مصطفی شریف در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: وقتی درباره گردشگری مشهد صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم که گردشگری و زیارت علاوه بر اینکه یک موضوع فرهنگی و اجتماعی است، بخش مهمی از اقتصاد شهر را نیز تشکیل می‌دهد. شهرداری مشهد به دلیل ماهیت این شهر و حجم بالای ورود زائران، هزینه‌های قابل توجهی برای ارائه خدمات به زائران و گردشگران متحمل می‌شود و از طرف دیگر باید بتواند از ظرفیت اقتصادی این حوزه برای شهر نیز استفاده کند.
وی افزود: در یکی از مطالعاتی که در مرکز مطالعات شهرداری انجام شده بود، مشخص شد تنها یک‌هفتم هزینه‌ای که شهرداری برای هر زائر انجام می‌دهد، به‌صورت مستقیم از خود زائر تأمین می‌شود و شش‌هفتم دیگر از محل درآمدهای شهری تأمین می‌شود؛ یعنی در نهایت بخش عمده این هزینه‌ها از درآمدهایی پرداخت می‌شود که شهروندان مشهدی ایجاد می‌کنند.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد ادامه داد: این موضوع نشان می‌دهد که باید در کنار ارائه خدمات به زائران، به اقتصاد زیارت و گردشگری نیز توجه شود. همان‌طور که سایر مجموعه‌های فعال در حوزه زیارت و گردشگری وارد این اقتصاد شده‌اند، شهرداری نیز متناسب با مأموریت خود باید در این زمینه نقش داشته باشد؛ البته به‌گونه‌ای که موجب حذف یا تضعیف بخش خصوصی نشود.
شریف بیان کرد: بر همین اساس، سه راهبرد اصلی را در شرکت توسعه گردشگری دنبال می‌کنیم؛ راهبرد نخست، توسعه زیرساخت‌های گردشگری است، راهبرد دوم افزایش بهره‌وری دارایی‌ها و ظرفیت‌های موجود و راهبرد سوم نیز توسعه خدمات گردشگری است.
توسعه زیرساخت‌ها؛ از هفت‌حوض تا پارک غدیر
وی با اشاره به نخستین راهبرد شرکت گفت: یکی از نمونه‌های مهم توسعه زیرساخت‌های گردشگری، مجموعه هفت‌حوض است. شهرداری مشهد طی سال‌های مختلف در این منطقه سرمایه‌گذاری کرده و اگر میزان هزینه‌های انجام‌شده را با قیمت روز محاسبه کنیم، ارزش این سرمایه‌گذاری به حدود سه همت می‌رسد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد افزود: در هفت‌حوض تلاش کرده‌ایم صرفاً به ایجاد یک فضای طبیعی اکتفا نکنیم و سرانه‌ها و پروژه‌های گردشگری نیز در آن ایجاد شود. در حال حاضر هفت پروژه و سرانه گردشگری برای این مجموعه تعریف شده که بخشی از آن‌ها در حال اجراست و تلاش می‌کنیم تا نوروز به بهره‌برداری برسند.
شریف با اشاره به کمربند سبز مشهد اظهار کرد: در این محدوده نیز طی سال‌های گذشته اقدامات متعددی ازجمله درختکاری، جدول‌گذاری، آسفالت، ایجاد مسیر و تأمین زیرساخت‌های آبرسانی انجام شده است. با این حال، موضوع دسترسی عمومی به بخش‌های جنوبی کمربند سبز به دلیل ملاحظات مربوط به حفظ اراضی و مباحث مطرح‌شده در شورای حفظ حقوق بیت‌المال، همچنان با محدودیت‌هایی مواجه است.
وی ادامه داد: در حال حاضر استفاده عمومی رسمی از برخی بخش‌های این محدوده امکان‌پذیر نیست، هرچند گروه‌هایی مانند کوهنوردان و دوچرخه‌سواران از برخی مسیرها استفاده می‌کنند. نگرانی اصلی این است که باز شدن مسیرهای دسترسی عمومی، زمینه ساخت‌وساز و تغییر کاربری اراضی را فراهم کند.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد پارک کرامت را از دیگر ظرفیت‌های مهم شهری دانست و گفت: این مجموعه از نظر وسعت، مجموعه قابل توجهی است و در کنار آن، توسعه برخی پروژه‌های جدید نیز در دستور کار قرار دارد. حتی احداث یک شهربازی جدید و موضوع خرید هواپیما برای استفاده در حوزه گردشگری نیز مورد بررسی قرار گرفته است. زمینی برای احداث شهربازی جدید شناسایی شده و اکنون به دنبال جذب سرمایه‌گذار برای اجرای آن هستیم.
شریف با اشاره به پارک غدیر اظهار کرد: این پارک با وسعت حدود ۱۰۰ هکتار، یکی از ظرفیت‌های مهم گردشگری شرق مشهد است که متأسفانه حتی بسیاری از شهروندان مشهدی آن را نمی‌شناسند. این مجموعه عمدتاً در خدمت زائران بوده، اما ظرفیت بسیار بیشتری برای استفاده شهروندان و گردشگران دارد.
وی ادامه داد: در پارک غدیر ۱۱ پروژه گردشگری تعریف شده و پروژه‌هایی مانند اتاق فرار و لیزرتگ در حال راه‌اندازی است. تلاش می‌کنیم این مجموعه را از یک پارک معمولی به یک مقصد گردشگری تبدیل کنیم.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد از ایجاد مرکز اقامتی در این مجموعه نیز خبر داد و گفت: «زائرسرای زیوان» در حال آماده‌سازی است و امیدواریم تا ابتدای ماه رجب به بهره‌برداری برسد.
ایجاد جاذبه به تنهایی کافی نیست
شریف دومین راهبرد شرکت توسعه گردشگری را افزایش بهره‌وری دارایی‌های موجود عنوان کرد و گفت: در شهر مشهد مجموعه‌ها و ظرفیت‌های مختلفی وجود دارد که ممکن است ایجاد شده باشند، اما هنوز به‌درستی مورد استفاده قرار نگرفته‌اند. مسئله فقط ساخت یک مجموعه یا ایجاد یک جاذبه نیست؛ باید امکان استفاده از آن، معرفی مناسب، ساعت فعالیت مشخص، کیفیت خدمات و دسترسی گردشگر نیز فراهم باشد.
وی افزود: ممکن است یک جاذبه تاریخی یا تفریحی ظرفیت بالایی داشته باشد، اما گردشگر اصلاً از وجود آن اطلاع نداشته باشد. در این شرایط سرمایه‌گذاری انجام شده، اما بهره‌وری لازم از آن اتفاق نمی‌افتد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد با اشاره به تجربه سفر خود به خرم‌آباد اظهار کرد: در این سفر از یک ابزار هوشمند برای برنامه‌ریزی سفر استفاده کردم. اطلاعاتی مانند تعداد افراد، مدت اقامت، سن اعضای خانواده و علایق را در اختیار سامانه قرار دادم و سامانه نیز بر اساس اطلاعات موجود، برنامه‌ای برای سفر پیشنهاد کرد.
شریف ادامه داد: در این برنامه بازدید از قلعه فلک‌الافلاک و تعدادی از موزه‌ها و جاذبه‌های تاریخی پیشنهاد شده بود، اما وقتی به خرم‌آباد رسیدیم، متوجه شدیم این مجموعه‌ها تعطیل هستند. علت تعطیلی نیز به شرایطی مربوط می‌شد که از زمان جنگ رمضان و حملات آن دوره ایجاد شده بود، اما اطلاعات مربوط به تعطیلی در منابع رسمی و داده‌هایی که سامانه از آن‌ها استفاده می‌کرد، به‌روز نشده بود.
وی اظهار کرد: این تجربه برای من به‌عنوان کسی که در حوزه گردشگری فعالیت می‌کند، بسیار آموزنده بود. اگر قرار است از هوش مصنوعی و فناوری برای برنامه‌ریزی سفر استفاده کنیم، اطلاعات باید لحظه‌ای و واقعی باشند. نمی‌توان اطلاعات مربوط به سال گذشته را در اختیار یک سامانه گذاشت و انتظار داشت برنامه‌ای دقیق برای گردشگر ارائه دهد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد تأکید کرد: بنابراین گردشگری هوشمند فقط به معنی داشتن یک اپلیکیشن یا استفاده از هوش مصنوعی نیست؛ ابتدا باید خدمات واقعی گردشگری ساماندهی و اطلاعات آن‌ها دقیق شود و بعد فناوری روی این بستر قرار گیرد.
وقتی یک جاذبه معرفی می‌شود اما قابل استفاده نیست
شریف با اشاره به تجربه بازدید از یک حمام تاریخی در فردوس گفت: این بنا به‌عنوان یک جاذبه تاریخی و گردشگری معرفی شده بود، اما وقتی برای بازدید مراجعه کردیم، عملاً امکان استفاده مناسب از آن وجود نداشت و برای ورود باید با شماره‌ای تماس گرفته می‌شد تا فردی بیاید و در را باز کند. ممکن است برای ما که در حوزه گردشگری فعالیت می‌کنیم چنین موضوعی قابل درک باشد، اما برای گردشگری که از شهر دیگری آمده و زمان محدودی دارد، چنین تجربه‌ای قابل قبول نیست. گردشگر باید بداند چه ساعتی می‌تواند از یک جاذبه بازدید کند، چه خدماتی در آن ارائه می‌شود و چه مسیری برای دسترسی به آن وجود دارد.
وی با اشاره به حمام مهدی‌قلی‌بیک مشهد اظهار کرد: این حمام یکی از آثار تاریخی ارزشمند شهر است و ویژگی‌های معماری متعددی دارد؛ ازجمله بخش‌های جداگانه، استخر و سیستم گرمایش از کف. این بنا همچنین ارتباطی با فرهنگ زیارت دارد و به‌عنوان یک موقوفه و در مسیر زائران شکل گرفته است.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد ادامه داد: با وجود این ظرفیت، گاهی نحوه معرفی چنین بناهایی مناسب نیست و به جای آنکه معماری و هویت تاریخی اثر دیده شود، با نصب بنر یا پوشاندن بخش‌هایی از بنا، از کیفیت بصری آن کاسته می‌شود. برای جذب گردشگر باید به جزئیات توجه کنیم؛ نورپردازی، تابلوهای معرفی، کدهای QR، اطلاعات تاریخی، ساعت بازدید و حتی نحوه ورود گردشگر، همگی بخشی از تجربه سفر هستند.
قزوین؛ نمونه‌ای از تبدیل میراث به تجربه گردشگری
شریف با اشاره به تجربه خود از سفر به قزوین گفت: در سفر به قزوین متوجه شدم معرفی درست میراث تاریخی چگونه می‌تواند باعث افزایش ماندگاری گردشگر شود. مجموعه سعدالسلطنه نمونه‌ای از این موضوع است که یک فضای تاریخی را به مرکز صنایع دستی و صنایع خلاق تبدیل کرده‌اند.
وی افزود: در برخی خانه‌های تاریخی قزوین نیز تنها به نمایش معماری بنا اکتفا نشده بود. تصاویر خانوادگی، عکس‌های قدیمی، مراسم‌ها و روایت زندگی ساکنان در معرض دید قرار گرفته بود و گردشگر می‌توانست با گذشته آن خانه ارتباط برقرار کند. این نوع روایت‌گری بسیار مهم است. گردشگر وقتی وارد یک خانه تاریخی می‌شود، نباید فقط دیوار و سقف قدیمی ببیند؛ باید بداند چه کسانی در آن زندگی می‌کردند، چه اتفاقاتی در آن رخ داده و این بنا چه نسبتی با تاریخ شهر دارد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد ادامه داد: قزوین در دوره صفوی و در زمان شاه طهماسب پایتخت بوده و بسیاری از ظرفیت‌های تاریخی آن به همین دوره مربوط می‌شود. معرفی این پیشینه باعث می‌شود گردشگر ارتباط بیشتری با شهر برقرار کند.
«زیوان»؛ یک زنجیره خدمات برای زائر و گردشگر
شریف درباره سومین راهبرد شرکت توسعه گردشگری یعنی توسعه خدمات گفت: برای این منظور اکوسیستم «زیوان» را طراحی کرده‌ایم که نام آن از ترکیب زیارت و ایران گرفته شده است. هدف این اکوسیستم این است که خدمات مختلف سفر را در یک زنجیره به یکدیگر متصل کند.
وی افزود: نخستین بخش این اکوسیستم، «زیوان ۷۲۴» بود که برای رزرو و فروش بلیت راه‌اندازی شد و بیش از یک سال از فعالیت آن می‌گذرد. در این سامانه، بخش خصوصی می‌تواند خدمات خود را عرضه کند و هدف ما رقابت با فعالان این حوزه نیست.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد ادامه داد: در ادامه، بخش فروش سوغات، صنایع دستی و ملزومات سفر به زیوان اضافه خواهد شد. «زیوان گاید» نیز برای معرفی جاذبه‌ها و مقاصد گردشگری طراحی شده است. «زیوان هلث» یا بخش سلامت نیز قرار است تا نوروز به این اکوسیستم اضافه شود و خدمات تور و سایر خدمات سفر نیز در ادامه توسعه خواهد یافت.
شریف تأکید کرد: نگاه ما این است که زیوان به جای اینکه خودش در همه حوزه‌ها ارائه‌دهنده خدمت باشد، بستری برای دسترسی گردشگر به خدمات بخش خصوصی ایجاد کند. اگر یک هتل، رستوران، مرکز تفریحی یا مجموعه گردشگری خدمت مناسبی ارائه می‌دهد، باید بتواند آن را در این بستر عرضه کند.
دستیار هوشمند سفر؛ برنامه‌ریزی بر اساس ویژگی‌های هر مسافر
وی یکی از مهم‌ترین بخش‌های زیوان را دستیار هوشمند سفر دانست و گفت: در این بخش تلاش کرده‌ایم برنامه سفر برای هر فرد به‌صورت شخصی‌سازی‌شده طراحی شود. گردشگر می‌تواند بودجه، مدت اقامت، علایق، سن، شرایط خانوادگی و حتی وضعیت آب‌وهوا را در اختیار سامانه قرار دهد و دستیار هوشمند بر اساس این اطلاعات، برنامه سفر پیشنهاد کند؛ برای مثال مشخص کند فرد چه زمانی از چه جاذبه‌ای بازدید کند، کجا صبحانه یا ناهار بخورد و چه زمانی برای زیارت یا تفریح اختصاص دهد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد افزود: این محصول با همکاری یک شرکت خصوصی و حمایت کارخانه نوآوری در حال توسعه است. تلاش ما این بوده که از ظرفیت استارتاپ‌ها و شرکت‌های فناوری استفاده کنیم و همه محصولات را به‌صورت دولتی و درون‌سازمانی تولید نکنیم.
شریف با اشاره به مطالعات واقعیت افزوده نیز اظهار کرد: اطلس جاذبه‌های گردشگری مشهد در حال مطالعه است و در آینده می‌توان از این داده‌ها برای توسعه خدمات واقعیت افزوده و معرفی تعاملی جاذبه‌ها استفاده کرد.
اعتبار ۳۰۰ میلیون تومانی سفر
وی از ایجاد خدمات اعتباری سفر خبر داد و گفت: در این بخش قراردادهایی منعقد شده تا افراد بتوانند تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان اعتبار سفر دریافت کنند و بازپرداخت آن را در اقساط ۳۶ماهه انجام دهند. این خدمت در قالب زیرساخت «زیوان‌پی» دنبال می‌شود و هدف آن این است که هزینه سفر برای گردشگر قابل مدیریت‌تر شود. از طرف دیگر، بخش خصوصی نیز با افزایش تقاضا و فروش مواجه خواهد شد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد تصریح کرد: اگر بتوانیم خدمات را به‌صورت یک زنجیره ارائه کنیم، مسافر، بخش خصوصی و مدیریت شهری هر سه می‌توانند از این زنجیره منتفع شوند.
شریف یکی دیگر از اهداف اکوسیستم زیوان را توزیع سفر در طول سال عنوان کرد و گفت: یکی از مشکلات گردشگری مشهد این است که بخش زیادی از سفرها در زمان‌های خاص متمرکز می‌شود. در این زمان‌ها ظرفیت اقامتی محدود، قیمت‌ها بیشتر و فشار بر مدیریت شهری افزایش پیدا می‌کند؛ در حالی که در ماه‌های کم‌سفر، همین ظرفیت‌ها بلااستفاده می‌مانند.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد افزود: برای مثال، اگر کسی قصد داشته باشد در نوروز به مشهد سفر کند، سامانه می‌تواند زمان دیگری مانند آبان یا آذر را پیشنهاد دهد و تخفیف‌های موجود را نیز معرفی کند. اگر گردشگر این پیشنهاد را بپذیرد، هم هزینه سفر برای او کمتر می‌شود و هم ظرفیت بخش خصوصی در طول سال بهتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. این موضوع برای مدیریت شهری نیز اهمیت دارد؛ زیرا به جای اینکه همه خدمات و هزینه‌ها در چند بازه کوتاه متمرکز شود، می‌توان سفر را در طول سال توزیع کرد.
شریف مهم‌ترین مانع توسعه گردشگری هوشمند را نبود داده یکپارچه دانست و گفت: ما هنوز نمی‌دانیم با دقت کافی چه تعداد زائر وارد مشهد می‌شوند، در چه زمان‌هایی وارد می‌شوند، از چه مسیرهایی استفاده می‌کنند، کجا اقامت دارند، از چه جاذبه‌هایی بازدید می‌کنند و چه خدماتی خریداری می‌کنند. بخشی از این اطلاعات در دستگاه‌های مختلف وجود دارد، اما یکپارچه نیست. تا زمانی که داده‌ها به یکدیگر متصل نشوند، نمی‌توان از هوش مصنوعی برای تصمیم‌گیری دقیق استفاده کرد.
وی بیان کرد: هوش مصنوعی با داده‌کاوی، یادگیری ماشین و یادگیری عمیق روی داده‌ها کار می‌کند. اگر ورودی درست نباشد، خروجی هم نمی‌تواند درست باشد. بنابراین، قبل از اینکه درباره ابزارهای پیچیده صحبت کنیم، باید مسئله حکمرانی داده و دسترسی به اطلاعات صحیح را حل کنیم.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد با اشاره به ظرفیت گردشگری مشهد اظهار کرد: این شهر بخش قابل توجهی از ظرفیت اقامتی کشور را در اختیار دارد و سالانه میلیون‌ها زائر و گردشگر وارد آن می‌شوند. بنابراین، نبود نظام دقیق ثبت و تحلیل اطلاعات، یکی از چالش‌های جدی مدیریت گردشگری شهر است.
شریف با اشاره به وضعیت معرفی جاذبه‌های مشهد گفت: یکی از مشکلاتی که بارها با آن مواجه شده‌ایم این است که گردشگر از وجود بسیاری از جاذبه‌ها اطلاع ندارد. مشهد فقط حرم مطهر رضوی نیست؛ پارک‌ها، موزه‌ها، مراکز تفریحی و حدود ۱۵ خانه تاریخی فعال نیز در شهر وجود دارد. برخی از این مجموعه‌ها حتی با وجود سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، مخاطب کافی ندارند. برای مثال، در یکی از شهربازی‌های سرپوشیده مشهد، مدیران مجموعه عنوان می‌کردند که بسیاری از مردم حتی از وجود آن اطلاع ندارند.
وی با اشاره به یک خانه تاریخی در محدوده سعدی و سناباد اظهار کرد: این خانه توسط هنرمندان فعال شده و در آن تجربه‌هایی مانند سفال، ویترای و خراطی ارائه می‌شود، اما مشکل اصلی مجموعه، دسترسی به مخاطب است. اینجا همان نقطه‌ای است که یک اکوسیستم گردشگری می‌تواند به بخش خصوصی کمک کند؛ یعنی خدماتی که وجود دارد اما دیده نمی‌شود، به گردشگر معرفی شود.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد درباره نگرانی برخی فعالان بخش خصوصی از ارائه اطلاعات اظهار کرد: ممکن است بعضی فعالان تصور کنند شفافیت اطلاعات در موضوعاتی مانند مالیات یا قیمت‌گذاری برای آن‌ها مشکل ایجاد می‌کند، اما در نهایت نبود داده دقیق به خود آن‌ها نیز آسیب می‌زند. اگر هتل یا مرکز گردشگری بداند در چه ماه‌هایی تقاضا پایین است، می‌تواند برای آن دوره تخفیف یا برنامه ویژه ارائه کند. در این صورت، به جای اینکه فقط در ایام اوج سفر درآمد داشته باشد، در تمام سال می‌تواند از ظرفیت خود استفاده کند. حتی تصمیمات مدیریت شهری نیز باید مبتنی بر داده باشد؛ از مکان‌یابی پارک و پایانه گرفته تا برنامه‌ریزی خدمات و تصمیمات مربوط به عوارض و سرمایه‌گذاری.
شریف با اشاره به تجربه‌ای در سال‌های گذشته گفت: حدود شش یا هفت سال قبل در جلسه‌ای پیشنهاد شد آمار زائران به‌صورت دقیق و علمی مشخص شود، اما نگرانی‌هایی وجود داشت که اگر آمار رسمی کمتر از برآوردهای قبلی باشد، ممکن است در تخصیص بودجه از مرکز تأثیر بگذارد. این نگاه نشان می‌دهد که هنوز در برخی موارد، داده به‌جای اینکه ابزار تصمیم‌گیری باشد، به یک موضوع اداری تبدیل می‌شود.
گردشگری هوشمند بدون کیفیت خدمات معنا ندارد
وی با تأکید بر اینکه فناوری نباید جای خدمات واقعی را بگیرد، اظهار کرد: اگر یک موزه تعطیل باشد، یک اثر تاریخی امکان بازدید نداشته باشد یا ساعت فعالیت جاذبه مشخص نباشد، قرار دادن اطلاعات آن در یک اپلیکیشن هوشمند مشکل را حل نمی‌کند. ابتدا باید خدمت واقعی اصلاح شود و بعد فناوری به کمک آن بیاید. اطلاعات باید دقیق، به‌روز و قابل اعتماد باشد و تجربه واقعی گردشگر نیز باید با چیزی که در سامانه به او وعده داده شده، تطابق داشته باشد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد ادامه داد: در حوزه هوش مصنوعی نیز باید مراقب باشیم الگوریتم‌ها به‌صورت مداوم چند مقصد مشخص را پیشنهاد نکنند و سایر جاذبه‌ها از چرخه معرفی خارج نشوند. نظارت انسانی و اصلاح مداوم الگوریتم‌ها ضروری است. همه افراد نیز به یک اندازه از ابزارهای هوشمند استفاده نمی‌کنند. بنابراین توسعه گردشگری هوشمند نباید باعث شود گروه‌هایی که دسترسی کمتری به فناوری دارند، از خدمات گردشگری کنار گذاشته شوند.
شریف در ادامه گفت: در حال حاظر اولویت ما تکمیل خدمات است. شهرداری مشهد حدود ۳۰ هزار نیروی انسانی دارد و می‌توانیم از این ظرفیت برای استفاده آزمایشی از خدمات، پیدا کردن ایرادات و دریافت بازخورد استفاده کنیم. زمانی که حلقه‌های مختلف اکوسیستم تکمیل و اشکالات برطرف شد، تبلیغات و برندینگ گسترده را آغاز خواهیم کرد. اعتقاد داریم ابتدا باید محصول و خدمت واقعی وجود داشته باشد و بعد برای آن تبلیغ کنیم.
وی درباره ارزیابی میزان استفاده از جاذبه‌های شهری گفت: در مجموعه‌هایی مانند هفت‌حوض و پارک غدیر، آمار ورود خودروها ثبت می‌شود، اما برای کل جاذبه‌های گردشگری مشهد هنوز یک نظام آماری یکپارچه نداریم. اگر این اطلاعات وجود داشته باشد، می‌توان فهمید کدام جاذبه بیشتر مورد استقبال قرار گرفته، گردشگر چه زمانی وارد آن شده و چه خدماتی دریافت کرده است. این اطلاعات می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های بعدی بسیار مؤثر باشد.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری شهرداری مشهد تصریح کرد: هدف شرکت توسعه گردشگری این است که با توسعه زیرساخت‌ها، فعال‌کردن ظرفیت‌های موجود، حمایت از بخش خصوصی، ایجاد یکپارچگی در داده‌ها و استفاده هدفمند از فناوری، گردشگری مشهد را از یک فعالیت صرفاً مقطعی به یک زنجیره اقتصادی و خدماتی منسجم تبدیل کند؛ زنجیره‌ای که در آن زائر تجربه بهتری داشته باشد، بخش خصوصی از ظرفیت‌های خود بیشتر استفاده کند و مدیریت شهری نیز بتواند تصمیم‌های دقیق‌تری برای آینده گردشگری شهر بگیرد.
انتهای پیام
