کارگردان این نمایش در گفت‌وگو با ایسنا درباره شکل‌گیری ایده اجرای این اثر اظهار کرد: من کار تجربی و پژوهشی انجام می‌دهم و فضای آکادمیک را بسیار تجربه کرده‌ام. دو، سه سال پیش نیز اجرایی را با این شیوه تجربه کردم و آن زمان بیشتر در حد یک طرح بود. طبیعتاً دوست داشتم ببینم این شیوه روی یک متن منسجم و کلاسیک هم پاسخ می‌دهد یا نه.
حسین اصل عبداللهی ادامه داد: این کار یک پروژه پژوهشی و در حال آزمایش است. در سراسر دنیا چنین اتفاق‌هایی رخ می‌دهد، اما فکر می‌کنم در ایران کار پژوهشی و به‌خصوص پژوهش عملی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین مخاطب ما نیز تا حدودی نیاز دارد با این شیوه آشنا شود.
وی درباره استفاده از هنرجویان در این پروژه گفت: یکی از دلایل کار کردن با هنرجویان این بود که آنها در حال محک زدن خودشان هستند. از سوی دیگر، متن هملت متنی ثقیل و سنگین است و نمی‌توانستیم از ابتدا تا انتها آن را به شکل معمول اجرا کنیم؛ ضمن اینکه شیوه اجرایی ما نیز چنین چیزی را طلب نمی‌کرد.
وی افزود: بخش‌های مهم متن را دراماتورژی کردیم و به شکل یک پازل کنار هم قرار دادیم. در تئاتر پست‌مدرن، مخاطب جایگاه بسیار مهمی دارد و ما به مخاطبی فعال و کنشگر نیاز داشتیم. این شیوه مخاطب را از حالت منفعل خارج می‌کند و او را فعال نگه می‌دارد. تکه‌تکه شدن متن نیز باعث می‌شود مخاطب بعد از اجرا پازل‌ها را در ذهن خود کنار هم بگذارد و برداشت خودش را از اجرا و متن داشته باشد.
این کارگردان درباره جایگاه تئاتر پژوهشی در ایران نیز گفت: متأسفانه مشکلی ایجاد شده و آن این است که تئاتر تا حد زیادی بر اساس ذائقه مخاطب پیش می‌رود. هنرمند باید آزاد باشد و اگر آزاد نباشد، تخیلش نیز آزاد نمی‌شود. در یک فضای بسته و محدود که مخاطب محدودی دارد، طبیعتاً هنرمند نمی‌تواند خلاقیت خود را نشان دهد.
وی تصریح کرد: اگر فضا بازتر شود و مخاطب را فقط به یک نوع تئاتر محدود نکنیم و خوراک ذهنی او را متنوع کنیم، شیوه‌های مختلف تئاتر نیز می‌توانند مخاطب خودشان را پیدا کنند. مثل رستورانی که منویی در اختیار شما قرار می‌دهد و می‌گوید فقط دو نوع غذا داریم و انتخاب دیگری وجود ندارد. اگر بتوانیم شیوه‌های مختلف تئاتر را اجرا کنیم، طبیعتاً هرکدام مخاطب خود را پیدا خواهند کرد. من این موضوع را تجربه کرده‌ام و پاسخ‌های خوبی نیز گرفته‌ام.
هملت در لباس مردانه؛ تجربه‌ای متفاوت برای یک بازیگر زن
شقایق نصیری، یکی از بازیگران نقش هملت نیز درباره تجربه حضور در نقش یک شخصیت مرد در گفت‌وگو با ایسنا گفت: هملت کاراکتری است که در سراسر دنیا او را به عنوان یک مرد می‌شناسند؛ مردی که دچار تردید است و در دوراهی قرار گرفته که انتقام بگیرد یا نه. با این حال، در برخی اجراها این نقش را زنان نیز ایفا کرده‌اند.
وی افزود: ما در یک اپیزود این نمایش هملت را دو زن در لباس مردانه قرار دادیم. حتی در گذشته نیز زمانی که این نمایشنامه در انگلستان و دیگر کشورها اجرا می‌شد، دختران نقش پسرها را بازی می‌کردند و این اتفاق از گذشته وجود داشته است.
وی ادامه داد: شاید هملت یک مرد باشد، شاید هملت یک دختر باشد. قرار نیست وقتی از هملت صحبت می‌کنیم، فقط یک مرد را تصور کنیم که مشکلات خودش را دارد. هملت‌هایی در دنیا وجود دارند که زن هستند، بی‌دفاع هستند و نمی‌توانند صحبت کنند و صدایشان خفه می‌شود. ما نیز به عنوان دختر، در قالب لباس مردانه، هملت را اجرا کردیم.
نصیری با اشاره به تجربه شخصی خود از ایفای این نقش اظهار کرد: این نخستین بار بود که چنین نقشی را بازی می‌کردم و برای من بسیار جذاب بود. بخشی از دغدغه‌های شخصی زندگی خودم نیز در این نقش وجود داشت؛ به‌خصوص موضوع تردید و بودن یا نبودن. به نظرم بیشتر آدم‌های دنیا این جمله را شنیده‌اند که بودن یا نبودن، مسئله این است و واقعاً هم مسئله همین است.
وی درباره چالش اجرای هملت به شکل اپیزودیک نیز گفت: هملت نمایشی است که اگر بخواهیم آن را از صفر تا صد اجرا کنیم، شاید بیش از دو ساعت زمان ببرد و احساسات شخصیت‌ها نیز به‌تدریج در طول نمایش شکل می‌گیرند. اما ما اینجا نمایش را اپیزودی کرده‌ایم و بازیگر باید در یک لحظه وارد آن حس شود، بدون اینکه پیش‌زمینه‌ای داشته باشد که از طریق آن به آن احساس برسد. این موضوع سختی‌هایی داشت، اما شیرین بود و خودمان را به چالش کشیدیم.
وی ادامه داد: برای شخص من، این تجربه بازدهی بسیار خوبی داشت. هر روز نیز بسته به مخاطبی که مقابل ما قرار دارد، اجرا می‌تواند متفاوت باشد و به احساس و جوی که در آن روز بر اجرا و مخاطبان حاکم است، بستگی دارد.
این بازیگر درباره واکنش مخاطبان نیز گفت: این شیوه برای مخاطب تازگی دارد و به همین دلیل می‌تواند جذاب باشد، به‌خصوص اینکه داستان مشخصی مانند هملت در آن وجود دارد و مخاطب این داستان را می‌شناسد. البته برای همه جذاب نیست و سلیقه‌ای است، اما هر چیزی باید از جایی شروع شود. این سبک نیز با این اجرا آغاز شده است.
وی خطاب به مخاطبان اظهار کرد: خوشحال می‌شوم برای دیدن این نمایش بیایند. حتی اگر آن را دوست نداشته باشند، باز هم تجربه‌ای تازه برایشان خواهد بود که می‌توانند آن را امتحان کنند و به نظرم ارزش یک ساعت از زمان روزانه آنها را دارد.
تجربه نخست یک هنرجوی جوان در نقش هملت
طاها فرزانه، بازیگر ۱۸ ساله نقش هملت و هنرجوی رشته نمایش نیز در گفت‌وگو با ایسنا درباره تجربه حضور در این پروژه گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها مربوط به اپیزودی بود که در آن فقط صدای روح پدر هملت وجود داشت. کارگردان معتقد بود هر انسانی باید در ذهنیت خودش انتخاب کند که چه چیزی با او صحبت می‌کند و شمایل و منبع صدا نباید پیدا باشد؛ زیرا روح ساخته ذهنیت تک‌تک آدم‌هاست و هرکسی می‌تواند ذهنیت متفاوتی درباره روح داشته باشد.
وی افزود: برای من که نخستین تجربه‌ام بود، این موضوع چالش بزرگی بود، چون باید نسبت به حرف‌های روح واکنش نشان می‌دادم. دیالوگ‌های من کلا شاید ۳۰ ثانیه باشد و برای همین سخت بود که فقط با واکنش و نگاه، مخاطب را درگیر نگه دارم. به نظرم بازی در سکوت کار بسیار سختی است و تمام تلاشم را کردم. نمی‌دانم تا چه اندازه در این کار موفق بوده‌ام، اما امیدوارم به مرور این مسئله حل شود.
وی خطاب به نوجوانان و جوانانی که قصد ورود به عرصه بازیگری دارند، گفت: مسیر هنر مسیر متفاوتی است و وقتی افراد وارد این عالم می‌شوند، این تفاوت را درک می‌کنند. بازیگری نیز یک پروژه یک یا دو ساله نیست و مسیر بسیار طولانی‌ای دارد.
فرزانه در پایان تاکید کرد: به همه کسانی که هم‌سن من هستند و تازه این مسیر را شروع کرده‌اند، می‌گویم ادامه بدهند و تمام تلاششان را بکنند. مطالعه و سواد خودشان را افزایش دهند، چون جامعه ما در آینده به هنرمند بی‌سواد نیاز ندارد؛ هنرمندی می‌خواهد که باسواد باشد و برای جامعه خود مفید واقع شود. نباید با یک یا دو بار شکست دست از تلاش کشید. باید ادامه داد تا به چیزی که می‌خواهیم برسیم و نباید تسلیم شویم.
به گزارش ایسنا، نمایش «هملت در گوش‌هایمان زمزمه می‌کند» تلاش دارد با کنار هم قرار دادن بخش‌هایی از متن هملت و ایجاد ساختاری پازلی، مخاطب را از جایگاه تماشاگر منفعل خارج کرده و به مخاطبی فعال و کنشگر تبدیل کند؛ رویکردی که در آن برداشت نهایی از اثر به ذهن و دریافت تماشاگر سپرده می‌شود.
انتهای پیام
