایط اقتصادی، آثار جنگ و کاهش توان مالی مردم را از عوامل اصلی افت تقاضای سفر دانست و افزود: در حال حاضر حدود ۳۰ شرکت مسافربری در ترمینال استان فعالیت میکنند، اما اغلب این شرکتها مالک ناوگان نیستند و با اتوبوسهای استیجاری خدمات ارائه میدهند. در نتیجه تعداد شرکتها زیاد، اما تعداد اتوبوسهای فعال محدود است.
معبودیان ادامه داد: سرمایهگذاران جدید نیز به دلیل بازده اقتصادی پایین، تمایلی به ورود به این حوزه ندارند و فعالان این صنف نیز توان مالی لازم برای جایگزینی اتوبوسهای فرسوده با ناوگان جدید را ندارند.
وی با اشاره به افزایش چشمگیر قیمت اتوبوسها گفت: قیمت اتوبوسهای اسکانیا مدل ۱۳۹۸ در بازار به حدود ۴۵ میلیارد تومان و مدلهای ۱۳۹۵ به حدود ۳۰ میلیارد تومان رسیده است. همچنین اتوبوسهای قدیمیتر نیز با وجود عمر بالا، به دلیل کمبود ناوگان با قیمتهای بسیار بالا معامله میشوند که این موضوع نوسازی ناوگان را با دشواری جدی مواجه کرده است.
در شرایط کنونی، انتظار میرود مسئولان با اتخاذ تصمیمات کارشناسی، ضمن حمایت از فعالان صنعت حملونقل، از افزایش بیرویه قیمتها جلوگیری کرده و شرایطی فراهم کنند که مردم بتوانند با هزینهای منطقی از خدمات حملونقل بینشهری بهرهمند شوند، چرا که حملونقل عمومی، یک خدمت اساسی و زیربنایی است و دسترسی عادلانه به آن، از مطالبات مهم شهروندان محسوب میشود.
انتهای پیام
