برای بسیاری از کودکان عشایری، مدرسه فقط یک ساختمان با دیوار و نیمکت نیست، مدرسه باید بتواند خود را با کوچ، جابجایی و سبک زندگی خانواده‌ای همراه کند که مسیر زندگی‌اش با ایل و طبیعت گره خورده است، با این حال، در چهارمحال و بختیاری، چالش مدارس عشایری تنها به کمبود امکانات محدود نمی‌شود، گاهی مسئله از جایی آغاز می‌شود که مدرسه در نقطه‌ای جانمایی شده که با مسیر زندگی و کوچ دانش‌آموزان همخوانی ندارد و مدرسه عشایری در عمل، آن‌گونه که باید، همراه عشایر نیست و در روستا دایر شده است.
کودکی که صبح به جای قدم گذاشتن در مسیر مدرسه، باید دغدغه فاصله، جابجایی و دسترسی به کلاس درس را داشته باشد، چگونه می‌تواند با خیال آسوده از حق طبیعی خود برای تحصیل سخن بگوید؟ وقتی کوچ آغاز می‌شود و مدرسه در همان نقطه باقی می‌ماند، گویی میان چرخ زندگی عشایر و نظام آموزشی فاصله‌ای شکل می‌گیرد، فاصله‌ای که هزینه آن را نه آمار و گزارش‌ها، بلکه کودکانی می‌پردازند که برای ادامه تحصیل با دشواری‌های بیشتری روبرو می‌شوند.
مدارس سیار و مدارس همراه عشایر قرار است پاسخ نظام آموزشی به همین سبک زندگی متفاوت باشند، اما اگر مدرسه نتواند همراه دانش‌آموز کوچ کند یا جانمایی مدارس ثابت متناسب با محل استقرار و مسیر کوچ نباشد، عدالت آموزشی برای بخشی از کودکان عشایری به شعاری دور از واقعیت تبدیل می‌شود، مسئله‌ای که ضرورت بازنگری در جانمایی مدارس، تقویت مدارس سیار و طراحی راهکارهایی متناسب با تقویم کوچ عشایر را بیش از گذشته برجسته می‌کند، زیرا کوچ نباید به معنای کوچیدن فرصت تحصیل از زندگی یک کودک باشد.
آموزش و پرورش عشایر، همراه عشایر نیست
نوید غریب‌شاهی، مدیر روابط‌عمومی اداره‌کل امور عشایر چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص چالش‌های مدارس عشایری در این استان، اظهار کرد: آموزش و پرورش عشایر، همراه عشایر نیست، مدارسی که به نام مدارس عشایری احداث شده‌اند، در مناطق روستایی هستند، بنابراین پدر باید فرآیند کوچ را بدون مادر و دانش‌آموز طی کند تا دانش‌آموز بتواند به تحصیل ادامه دهد.
وی افزود: جانمایی مدارس عشایری طبق اساسنامه به درستی انجام نشده است، برای مثال در مناطقی مانند دیناران و میانکوه در شهرستان اردل که بیشترین میزان جامعه عشایری را به خود اختصاص داده‌اند، فاقد مدرسه عشایری است، اما در روستاهای منطقه مشایخ و لردگان تعداد زیادی مدرسه عشایری وجود دارد.
غریب‌شاهی با تاکید بر اینکه مدارس عشایری باید در چادر و همراه با کوچ عشایر باشند، گفت: تعدادی مدرسه عشایری سیار در منطقه بازفت شهرستان کوهرنگ وجود دارد، اما کافی نیست، مدارسی که در روستاها واقع شده است، نباید به عنوان مدارس عشایری نامگذاری شود، بیشتر دانش‌آموزانی که در این مدارس تحصیل می‌کنند، جزو جامعه عشایری نیستند و تعداد دانش‌آموزان عشایری در این مدارس محدود است، برای مثال در مدرسه عشایری روستای آب‌چنار تنها ۳ دانش‌آموز از آمار ۸۵ دانش‌آموز عشایر هستند.
نماینده عشایر چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه خانواده عشایری باید در زمان کوچ در کنار یکدیگر باشند، توضیح داد: زمانیکه جانمایی مدارس عشایری به درستی انجام نشود، مادر برای تحصیل فرزند از کوچ جدا می‌شود و فرزند نیز از محبت پدر محروم می‌شود و وظیفه سنگینی بر دوش مادر می‌افتند، همچنین زمان آغاز و تعطیلی مدارس با کوچ یکسان نیست و این تداخل زمانی به اقتصاد عشایر نیز ضربه می‌زند.
وی تاکید کرد: اولین هنرستان عشایری در منطقه بارز و شوارز چهارمحال و بختیاری دایر شده است، اما بیشترین مدارس عشایری در مقطع ابتدایی و راهنمایی هستند و عمده دانش‌آموزان عشایری در مقطع متوسطه دوم در مدارش شبانه‌روزی تحصیل می‌کنند.
پوشش تحصیلی دانش‌آموزان عشایری در چهارمحال و بختیاری مطلوب است
بهمن احمدی بابادی، رئیس اداره آموزش و پرورش عشایری چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به آمار مدارس عشایری استان، اظهار کرد: ۱۰۵ مدرسه در مقطع ابتدایی، ۲۵ مدرسه در مقطع متوسطه اول، ۱۳ مدرسه عشایری در مقطع متوسطه دوم و ۱۴ هنرستان نیز در این حوزه در استان در حوزه آموزش دانش‌آموزان عشایری فعال هستند، جمعیت دانش‌آموزان مناطق عشایری استان حدود ۷۹۵۲ دانش‌آموز است.
وی تعداد مدارس سیار عشایری چهارمحال و بختیاری را ۱۶ مدرسه عنوان کرد و گفت: تمامی دانش‌آموزان عشایری استان در تمامی مناطق عشایرنشین تحت پوشش قرار گرفته‌اند، بیشترین مدارس عشایری این استان در شهرستان لردگان در نزدیکی خوزستان واقع شده‌اند، مدارس مناطق میانکوه و دیناران از زیر نظر اداره آموزش و پرورش عشایری چهارمحال و بختیاری خارج شده‌اند و جزو مدارس عشایری محسوب نمی‌شوند و اداره‌کل مستقل دارند.
احمدی با بیان اینکه برخی از دانش‌آموزان عشایری کوچنده از چهارمحال و بختیاری در استان خوزستان مشغول به تحصیل هستند، گفت: هیچ مخالفتی برای تحصیل این دانش‌آموزان در مدارس عشایری استان وجود ندارد و از این موضوع استقبال می‌کنیم، این تصمیم بر عهده والدین است، همچنین پوشش تحصیلی برای دانش‌آموزان کوچنده کوهرنگ تا پایان دوره دبیرستان در چادرهای عشایری وجود دارد و این دانش‌آموزان نیازی به رفتن به روستا و تحصیل در مدارس شبانه‌روزی ندارند، همپوشانی تحصیلی بین دو استان خوزستان و چهارمحال و بختیاری برای تحصیل دانش‌آموزان وجود دارد.
رئیس اداره آموزش و پرورش عشایری چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه دانش‌آموزان عشایر میان کوچ نیز از پوشش تحصیلی در زمان کوچ برخوردار هستند، گفت: زمان آغاز و پایان مدارس با تقویم کوچ هماهنگ می‌شود.
وی در پایان تاکید کرد: منحل کردن مدارس عشایری باید با تصمیم شورای آموزش و پرورش چهارمحال و بختیاری انجام شود و اداره منطقه آموزش و پرورش عشایری چهارمحال و بختیاری در این حوزه به تنهایی تصمیم‌گیرنده نیست.
انتهای پیام
