فضای مجازی در کنار فرصتهایی که برای ارتباط، آموزش و دسترسی به اطلاعات فراهم کرده، در صورت نبود نظارت و سازوکارهای مؤثر میتواند زمینهساز آسیبهای گوناگون شود.
انتشار شایعات و اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی، کلاهبرداری و دسترسی به محتوای نامناسب، و تمایل به ساختار گریزی بخشی از پیامدهایی است که کاربران در این فضا با آن روبهرو هستند.
تداوم چنین وضعیتی میتواند سلامت روان افراد، روابط خانوادگی و اعتماد عمومی را تحت تأثیر قرار دهد و حتی به کسبوکارها و امنیت اجتماعی آسیب برساند.
از همین رو، افزایش سواد رسانهای، آگاهیبخشی به کاربران و ایجاد چارچوبهایی برای صیانت از حقوق شهروندان، در کنار حفظ فرصتها و کارکردهای مثبت فضای مجازی، ضرورتی جدی به شمار میرود.
حجت الاسلام حسین طهماسبی رئیس کل دادگستری استان یزد در گفتوگو با ایسنا، رها شدن فضای مجازی را ناشی از سادهانگاری در خصوص این حوزه دانست و گفت: در حالیکه برخی کشورها حتی براساس ظواهر نمایش داده شده در فضای مجازی از سوی افراد و تحلیل داده ها با استفاده از هوش مصنوعی، منتشرکنندگان آنها را دارا تلقی کرده و این امر را ملاک و مأخذ دریافت مالیات قرار می دهند، در کشورمان به بهانه حفظ حریم شخصی افراد، شاهد عدم مدیریت و رهایی فضای مجازی و القاء یأس و سرخوردگی ذهن کاربران، توسط بعضی بلاگرهاهستیم.
وی به برخی از آسیبهای اجتماعی ناشی از رها ماندن فضای مجازی در جامعه اشاره کرد و گفت: از آن جمله میتوان، افزایش ولنگاری اجتماعی و اختلال روانی چشم و هم چشمی و مقایسهگری که از عوامل موثر در تزلزل بنیان خانوادهها و افزایش طلاق در جامعه است و همچنین افزایش ابتلا به مواد مخدر و مشروبات الکلی و دیگر اختلالات رفتاری را برشمرد.
رئیس کل دادگستری استان در ادامه با اشاره به سوء استفاده شبکههای اجتماعی بیگانه از اطلاعات شخصی افراد با بهرهگیری از هوش مصنوعی، تصریح کرد: شبکههای اجتماعی غیرایرانی با بهرهگیری از رفتارهای کاربران ایرانی نسبت به تحلیل ذائقه ایرانی ها و فروش این اطلاعات به تولیدکنندگان خارجی اقدام می کنند و در نتیجه تولید کننده داخلی کاملا از رقابت باز می ماند.
وی در همین رابطه گفت: به عنوان نمونه یکی از سکوهای ارتباطی بیگانه در سال ۲۰۲۰ میلادی تنها از فروش اطلاعات کاربران ایرانی دو میلیارد دلار به جیب زده است در حالی که اگر همین اطلاعات ارائه شده به بیگانگان، نصیب تولیدکنندگان و کاربران داخل کشور شده بود دست برتر در رقابت را داشتند و چند درصد در رشد اقتصادی کشور تأثیر می گذاشت.
حجت الاسلام طهماسبی اظهار کرد: رها شدن فضای مجازی در حوزه تبلیغات اقتصادی عملاً باعث تمایل جامعه به سمت تولیدات خارجی و دوری آنها از مصرف تولیدات داخلی و بومی استانها که در اغلب موارد از کیفیت بالاتری نیز برخوردارند خواهد شد.
وی گفت: رها گذاشتن فضای مجازی حتی روی کسب و کارهای اینترنتی و اشتغال فعالان این حوزه اثر خواهد گذاشت چرا که بازار مصرف و ذائقه ۹۰ میلیون نفر در کشورمان را از طریق سکوهای خارجی نه در اختیار فعالان داخلی بلکه به بیگانگان ارائه میدهد.
این مقام قضایی با اشاره به جنگ ترکیبی امروز دشمن بر علیه کشورمان، عنوان کرد: عدم مدیریت فضای مجازی به لحاظ اجتماعی موجب متلاشی شدن ساختار و نظام اجتماعی خواهد شد و دشمن میداند در صورت ایجاد بینظمی اجتماعی، در سایر جبهه ها بر علیه کشورمان حتی جبهه نظامی شکست را به ما تحمیل کند.
وی ضمن تاکید بر عدم همخوانی جامعه با آنارشیست(ساختار ستیزی)، گفت: ساختار نظام اجتماعی در فضای مجازی رها شده نابود خواهد شد لذا نباید به بهانه راه آمدن با نسل زد و آلفا یا بتا از برقراری نظم و انظباط اجتماعی، شانه خالی کرد.
حجت الاسلام طهماسبی به دغدغههای این روزها در مورد عفاف و حجاب در جامعه نیز اشاره و بیان کرد: از دیدگاه کلی آنچه از این نوع پوشش مهم تر شده نظم و ساختار دادن به موضوع پوشش است و بیتوجهی به این حوزه باعث شده که امروز در جامعه جلوگیری از بیبند و باری جایگزین مطالبه رعایت حجاب اسلامی شود و این محصول رهایی فضای مجای در کشورمان است.
وی مهمترین دغدغه امروز تمام جوامع، فارغ از ایرانی یا اسلامی بودن را در رابطه با فضای مجازی رها شده، موضوع هدف قرار گرفتن نظم جامعه و نظام اجتماعی خواند و گفت: این موضوع مستقیماً مرتبط به زیست انسانی است و به همین دلیل نیز حتی کشورهای غیراسلامی برای جلوگیری از متلاشی شدن جامعه خود نسبت به مهار این حوزه در تلاش هستند.
رئیس کل دادگستری استان خاطرنشان کرد: با توجه به این که امروز فضای مجازی حتی از فضای حقیقی نیز پیشی گرفته، قطعاً نمیتوان با اقدامات فرهنگی صرف جلوی بی بند و باری در جامعه را گرفت.
وی بر لزوم تبیین اهمیت مهار و قانونمند کردن فضای مجازی برای مردم جامعه تاکید کرد و گفت: مردم در صورت آگاهی یافتن از تبعات رهایی فضای مجازی، خود نسبت به کنترل آن مطالبهگری خواهند کرد.
حجت الاسلام طهماسبی در پایان با تاکید بر پرهیز نگاه تک بعدی به مسائل اجتماعی، گفت: دولتمردان باید با نگاه همه جانبه و به صورت فراجناحی در مورد مسائلی مانند فضای مجازی تصمیمگیری کنند.
انتهای پیام
