به گزارش ایسنا، دکتر محسن بهرامی امروز در مراسم افتتاحیه هفته جهانی فضا با بیان اینکه برای برنامه‌ریزی باید آینده‌ای را تعریف و مسیر رسیدن به آن را ترسیم کرد، گفت: آینده‌نگری به ما کمک می‌کند با قرار دادن خود در یک مقطع زمانی آینده، وقایع و تحولات پیش‌رو را تصور کنیم و بر اساس آن برای رسیدن به آینده مطلوب برنامه‌ریزی داشته باشیم.
وی در تشریح این نگاه آینده‌نگر، اظهار کرد: فرض کنید من در سال ۱۴۷۵ قرار گرفته‌ام و از آن نقطه به وقایع نگاه می‌کنم و درباره آن صحبت می‌کنم. در چنین نگاهی می‌توان تصور کرد که در گذشته، مثلاً در سال ۱۳۰۰، مردم برای جابه‌جایی به صورت پیاده یا با استفاده از حیوانات سفر می‌کردند، اما امروز فناوری توسعه یافته و بسیاری از امکانات به‌سادگی در اختیار مردم قرار گرفته است.
بهرامی در ادامه با ترسیم تصویری از آینده محیط زیست ایران، گفت: در این آینده، دریاچه ارومیه که تا ۸۰ سال پیش شرایط متفاوتی داشت و به‌تدریج بیشتر به کویر نمک شبیه شده بود، با تلاش‌های گسترده دوباره به زندگی بازگشته است.
وی افزود: تغییرات آب‌وهوایی نیز روند خشک شدن دریاچه را تشدید کرده بود و زیست‌شناسان نیز پیشنهادهایی برای استفاده از آب دریای کاسپین مطرح کردند؛ هرچند برخی متخصصان معتقد بودند این اقدام می‌تواند دریاچه را به‌طور کلی تغییر دهد.
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ادامه داد: با وجود تأخیر، در نهایت اقدامات لازم در سطوح بالادستی آغاز شد و با اجرای برنامه‌هایی برای کنترل شرایط آب‌وهوایی محلی، حدود ۲۰ سال طول کشید تا دریاچه دوباره به زندگی بازگردد. البته این اقدامات هزینه‌ها و آثار مخرب زیست‌محیطی، کشاورزی و بهداشتی سنگینی به همراه داشت. در این مسیر، تغییرات آب‌وهوایی نیز کمک زیادی کرد و استفاده از ظرفیت دریای کاسپین و ایجاد سامانه‌های بزرگ آب‌شیرین‌کن، امکان تأمین آب شیرین برای شهرها و تا حدی کشاورزی استان آذربایجان غربی را فراهم کرد. همچنین گیاهان و درختان مقاوم به آب شور که می‌توانستند به بهبود شرایط کمک کنند، توسط آزمایشگاه‌های ژنتیک ارومیه طراحی و تولید شدند.
وی در ادامه با اشاره به آینده کوه سبلان، گفت: سبلان همچنان زیبا و باشکوه باقی مانده و مناطق اطراف آن خدمات زیادی به افرادی که برای کوهنوردی و صعود به قله به این منطقه می‌آیند، ارائه می‌کنند.
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ادامه این تصویرسازی از آینده، به وضعیت دریای خزر پرداخت و اظهار کرد: در سال ۱۴۱۰، شرایط دریا به گونه‌ای بود که همواره با مشکلات زیست‌محیطی و آلودگی مواجه بود و بسیاری از گونه‌های ماهی، جانوری و گیاهی به دلیل افزایش آلودگی‌های زیست‌محیطی، به‌ویژه آلودگی‌های نفتی، از بین رفته بودند. در نهایت، در سال ۱۴۲۰ با به‌کارگیری فناوری‌های نو برای پاکسازی، شرایط رو به بهبودی گذاشت. همچنین جایگزینی سوخت‌های فسیلی با انرژی‌های تجدیدپذیر، فشار بر منابع نفتی را کاهش داد.
بهرامی ادامه داد: فناوری‌های نو برای استخراج پاک‌تر، طراحی شهرهای ساحلی و اقدامات مختلف برای بازسازی محیط زیست نیز به بهبود شرایط کمک کردند. خودروهای برقی نیز هرچند دوره کوتاهی را پشت سر گذاشتند، اما تأثیر قابل توجهی بر بهداشت عمومی و محیط زیست داشتند.
وی با اشاره به کوه دماوند، گفت: دماوند همچنان پابرجاست و پس از آتشفشان سال ۱۴۳۵، ارتفاع آن به ۵۹۴۵ متر رسیده است. گرد و غبار حاصل از این رخداد، صدمات زیادی به شهرهای اطراف وارد کرد، اما گفته می‌شود این اتفاق باعث شد زلزله بزرگی که انتظار آن می‌رفت، به تأخیر بیفتد.
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر افزود: این آتشفشان باعث شد در طراحی و بازسازی شهرها نیز تغییراتی ایجاد شود.
بهرامی با اشاره به تغییرات مناطق مرکزی ایران، اظهار کرد: جنگل‌هایی که حدود ۵۰ سال پیش در مناطق مرکزی ایران وجود نداشتند و این مناطق بیشتر به کویر شباهت داشتند، اکنون با گیاهان و درختان سازگار با محیط زیست پوشیده شده‌اند. آب مورد نیاز این مناطق نیز از دریای مکران، خلیج فارس و دریای کاسپین تأمین می‌شود.
وی با اشاره به توسعه فناوری‌های فضایی و سکونت انسان در خارج از زمین گفت: استقرار پایگاه‌های ماه و توسعه شهرهای مسکونی در مریخ نیز در این آینده مورد توجه قرار گرفته و فناوری‌های زیادی برای تحقق این اهداف توسعه یافته است. در این تصویر از آینده، جمعیت دنیا به حدود ۹ میلیارد نفر رسیده است و پس از توافق‌هایی که برای مدیریت جهانی شکل گرفت، تحولات گسترده‌ای در دنیا، به‌ویژه در کشورهای عربی، ایجاد شد. این تحولات تا سال ۱۴۲۰ ادامه داشت و با توجه به مشکلات اقتصاد جهانی و مشکلات مردم، مذاکراتی برای نحوه مدیریت جهانی و با فشار گروه‌های مردمی آغاز شد که در نهایت به توافقات اساسی انجامید.
بهرامی اظهار کرد: عملاً از سال ۱۴۴۰ دنیا وارد فضای دیگری شده است. مهاجرت‌ها به ماه نیز تأثیر زیادی داشت و موضوع حقوق بشر که در مقاطعی شکل ابزاری و سیاسی به خود گرفته بود، تحت تأثیر تعاملات و گفت‌وگوهای این دوران، شکل کاربردی‌تری پیدا کرد. صاحب‌نظران آسیایی به‌ویژه ایرانی‌ها، در این تحولات نقش اساسی داشتند.
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ادامه داد: در این دوره، موضوع تنوع گونه‌های زیستی و تنوع فرهنگی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت و برای مردم و سیاست‌گذاران روشن شد که این دو موضوع نقش یکسانی در ماندگاری و بالندگی جامعه بشری دارند.
وی با اشاره به مباحث هویتی درباره خلیج فارس، گفت: درباره دریای ایران، دریای پارس یا دریای عمان، جدال‌هایی برای هویت‌طلبی فرهنگی و اجتماعی و از جمله موضوع تغییر نام خلیج فارس شکل گرفت، اما در نهایت همه پذیرفتند که ساختن فرهنگ و جامعه، به معنای ساختن آینده است و با تغییر نام یا بازنویسی آن به دلخواه، دستاورد زیادی نصیب کسی نمی‌شود.
بهرامی به توسعه مراکز پژوهشی دریایی اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگترین مراکز پژوهشی اقیانوسی در منطقه، با پشتیبانی پژوهشی و تدارکاتی، در دهانه دریای مکران و اقیانوس هند ایجاد شده است. این مجموعه علاوه بر اینکه یک چهارراه بزرگ منطقه‌ای است، به‌عنوان درگاه اصلی برای سفرهای فضایی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ادامه با اشاره به زندگی روزمره در این آینده، گفت: بیش از دو ساعت است که در حال حرکت هستیم و باید برای ناهار به دوشنبه برویم. تعداد زیادی از خویشان و دوستان نیز می‌آیند و بچه‌های برادرم هم از شهرک پارسه در این مهمانی حضور خواهند داشت. قرار است جشن بزرگی برگزار کنیم و در این مراسم، رئیس دانشگاه الازهر نیز حضور خواهد داشت که نخستین رئیس شیعه این دانشگاه است.
بهرامی در ادامه با اشاره به ضرورت توجه به پیامدهای بلندمدت تصمیم‌های سیاسی و اجتماعی، تأکیدکرد: امروز همه به این آگاهی رسیده‌اند که تصمیم‌های نامناسب می‌تواند صدمه‌های بلندمدتی ایجاد کند و به همین دلیل سازوکارهای محلی و جهانی طی دو تا سه دهه اخیر به گونه‌ای شکل گرفته‌اند که موضوعاتی مانند بقا، پایداری، کیفیت زندگی، محیط زیست و تنوع زیستی و فرهنگی مورد توجه قرار گیرد. حفظ دسترسی همگان به فضا و شکل‌گیری پایگاه‌ها و شهرک‌های مسکونی و پژوهشی در ماه و مریخ، با حضور کارشناسان از ملت‌ها و کشورهای مختلف، نقش زیادی در نهادینه شدن این نگرش به زندگی داشته است.
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با بیان اینکه این موارد تصویری از آینده و فرصت‌های پیش‌روی بشر ارائه می‌کند، اظهار کرد: پیش از انقلاب، فعالیت‌های فضایی در کشور بسیار ضعیف بود و دانشگاه صنعتی امیرکبیر که همواره در برخی حوزه‌ها سرآمد بوده است، در آن دوره تنها تعداد محدودی از فارغ‌التحصیلان مرتبط با حوزه فضا را داشت؛ اما امروز حرکت به سمت استقرار در مدار ماه و مریخ در حال شکل‌گیری است. حضور و استقرار در مدار و همچنین فعالیت در سطح ماه، هر کدام ویژگی‌ها و اقتضائات خاص خود را دارند و فرصت‌های جدیدی را پیش روی بشر قرار می‌دهند.
بهرامی با اشاره به ظرفیت‌های فناوری فضایی برای توسعه حمل‌ونقل، گفت: یکی از فرصت‌های پیش‌رو، استفاده از فضاپیماها برای حمل‌ونقل روی زمین است. اگر بتوان از یک فضاپیما برای انجام پروازهای بسیار سریع، برای مثال در مسیرهای طولانی استفاده کرد، این فناوری می‌تواند شکل حمل‌ونقل را تغییر دهد.
وی افزود: هوش مصنوعی، مواد جدید، روش‌های تولید و ساخت و رباتیک از جمله فناوری‌هایی هستند که در واقع فضا را برای استفاده از این ظرفیت‌ها آماده می‌کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با تأکید بر ضرورت همکاری‌های بین‌المللی در مسیر توسعه فعالیت‌های فضایی، اظهار کرد: باید به همکاری‌های بین‌المللی و همچنین همکاری میان انسان و ربات توجه کنیم؛ چه در زمینه رفتن به مدار و چه در زمینه سفرهای فضایی و نوآوری، لازم است در همکاری‌های بین‌المللی به شکل جدی فعال باشیم. ایران در این زمینه فعال است و سازمان فضایی نیز فعالیت‌های خوبی دارد، اما این اقدامات کافی نیست و باید همکاری‌ها و فعالیت‌ها در این حوزه بیش از پیش توسعه پیدا کند.
انتهای پیام
