در استانی که بارندگی بخشی جدایی‌ناپذیر از اقلیم آن است، هنوز بسیاری از شهرها با نخستین موج بارش، با مشکلاتی در هدایت و دفع آب‌های سطحی مواجه می‌شوند. خیابان‌هایی که باید مسیر عبور روان‌آب باشند، در برخی نقاط به محل تجمع آب تبدیل می‌شوند؛ خودروها به‌کندی حرکت می‌کنند و عابران برای عبور از معابر با دشواری روبه‌رو می‌شوند. گاهی بارندگی چندان سنگین نیست، اما ضعف شبکه هدایت آب‌های سطحی و نبود ظرفیت کافی در مسیرهای دفع روان‌آب، رفت‌وآمد مردم را با مشکل مواجه می‌کند.
آب‌گرفتگی کوچه‌ها، دشواری دسترسی به محل کار و مراکز خدماتی، گرفتار شدن خودروها در معابر و نگرانی ساکنان محلات، از جمله پیامدهایی است که با تکرار بارندگی‌ها در برخی شهرهای استان مشاهده می‌شود. گاهی بارندگی چندان سنگین نیست، اما ضعف شبکه هدایت آب‌های سطحی و نبود ظرفیت کافی در مسیرهای دفع روان‌آب، رفت‌وآمد مردم را با مشکل مواجه می‌کند.
آب‌گرفتگی کوچه‌ها، دشواری دسترسی به محل کار و مراکز خدماتی، گرفتار شدن خودروها در معابر و نگرانی ساکنان محلات، از جمله پیامدهایی است که با تکرار بارندگی‌ها در برخی شهرهای استان مشاهده می‌شود. این صحنه تکراری، پرسشی جدی را پیش روی مدیران شهری قرار می‌دهد؛ چرا استانی باران‌خیز که هر سال با بارش‌های فصلی روبه‌روست، همچنان در مدیریت آب‌های سطحی و جلوگیری از آب‌گرفتگی معابر با چنین چالش‌هایی مواجه است؟ آیا نمی‌توان با برنامه‌ریزی اصولی، توسعه شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و اصلاح نقاط حادثه‌خیز، از تبدیل هر بارندگی به دغدغه‌ای برای شهروندان جلوگیری کرد؟
روایت شهروندان؛ باران که می‌بارد، زندگی روزمره مختل می‌شود
بارندگی اخیر در بابل و ساری نیز بار دیگر مشکلات ناشی از ضعف شبکه جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی را نمایان کرد؛ در برخی معابر، تجمع آب و دشواری عبور خودروها و عابران، رفت‌وآمد شهروندان را با مشکل روبه‌رو ساخت.
حسن عزیززاده، یکی از شهروندان بابلی با اشاره به آب‌گرفتگی مسیر محل سکونتش می‌گوید: با شروع بارندگی، آب در کوچه جمع می‌شود و عبور خودروها و عابران به‌سختی انجام می‌گیرد؛ برای رفتن به محل کار یا انجام کارهای روزانه باید از مسیرهایی عبور کنیم که بخشی از آن را آب فراگرفته است.
نجف تالانه، شهروند دیگری از بابل نیز با اشاره به مشکلات تردد در معابر آب‌گرفته می‌گوید: وقتی بارندگی شدت می‌گیرد، آب در خیابان و کوچه‌ها جمع می‌شود و نه‌تنها عبور خودروها دشوار است، بلکه عابران هم برای رفت‌وآمد با مشکل مواجه می‌شوند.
وی می‌افزاید: این وضعیت برای خانواده‌هایی که کودک یا سالمند دارند، دردسر بیشتری ایجاد می‌کند.
در ساری نیز برخی شهروندان از تکرار آب‌گرفتگی معابر در زمان بارندگی گلایه دارند.
حسین قربانی یکی از ساکنان این شهر با اشاره به دشواری رفت‌وآمد در مسیرهای آب‌گرفته می‌گوید: با بارش باران، مسیرهای اطراف محل زندگی ما پر از آب می‌شود و برای رفت‌وآمد باید زمان بیشتری صرف کنیم.
به گفته وی، انتظار داریم مسئولان برای هدایت آب‌های سطحی و رفع این مشکل، راهکار اساسی در نظر بگیرند.
محمد سلطانی یکی از شهروندان ساروی نیز با بیان اینکه آب‌گرفتگی کوچه‌ها و خیابان‌ها، (خیابان فرهنگ و کوچه‌های سعدی، حافظ، فرهنگیان، ورزش و سایر معابر شهری) زندگی روزمره مردم را مختل می‌کند، ادامه داد: مشکل فقط چند ساعت بارندگی نیست؛ وقتی آب در معابر جمع می‌شود، رفتن به محل کار، خرید روزانه و حتی عبور از کوچه برایمان دشوار می‌شود.
سلطانی افزود: پاک‌سازی جوی‌ها لازم است، اما باید زیرساخت‌ها هم اصلاح شود تا این مشکل هر بار تکرار نشود.
این گلایه‌ها نشان می‌دهد که شهروندان علاوه بر اقدامات فوری برای رفع آب‌گرفتگی، خواستار راهکارهای اساسی برای اصلاح شبکه دفع آب‌های سطحی و رفع نقاطی هستند که با هر بارندگی به کانون تجمع آب تبدیل می‌شوند.
باران رحمت الهی؛ از هدررفت آب تا ضرورت تکمیل سد هراز
ماجرا تنها به آب‌گرفتگی خیابان‌ها محدود نمی‌شود؛ باران رحمت الهی در مازندران، در حالی که می‌تواند پشتوانه‌ای برای تأمین آب کشاورزی، شرب و توسعه اقتصادی استان باشد، بخش زیادی از اوقات بدون مهار و ذخیره‌سازی مؤثر، از مسیر رودخانه‌ها به دریای خزر می‌ریزد.
بر اساس آمارهای مطرح‌شده، میزان مهار و مدیریت آب‌های سطحی استان کمتر از ۱۰ تا ۱۲ درصد است؛ رقمی که ضرورت توجه جدی‌تر به طرح‌های زیرساختی و تسریع در تکمیل سازه‌های آبی نیمه‌تمام را برجسته می‌کند.
در این میان، سد هراز در شهرستان آمل یکی از طرح‌های مهم و راهبردی استان به شمار می‌رود؛ طرحی که بر اساس آمار اعلام‌شده، به‌تنهایی ظرفیت مهار حدود ۲۴ درصد آب‌های سطحی مازندران را پیش از ورود به دریا دارد.
تکمیل این سد، علاوه بر کمک به مدیریت منابع آبی، می‌تواند در تأمین آب مورد نیاز بخش‌های مختلف و کاهش هدررفت منابع ارزشمند استان نقش مؤثری ایفا کند؛ موضوعی که ضرورت تعیین تکلیف و تسریع در روند ساخت این طرح نیمه‌تمام را دوچندان می‌کند.
هشدار هواشناسی؛ اوج بارش‌ها از دوشنبه
بر اساس پیش‌بینی هواشناسی، سامانه بارشی جدید از روز یکشنبه ۱۷ آبان وارد مازندران می‌شود و فعالیت آن از روز دوشنبه تا پیش از ظهر سه‌شنبه به اوج خواهد رسید.
فرجی، کارشناس هواشناسی مازندران، با اشاره به ورود تدریجی این سامانه بارشی گفت: بارندگی‌ها از روز یکشنبه آغاز می‌شود، اما بیشترین میزان بارش در مناطق ساحلی و جلگه‌ای پیش‌بینی شده است.
وی با بیان اینکه در برخی مناطق نیمه شرقی استان احتمال ثبت بارش بیش از ۸۰ میلی‌متر وجود دارد، نسبت به آب‌گرفتگی معابر شهری و زیرگذرها، به‌ویژه در روز دوشنبه، هشدار داد و افزود: وزش باد در برخی مناطق می‌تواند به سرعت ۵۰ تا ۸۰ کیلومتر بر ساعت برسد.
این کارشناس هواشناسی همچنین از کاهش محسوس دمای هوا در شب‌های پس از ورود سامانه خبر داد و گفت: حداقل دمای هوا در مناطق ساحلی به کمتر از ۱۰ درجه سانتی‌گراد خواهد رسید. دریای خزر نیز روز یکشنبه مواج و روز دوشنبه توفانی پیش‌بینی می‌شود.
کندوان همچنان بسته است؛ بارندگی در محورهای مواصلاتی
رئیس پلیس راه مازندران نیز با اشاره به شرایط جوی و وضعیت محورهای مواصلاتی استان گفت: در حال حاضر محور کندوان همچنان مسدود است و بازگشایی آن در ساعات آینده، تنها در صورت تأیید ایمنی مسیر امکان‌پذیر خواهد بود؛ بنابراین زمان قطعی برای بازگشایی این محور اعلام نشده است.
هادی عبادی با بیان اینکه در محورهای هراز، سوادکوه و مسیرهای ساحلی بارندگی گزارش شده است، افزود: صبح روز یکشنبه در ارتفاعات کندوان نیز بارش خفیف برف مشاهده شد.
وی با اشاره به بارندگی و روان‌آب‌های شدید در محدوده البرز و تهران، از رانندگان خواست با احتیاط بیشتری در محورهای مواصلاتی تردد کنند و از سفرهای غیرضروری بپرهیزند.
رئیس پلیس راه مازندران تأکید کرد: تصمیم‌گیری درباره بازگشایی محور کندوان به بررسی شرایط ایمنی مسیر از سوی مدیریت بحران، راهداری و هماهنگی با مسئولان استان‌های البرز و تهران بستگی دارد و تا زمان اطمینان از ایمنی، نمی‌توان زمان مشخصی برای بازگشایی اعلام کرد.
لغو مرخصی مدیران و آماده‌باش دستگاه‌های اجرایی
استاندار مازندران نیز از آماده‌باش کامل دستگاه‌های اجرایی استان برای مواجهه با سامانه بارشی پیش‌رو خبر داد و گفت: اقدامات پیشگیرانه از جمله لایروبی و پاک‌سازی مسیرهای عبور آب، رودخانه‌ها و مسیل‌ها باید با جدیت دنبال شود.
مهدی یونسی‌رستمی با اشاره به ابلاغ هشدارها به شهرداران، فرمانداران و بخشداران افزود: مرخصی مدیران دستگاه‌های اجرایی لغو شده است و فرمانداران، بخشداران و مدیران دستگاه‌ها باید تا زمان عبور شرایط جوی پیش‌بینی‌شده، به‌صورت میدانی در حوزه مسئولیت خود حضور داشته باشند.
وی از شهروندان خواست با توجه به احتمال طغیان رودخانه‌ها و جاری شدن روان‌آب‌ها، از اتراق در حاشیه رودخانه‌ها و مسیل‌ها خودداری کنند و جز در موارد ضروری، سفر نداشته باشند.
استاندار مازندران همچنین بر ضرورت مدیریت مصرف انرژی تأکید کرد و با اشاره به کسری حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعبی گاز در کشور در شرایط ناشی از جنگ، گفت: ذخایر سوخت جایگزین در استان افزایش یافته و مخازن تا میزان قابل‌توجهی تأمین شده‌اند تا در صورت محدودیت احتمالی در تأمین گاز، امکان مدیریت شرایط فراهم باشد.
یونسی‌رستمی با بیان اینکه رایزنی‌ها در سطح ملی و فراتر از آن برای تأمین انرژی ادامه دارد، بر لزوم صرفه‌جویی و همراهی مردم در مصرف انرژی تأکید کرد.
هشدارها کافی نیست؛ شهرها باید برای باران آماده باشند
اگرچه آماده‌باش دستگاه‌های اجرایی، پاک‌سازی مسیرهای آب و اطلاع‌رسانی عمومی از ضرورت‌های مدیریت بحران در آستانه بارندگی است، اما تکرار آب‌گرفتگی معابر با هر بارش نشان می‌دهد بخشی از مشکلات شهرهای مازندران ریشه‌ای‌تر از اقدامات کوتاه‌مدت دارد.
ضرورت دارد شهرداری‌ها و دستگاه‌های متولی، نقاط مستعد آب‌گرفتگی را به‌صورت دقیق شناسایی کنند، شبکه دفع آب‌های سطحی را متناسب با حجم بارش‌ها توسعه دهند و برای اصلاح مسیرهای ناکارآمد و رفع گلوگاه‌های شهری، برنامه‌ای زمان‌بندی‌شده و دارای اعتبار مشخص ارائه کنند.
در کنار آن، تکمیل طرح‌های مهم مهار و ذخیره‌سازی آب، از جمله سد هراز، باید با جدیت بیشتری دنبال شود تا بارندگی‌های استان به‌جای هدررفت، به منبعی پایدار برای تأمین نیازهای آینده تبدیل شود.
مازندران استانی باران‌خیز است، بنابراین مدیریت شهری و مدیریت منابع آب آن باید پیش از بارندگی برای مواجهه با روان‌آب‌ها و بهره‌برداری از این نعمت طبیعی آماده باشند. انتظار شهروندان نیز روشن است، عبور از هشدارهای تکراری و رسیدن به تصمیم‌های جدی و اقدامات عملی؛ تا نه مردم با هر بارش قربانی ضعف زیرساخت‌ها شوند و نه بخش قابل‌توجهی از باران رحمت الهی بدون استفاده راهی دریا شود.
انتهای پیام
