پیادهراه آیتالله طالقانی، در قلب بافت مرکزی شهر ایلام، در سال ۱۳۹۸ با هدف ایجاد فضایی امن، زیبا و آرام برای شهروندان افتتاح شد. این پروژه که با تلفیقی از معماری نوین و روح سنت در بافت قدیمی شهر طراحی شده بود، قرار بود جای خالی سالن سینما، تئاتر، فرهنگسرا و پارکهای تفریحی را پر کند و به تنها مفر شهروندانِ خسته از هیاهوی شهرنشینی تبدیل شود. اما امروز، نزدیک به دو سال پس از بهرهبرداری، تصویری که از این پیادهراه در ذهن شهروندان نقش بسته، فاصلهای آشکار با آن آرمانهای اولیه دارد.
از قدمزدن تا عبور از میان موتورسواران
در شرایطی که پیادهراهها باید محل امنی برای عبور و مرور عابران پیاده باشند، تردد بیرویه موتورسواران در مسیر طالقانی به یکی از اصلیترین دغدغههای شهروندان تبدیل شده است. گذر ناگهانی موتورسیکلتها از میان جمعیت، نهتنها خطرهای جدی برای سالمندان و کودکان به همراه دارد، بلکه فضای روانی شهر را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
حمید میرزایی شهروند ایلامی در گفتوگو با ایسنا گفت: هر لحظه یک موتورسوار، دلهره و ترس را در هنگام عبور به جان آدم میاندازد، گویی این سنگفرشهای زیبا، بیش از آنکه برای عابران پیاده هموار باشند، به خط ویژه موتورسواران تبدیل شدهاند.
شمساله رضایی یکی از مغازهداران این خیابان به ایسنا اظهار کرد: با موتورسوران برخورد نمیشود علاوه بر این دستفروشان نیز پیادهراه را اشغال کردهاند، دلارفروشان نیز فالیت میکنند و پیاده راه برای مردم نیست.
دستفروشان؛ میان معیشت و بینظمی
حضور گسترده و نامنظم دستفروشان نیز از دیگر چالشهای این پیادهراه است. در حالی که دستفروشی برای برخی اقشار جامعه تنها راه تأمین معاش محسوب میشود، نبود چارچوب مشخص برای فعالیت آنان، چهره شهر را دچار آشفتگی کرده و مانع استفاده بهینه سایر شهروندان از فضا شده است. انبوه دستفروشان و سروصداهای ناشی از فعالیت آنان، آرامشی را که قرار بود در این پیادهراه حاکم باشد، از بین برده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، پیادهراه طالقانی به میدان نزاع مافیای دستفروشان برای تصاحب بیشتر سنگفرشهای آن و میدان مسابقه برای تشویش بیشتر روح و روان شهروندان تبدیل شده است. این وضعیت در حالی است که پیش از این نیز، شهرداری ایلام برای ساماندهی و رفع انسداد معابر اقداماتی انجام داده بود، اما به نتیجه دلخواه نرسیده بود. حتی در مهرماه سال گذشته، درگیری افراد ناشناس با مأموران اجرائیات سد معبر شهرداری ایلام منجر به زخمی شدن این نیروها و خسارت به خودروهایشان شد.
از مطالبه مردمی تا اقدام قضایی
نارضایتی شهروندان از وضعیت پیادهراه طالقانی، در ماههای اخیر به مطالبهای عمومی تبدیل شد.
دادستان مرکز استان ایلام با اشاره به این موضوع گفت: پاکسازی معابر پرتردد از سد معبر، دستفروشان، موتورسواران مزاحم و ارازل و اوباش، از مطالبات مردمی بود که با اقدام قاطع دستگاه قضا و همکاری شهرداری و نیروی انتظامی محقق شد.
عبدالوهاب بخشنده، دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان ایلام در این باره توضیح داد: پیادهراه آیتالله طالقانی و بوستان کوثر از جمله مکانهای پرتردد شهر ایلام است که از دستفروشان، موتورسواران، مزاحمان و ارازل و اوباش پاکسازی شد.
مسئولیت مشترک؛ فراتر از یک پاکسازی
بخشنده یادآور شد: هرچند دستگاه قضا و دادستانی هیچگونه وظیفه ذاتی در پاکسازی معابر عمومی ندارد و اداره اجرائیات شهرداری موظف به پاکسازی و تأمین ایمنی مکانهای عمومی است، اما دادستانی برای تسهیل و تسریع در تحقق خواستههای بحق مردم ورود کرد.
عبدالمجید احمدی کارشناس ارشد جغرافیای شهری در گفتوگو با ایسنا در این خصوص اظهار کرد: یکی از نکات مهمی که در پژوهشهای دانشگاهی انجام شده به آن اشاره شده، قرارگیری این پیادهراه در هسته مرکزی شهر است که باعث کاهش یا عدم استفاده از وسایل نقلیه و همچنین کمبود فضای پارکینگ در هسته مرکزی شده است. این مسئله بهطور کلی قابل درک نیست و اکثریت شهروندان با اجرای اینگونه طرحها موافق هستند، اما نکته مهم موقعیت این طرح است؛ ۵۸ درصد افراد موافق و ۴۲ درصد مخالف مکان اجرای طرح هستند.
وی خاطرنشان کرد: همچنین تعارض میان عابران، موتورسواران و دستفروشان و پیوند ضعیف فضای جدید با فرهنگ منطقه از چالشهای مهم این فضا بهشمار میرود. کارشناسان حوزه شهری معتقدند که نبود نظارت مستمر و اجرای دقیق قوانین از سوی نهادهای مسئول، باعث شده این مسیر از کارکردهای اصلی خود فاصله بگیرد.
نظارت مستمر؛ شرط ماندگاری نظم
احمدی افزود: اگرچه پاکسازی پیادهراه طالقانی از دستفروشان و موتورسواران گامی مثبت در جهت بازگرداندن آرامش به این فضای عمومی تلقی میشود، اما تجربه نشان داده است که اینگونه اقدامات مقطعی، بدون نظارت مستمر و برنامهریزی پایدار، دوام چندانی نخواهند داشت. بر اساس گزارشها، پیش از این نیز بارها برای ساماندهی این محدوده اقداماتی انجام شده بود، اما پس از مدتی کوتاه، دستفروشان و موتورسواران بازگشتند و وضعیت به حالت قبل بازگشت.
وی بیان کرد: پیادهراه طالقانی، بهعنوان یکی از معدود فضاهای عمومی و تفریحی شهر ایلام، ظرفیت آن را دارد که به نمادی از شهر انسانمحور تبدیل شود؛ به شرط آنکه مسئولان، پیش از آنکه این فرصت بهطور کامل از دست برود، با عزمی جدی و برنامهای پایدار، آرامش را به این محدوده بازگردانند.
مهدی مومنی روانشناس در گفتوگو با ایسنا در این خصوص گفت: سنگفرش طالقانی با هدف ایجاد فضای فرهنگی ساخته شد اما بهدلیل جانمایی نامناسب، به پارکینگ و بساط دستفروشان تبدیل شده است، پیادهروی در این مکان بهدلیل سختی دسترسی به مطبها و ادارات، خشم و اضطراب شهروندان را افزایش میدهد و ممکن است به خشونت و نزاع منجر شود.
وی خاطرنشان کرد: انسان اطلاعات را از طریق حواس دریافت میکند. چشم تصاویر ناامنیبخش را میبیند و گوش سر و صدا را به اعصاب خوردی تبدیل میکند. بام ایلام که برای قدمزدن خانوادهها طراحی شده، بهدلیل حضور ماشینها، موتورسیکلتها و بزهکاران، فرار را بر آرامش ترجیح میدهد.
مومنی یادآور شد: در طراحی شهری هیچ ایده و تفکر معقولی وجود ندارد و توجه به رنگبندی کاملاً فراموش شده است. در شهرهای توسعهیافته، شهرداری بر اساس محله، نمای ساختمان و رنگآمیزی را برای شهروند مشخص میکند اما در ایلام هیچ المان بصری و نگاه علمی و تخصصی حاکم نیست و فقط سلیقه شخصی شهروند حکمفرماست.
انتهای پیام
