بهرام شکوری روز سه‌شنبه ۱۴ مهرماه در آیین افتتاح هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی سنگ ایران در نیم‌ور محلات، با اشاره به حضور فعالان داخلی و خارجی صنعت سنگ در این نمایشگاه افزود: نمایشگاه محلات نباید صرفاً محلی برای عرضه محصولات باشد، بلکه باید به بستری برای معرفی توانمندی‌های کشور در حوزه استخراج، فرآوری، تولید، صادرات و تجهیزات و ماشین‌آلات تبدیل شود.
شکوری ادامه داد: موفقیت واقعی این نمایشگاه زمانی محقق می‌شود که بتواند ظرفیت‌های صنعت سنگ ایران را به بازارهای جهانی متصل کند؛ چراکه صرف برخورداری از ذخایر معدنی و ظرفیت تولید، بدون ایجاد بازار پایدار، مزیت اقتصادی پایدار ایجاد نخواهد کرد.
۸۵ درصد سنگ تولیدی کشور در داخل فرآوری و مصرف می‌شود
رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران با اشاره به وضعیت تولید و مصرف سنگ کشور گفت: سال گذشته حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن سنگ در کشور تولید شد که حدود ۸۵ درصد آن در داخل کشور فرآوری و مصرف شده و حدود ۱۵ درصد به بازارهای خارجی راه یافته است. مشکلات موجود در ساخت‌وساز و کاهش تقاضا موجب شده بخشی از تولیدات داخلی نیز با مشکل فروش مواجه شود و این موضوع ضرورت توجه بیشتر به بازارهای صادراتی را نشان می‌دهد.
شکوری با بیان اینکه رقابت در بازار جهانی دیگر صرفاً بر مبنای قیمت و کیفیت نیست، گفت: بهره‌وری، طراحی، برندسازی، لجستیک و نوآوری، از مؤلفه‌های مهم رقابت در بازارهای جهانی هستند و صنعت سنگ ایران باید همزمان با ارتقای کیفیت، برای این مؤلفه‌ها نیز برنامه داشته باشد.
ایران می‌تواند هاب تولید و فرآوری سنگ منطقه شود
وی با اشاره به ظرفیت بازار کشورهای منطقه اظهار کرد: بخش قابل توجهی از بازار ساخت‌وساز و بازسازی در کشورهای منطقه، به‌ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، ظرفیت قابل توجهی برای صادرات سنگ ایران ایجاد کرده است و باید از این فرصت استفاده کرد. به جای اینکه سنگ ایران به صورت خام یا کوپ هزاران کیلومتر حمل شود، در کشور دیگری فرآوری شود و دوباره به بازار منطقه بازگردد، می‌توان با فراهم کردن شرایط سرمایه‌گذاری، ایران را به هاب تولید و فرآوری سنگ در منطقه تبدیل کرد.
شکوری گفت: حتی می‌توان زمینه‌ای ایجاد کرد که سرمایه‌گذاران خارجی، از جمله فعالان صنعت سنگ چین، در ایران سرمایه‌گذاری کنند و کشورمان به مرکز تولید و فرآوری سنگ برای تأمین بازارهای منطقه تبدیل شود.
ضرورت حرکت صنعت سنگ به سمت تولید کم‌کربن
وی با اشاره به تحولات جهانی در صنعت سنگ اظهار کرد: امروز موضوعاتی همچون کاهش مصرف انرژی، بهره‌وری منابع، کاهش ضایعات و میزان انتشار کربن در فرآیند تولید و حمل‌ونقل، در بازارهای جهانی اهمیت زیادی پیدا کرده است.
شکوری ادامه داد: صنعت سنگ ایران باید بتواند مزیت کم‌کربن بودن محصولات خود را در بازارهای جهانی اثبات کند؛ چراکه سنگ طبیعی در صورت مدیریت صحیح فرآیند استخراج، فرآوری و حمل‌ونقل می‌تواند در رقابت با برخی محصولات جایگاه مناسبی پیدا کند.
وی با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده برای شکل‌گیری همکاری‌های بین‌المللی صنعت سنگ گفت: در سال‌های اخیر با مشارکت انجمن‌های سنگ کشورهای مختلف، زمینه تشکیل فدراسیون جهانی سنگ فراهم شده و یکی از اهداف آن، ایجاد تعامل میان فعالان صنعت سنگ جهان و پیگیری مسائل مشترک این صنعت در برابر دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی است. این تشکل جهانی می‌تواند در موضوعاتی مانند تعرفه‌های تجاری، هزینه‌های لجستیک و حمل‌ونقل و سایر تصمیماتی که بر تجارت جهانی سنگ اثر می‌گذارد، از منافع صنعت سنگ کشورهای عضو حمایت کند.
رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران با اشاره به بازار جهانی سنگ گفت: ارزش تجارت جهانی سنگ حدود ۴۲ تا ۴۵ میلیارد دلار است، در حالی که تجارت جهانی کاشی و سرامیک حدود ۲۰۰ تا ۲۲۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود و توسعه بازار سنگ نیازمند معرفی مزیت‌های این محصول و افزایش سهم آن در تجارت جهانی است. ایران ظرفیت آن را دارد که در تجارت منطقه‌ای سنگ نقش مؤثری ایفا کند، اما دستیابی به این جایگاه نیازمند برنامه‌ریزی، سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌های صادراتی و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است.
وی همچنین با اشاره به تعامل ایجادشده میان بخش خصوصی و نهادهای تصمیم‌گیر در حوزه معدن اظهار کرد: در شورای معادن، زمینه‌ای برای ارتباط فعالان بخش خصوصی با فرآیندهای تصمیم‌گیری ایجاد شده و بر اساس آمار موجود، بیش از ۹۳ درصد آرای صادرشده در پرونده‌های مورد بررسی، با نظر بخش خصوصی همراه بوده است. این میزان همراهی نشانه اهمیت مشارکت بخش خصوصی در تصمیم‌گیری‌های معدنی است. فعالان این حوزه باید بتوانند مستندات و دیدگاه‌های خود را ارائه کنند و در فرآیندهای کارشناسی و تصمیم‌گیری مورد توجه قرار گیرند.
وی همچنین بر ضرورت حمایت از سازمان نظام مهندسی معدن و تأمین منابع مالی قانونی آن تأکید کرد و گفت: باید منابع قانونی این بخش به‌گونه‌ای تأمین شود که نظام مهندسی بتواند بدون تحمیل هزینه مضاعف به فعالان معدنی، وظایف خود را به شکل مطلوب انجام دهد.
شکوری با اشاره به برگزاری هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی سنگ ایران در محلات خاطرنشان کرد: برگزاری این نمایشگاه با حضور فعالان داخلی و خارجی، فرصتی برای معرفی توانمندی‌های صنعت سنگ ایران است و امیدواریم این رویداد به بستری برای ورود جدی‌تر تولیدکنندگان و صادرکنندگان کشور به بازارهای جهانی تبدیل شود.
وی تأکید کرد: برخورداری از ذخایر و ظرفیت‌های معدنی به‌تنهایی کافی نیست و زمانی می‌توان این ظرفیت را به مزیت اقتصادی تبدیل کرد که تولید کشور به بازارهای جهانی متصل شود، صادرات توسعه یابد و مشتریان پایدار بین‌المللی برای محصولات ایرانی شکل بگیرد.
بانک اطلاعات جامع معادن سنگ کشور ایجاد می‌شود
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران نیز از آغاز فرآیند ایجاد بانک اطلاعات جامع و قابل اتکای معادن سنگ کشور خبر داد و گفت: قرار است وضعیت معادن از نظر ذخیره، نوع و کیفیت سنگ، شیوه استخراج، ایمنی، برندینگ و سایر شاخص‌های فنی و اقتصادی به‌صورت دقیق بررسی شود تا برای هر معدن، متناسب با مسائل و ظرفیت‌های آن راهکار اختصاصی ارائه شود. مقرر شده است سازمان نظام مهندسی معدن و انجمن سنگ ایران برای ایجاد یک بانک اطلاعاتی جامع و قابل اتکا از معادن سنگ کشور اقدام کنند.
رضا بسطامی افزود: اطلاعاتی که صرفاً مشخص کند چه معدنی در کجا قرار دارد، به تنهایی کاربرد چندانی ندارد؛ بلکه باید اطلاعاتی جامع از وضعیت ذخیره، نوع ذخیره، کیفیت، شرایط استخراج، ایمنی، وضعیت اقتصادی و بازار، برندینگ و سایر مؤلفه‌های مؤثر بر فعالیت هر معدن جمع‌آوری شود.
بسطامی تصریح کرد: هدف این است که برای همه معادن نسخه واحدی نپیچیم؛ اگر معدنی مشکل بازار دارد باید برای توسعه بازار آن راهکار ارائه شود، اگر با دستگاه اجرایی مشکل دارد باید برای رفع آن کمک کرد و اگر مشکل فنی، ایمنی یا بهره‌وری دارد، متناسب با همان مسئله برای آن راهکار تعریف شود.
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران با اشاره به اجرای یک طرح پایلوت برای پایش معادن در استان مرکزی گفت: به دستور معاونت معدنی، پایشی در معادن شازند و محلات انجام شد که خروجی بسیار خوبی داشت و بنا داریم این تجربه را به سایر مناطق کشور نیز تعمیم دهیم. صنعت سنگ امروز بیش از هر زمان دیگری به فناوری، بهره‌وری، داده‌های دقیق، ماشین‌آلات مناسب، آموزش نیروی انسانی، کاهش ضایعات و توسعه بازارهای صادراتی نیاز دارد و تحقق این اهداف بدون همکاری مجموعه‌های مختلف امکان‌پذیر نیست.
بسطامی با تأکید بر ضرورت مشارکت همه بخش‌های مرتبط با صنعت سنگ اظهار کرد: نباید انتظار داشته باشیم تنها متولیان بخش سنگ، سازمان نظام مهندسی، انجمن سنگ یا دستگاه‌های دولتی مشکلات این صنعت را حل کنند، بلکه فعالان اقتصادی و تشکل‌های تخصصی نیز باید هر کدام بخشی از کار را بر عهده بگیرند و در قالب یک تقسیم وظایف مشخص، برای تکمیل زنجیره ارزش صنعت سنگ همکاری کنند.
ظرفیت‌های اکتشافی سنگ کشور هنوز به‌طور کامل شناسایی نشده است
وی با اشاره به ظرفیت‌های معدنی کشور گفت: بخش قابل توجهی از منابع ارزشمند کشور همچنان به‌طور کامل شناسایی نشده و داده‌های اکتشافی ما در بسیاری از مناطق کافی نیست؛ در واقع آنچه تاکنون بیشتر مورد توجه قرار گرفته، منابعی بوده که در سطح زمین قابل مشاهده و استخراج بوده‌اند. همان‌گونه که در معادن فلزی، اکتشافات عمیق‌تر و دقیق‌تری انجام می‌شود، در حوزه سنگ‌های تزئینی نیز باید به سمت تعریف و توسعه معادن زیرزمینی حرکت کنیم.
وی افزود: استفاده از روش‌هایی مانند روش «پیلار» و «اتاق و پایه» که در کشورهای پیشرفته در استخراج سنگ مورد استفاده قرار می‌گیرد، می‌تواند برای استخراج اقتصادی ذخایر ارزشمند زیرزمینی مورد توجه قرار گیرد. نباید صرفاً آنچه را در سطح زمین می‌بینیم استخراج کنیم و بخش دیگری از ذخیره را رها کنیم؛ چنین رویکردی به منابع عمومی و سرمایه‌های کشور آسیب می‌زند و باید برای بهره‌برداری حداکثری و اصولی از ذخایر برنامه داشت.
«باطله» در صنعت سنگ می‌تواند به محصول اقتصادی تبدیل شود
وی یکی از مسائل مهم صنعت سنگ را مدیریت ضایعات و باطله‌های معدنی دانست و گفت: زمانی تصور می‌شد بخش‌هایی از سنگ که در فرآیند استخراج کنار گذاشته می‌شوند، فاقد ارزش اقتصادی هستند، در حالی که این نگاه دیگر قابل قبول نیست.
بسطامی با اشاره به نمونه‌هایی از استفاده اقتصادی از ضایعات سنگ افزود: در برخی مناطق کشور، محصولاتی از همین سنگ‌های کنار گذاشته‌شده تولید می‌شود که ارزش اقتصادی قابل توجهی دارند. بخشی از سنگ‌هایی که در گذشته به دلیل ارزش پایین‌تر کنار گذاشته می‌شدند، بعدها مورد توجه خریداران خارجی قرار گرفتند و حتی با استفاده از آنها محصولات جدیدی با ارزش افزوده بالاتر ایجاد شد. باید به سمت شناسایی قابلیت‌های جدید سنگ‌های کشور و معرفی آنها در بازارهای جهانی حرکت کنیم.
محلات باید به یکی از محورهای توسعه صنعت سنگ کشور تبدیل شود
بسطامی با اشاره به برگزاری هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی سنگ ایران در محلات گفت: برگزاری این نمایشگاه در مهد سنگ کشور، مایه افتخار است و محلات از گذشته یکی از مراکز مهم مرتبط با صنعت سنگ و تعمیرات تخصصی ماشین‌آلات معدنی بوده است. امروز باید کمک کنیم ظرفیت‌های صنعت سنگ محلات و کشور بیش از گذشته در مسیر توسعه قرار گیرد و این موضوع نیازمند همکاری مجموعه‌های مختلف اقتصادی، تخصصی و دولتی است.
بسطامی گفت: سازمان نظام مهندسی معدن خود را در کنار فعالان صنعت سنگ می‌داند؛ نه صرفاً به‌عنوان یک نهاد تخصصی و نظارتی، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای که در ارتقای دانش فنی، آموزش نیروی انسانی، افزایش بهره‌وری، توسعه فناوری و حل مسائل بخش معدن می‌تواند همراه این صنعت باشد. هدف نهایی باید این باشد که صنعت سنگ ایران از یک صنعت صرفاً استخراج‌محور عبور کند و به صنعتی تبدیل شود که نام و اعتبار ایران را در بازارهای جهانی ارتقا دهد.
انتهای پیام
