ابوالحسن حسینزاده در گفتوگو با ایسنا با اشاره به فرارسیدن هفته دفاع مقدس، اظهار کرد: اگرچه اصول منطق مدیریتی و اجتماعی امام خمینی(ره) و فرماندهان دفاع مقدس همچنان ثابت و راهگشاست، اما شکل جنگ، فناوریها و الزامات فرماندهی در جنگهای دوم و سوم، قطعا با دفاع مقدس اول تفاوت ماهوی دارد. در دوران دفاع مقدس، ما شاهد بسیج عمومی، فرماندهی متمرکز راهبردی و پیوند عمیق مردم، مساجد و نیروهای مسلح بودیم.
وی ادامه داد: اما در جنگهای امروزی، با مؤلفههایی مواجهیم که در سالهای ۵۹ تا ۶۷ وجود نداشت؛ مؤلفههایی نظیر سرعت بالای اطلاعات عملیات، شبکههای جنگ سایبری و شناختی، سامانههای بدون سرنشین و ضرورت تصمیمگیریهای لحظهای. بنابراین، الگوبرداری از امام(ره) باید در سطح الگوی حکمرانی دفاعی باشد، نه تقلید تاکتیکی. تاکتیکهای دهه ۶۰ لزوما در جنگهای نامتقارن و پرشدت امروز کارآمد نیستند. مدیریت جنگ در شرایط کنونی باید چابک، تخصصی و فناورانه باشد و بتواند ظرفیتهای ملی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را به شکلی همافزا هدایت کند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه جنگهای مدرن و ترکیبی امروز نیازمند ترکیب همافزای دو مؤلفه «نیروی انسانی» و «فناوری» است، افزود: گزارشهای تحلیلی از جنگهای موشکی و پهپادی اخیر در منطقه نشان میدهد که ظرفیتهای سختافزاری، بخشی از منظومه بزرگتر بازدارندگی هستند، نه جایگزین کامل آن. در واقع، ایمان و اراده موتور انسانی دفاع است و فناوری، ابزار و ضریب قدرت آن. کما اینکه در یمن شاهدیم تجهیزات حداقلی با اراده حداکثری ترکیب شده و در یک جنگ نامتقارن، تهدیدات دشمن را به حداقل و آسیبهای وارده به او را به حداکثر رسانده است.
حسینزاده در مقایسه وضعیت تابآوری اجتماعی امروز با دوران دفاع مقدس، بیان کرد: پیچیدگی و تکثر جامعه امروز نسبت به گذشته بیشتر شده است. در دوران دفاع مقدس، تهدید خارجی عینی بود و تجربه مشترک جنگ در محلهها و مساجد، یک تجربه جمعی قدرتمند ساخته بود؛ در حالیکه امروز جامعه علاوه بر تهدید خارجی، با فشارهای اقتصادی و شکافهای ادراکی ناشی از جنگ رسانهای مواجه است.
وی اضافه کرد: در چنین شرایطی، صرف تهدید خارجی نمیتواند همگرایی لازم را بین اقشار متکثر جامعه ایجاد کند. حلقه مفقوده در تابآوری امروز، اعتماد و احساس مشارکت واقعی است. مردم زمانی حاضرند هزینه بدهند و سیاستهای حاکمیت را در شرایط جنگی تاب بیاورند که احساس کنند در تصمیمسازیها، حل مشکلات و سیاستگذاریها سهم دارند.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: در دوران دفاع مقدس، مشارکت مردمی صرفا یک شعار نبود، بلکه مردم بخشی از فرایند دفاع بودند. امروز نیز بازسازی این حس مشارکت بسیار مهمتر از صرف دعوت به تحمل است. البته باید توجه داشت که همواره در جامعه شکاف وجود داشته و در دوران دفاع مقدس هم همه موافق سیاستهای حاکمیت نبودند، اما یک عده مؤثر توانستند با مشارکت خود، از کشور دفاع کنند؛ امروز نیز با وجود افزایش تکثر جامعه، مسیر پیشبرد اهداف کشور از طریق همین حضور و نقشآفرینی مؤثر مردم میسر است.
این پژوهشگر اندیشه امام با اشاره به نحوه مدیریت امام خمینی(ره) در ایجاد وحدت میان ارتش و نیروهای مردمی، اظهار کرد: نباید تصور کرد که وحدت میان ارتش، سپاه و بسیج از همان ابتدا بدون اصطکاک شکل گرفته است. مطالعه خاطرات فرماندهان جنگ نشان میدهد که چالشها و اصطکاکهای سازمانی جدی در آن دوران وجود داشت. هنر امام(ره) در این بود که این تنوع سازمانی را به رقابت مخرب تبدیل نکرد و با تعبیر دو بال جریان دفاع کشور، آنها را برادر یکدیگر خواند.
حسینزاده با تأکید بر اینکه این انسجام، امروزه به مراتب قویتر از دوران دفاع مقدس است، گفت: برخلاف دوران امام(ره) که ایشان مسائل دفاعی را بیشتر تفویض میکردند، رهبر شهید انقلاب خود یک استراتژیست بزرگ و متخصص در عرصه نظامی بودند. معماری دکترین امنیتی و دفاعی جمهوری اسلامی در دوره ۳۷ ساله فرماندهی ایشان، نظم و سلسلهمراتب و هماهنگی نیروهای مسلح با مردم را به سطحی بیسابقه رساند. رهبر معظم انقلاب نیز به عنوان ادامهدهنده راه امام کبیر(ره) و رهبر شهید، همین مسیر را با تأکید بر انسجام حداکثری نیروهای مسلح برای دفاع از کشور دنبال میکنند.
وی با تاکید بر اینکه جنگ هشت ساله، ترکیبی از عوامل نظامی، سیاسی، اقتصادی، دیپلماتیک و اجتماعی بود، اظهار کرد: هنر امام(ره) در این بود که مسئله جنگ را از یک موضوع صرفا نظامی و امنیتی، به یک امر ملی تبدیل کرد. وقتی دفاع به یک مسئله ملی تبدیل شود، همه آحاد جامعه خود را در آن سهیم میدانند. در دوران دفاع مقدس، بسیج عمومی تنها به معنای گردآوری نیروهای رزمی نبود، بلکه بسیج تمامی ظرفیتهای کشور اقتصاد، فرهنگ، خانواده، دانشگاه و رسانه برای مقاومت و استمرار حرکت کشور در شرایط تحریم و فشار بود. امروز نیز باید با تکیه بر نقاط مشترک، شرایطی ایجاد کنیم که مردم خود را از بدنه دفاعی کشور بیگانه ندانند و برای خود نقشی تعریف کنند.
مدیرگروه تمدن و سیاست مرکز پژوهشی تمدن اسلامی قم ادامه داد: البته در هیچ کجای دنیا نمیتوان انتظار داشت که همه جامعه به یک موضوع به شکل واحد نگاه کنند، اما حصول اکثریت قابل اعتنا در نگاه به جنگ به عنوان یک امر ملی، ارزشمند و شدنی است. این مهم امروز نه صرفا از طریق دستورات حکومتی، بلکه از طریق فعالیتهای تبیینی، اغنایی و مردمی از پایین به بالا قابل احیاست. در این میان، وظیفه دولت نیز ایجاد بسترهای مناسب اقتصادی در چارچوب اقتصاد مقاومتی است تا مردم بتوانند با تابآوری بیشتری در این دفاع مقدس سرنوشتساز که در آستانه ورود به یک نظم جدید جهانی هستیم، همراهی کنند.
حسینزاده تاکید کرد: برای جنگهای احتمالی در آینده، ما نیازی به طراحی مدلی جدید و جایگزین مدل امام(ره) نداریم، بلکه نیازمند بازخوانی مدل امام با ابزارها و تکنیکهای جدید هستیم. اگر در دهه ۶۰ پرسش اصلی این بود که چگونه جامعه را برای دفاع بسیج کنیم، امروز این پرسش پیچیدهتر شده است؛ اینکه چگونه فناوری، اقتصاد، نیروهای متخصص و ظرفیتهای مردمی را در یک شبکه منسجم و چابک قرار دهیم.
انتهای پیام
