گاهی توسعه، پیش از آنکه راهی به سوی آینده بگشاید، ناخواسته بخشی از گذشته را زیر چرخ‌های خود می‌گذارد، گذشته‌ای که نه تکرارشدنی است و نه می‌توان برای از دست رفتنش جایگزینی یافت، در شهرستان لردگان، جایی که محوطه باستانی "کل‌دالو" با قدمتی بیش از ۶۵۰۰ سال، راوی خاموش بخشی از تاریخ و تمدن این سرزمین است، اکنون یک پروژه عمرانی در میانه دو ضرورت مهم قرار گرفته است، از یک سو ضرورت چهارخطه شدن محور لردگان به ایذه و اجرای تقاطع شهید ارجمند که با هدف بهبود وضعیت تردد و افزایش ایمنی جاده در دستور کار قرار گرفته برای کاهش حوادث و حفاظت از جان مردم انکارناپذیر است و از سوی دیگر، میراثی تاریخی که حفاظت از آن، مسئولیتی در برابر گذشته و آینده این سرزمین به شمار می‌رود.
بی‌تردید، هیچ‌کس مخالف توسعه راه‌ها و اجرای پروژه‌هایی نیست که می‌توانند به کاهش تصادفات، تسهیل تردد و ارتقای ایمنی جاده‌ها کمک کند، به ویژه در مسیری که وضعیت آن، ضرورت ایمن‌سازی را بیش از پیش نمایان می‌کند، اما پرسش اینجاست که آیا توسعه باید به بهای نادیده گرفتن میراثی تمام شود که هزاران سال از فراز و نشیب تاریخ عبور کرده و امروز به امانت به دست ما رسیده است؟ آیا نمی‌توان همزمان با پیشبرد یک پروژه عمرانی ضروری، برای نجات و حفاظت از آثار تاریخی واقع در مسیر آن نیز برنامه‌ریزی کرد؟
ماجرا زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که بدانیم به گفته کارشناسان باستان‌شناسی، محوطه کل‌دالو برای انجام کاوش‌های نجات‌بخشی و حفاظت از آثار خود، تنها به حدود ۶ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد، اعتباری که تاکنون برای صیانت از این محوطه اختصاص نیافته است و امکان تخصیص این اعتبار در چند بخش نیز وجود دارد، از سوی دیگر، بخش مربوط به تقاطع شهید ارجمند که بعدا به پروژه چهارخطه لردگان به ایذه الحاق شده، فاقد استعلام از اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری است و اجرای آن، نگرانی‌ها درباره آسیب دیدن آثار این تپه تاریخی را افزایش داده است.
اکنون نیز اختلاف میان اداره‌کل راه و شهرسازی و اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری بر سر اجرای این پروژه، پرسش‌هایی جدی درباره چگونگی جمع میان ضرورت‌های عمرانی و الزامات حفاظت از میراث تاریخی ایجاد کرده است، در این میان، شاید اعتبار مورد نیاز برای نجات‌بخشی محوطه باستانی "کل‌دالو" در مقایسه با هزینه‌های چند همتی اجرای پروژه چهارخطه، رقم بزرگی به نظر نرسد، اما همین اعتبار می‌تواند مرز میان حفاظت از بخشی از تاریخ و از دست رفتن احتمالی شواهدی باشد که شاید شناخت ما از گذشته این سرزمین را دگرگون کنند، آثاری که در صورت تخریب، نه با تغییر مسیر پروژه‌های عمرانی و نه با تخصیص اعتبارات چند برابر، امکان بازگرداندنشان وجود نخواهد داشت.
امروز مسئله، انتخاب میان ساخت جاده و حفظ تاریخ نیست، بلکه موضوع چگونگی اجرای پروژه‌ای است که در آن، هم جان انسان‌ها اهمیت داشته باشد و هم میراثی که از نسل‌های گذشته به ما رسیده است، توسعه عمرانی و حفاظت از میراث فرهنگی، نه تنها در تضاد با یکدیگر نیستند، بلکه با برنامه‌ریزی دقیق، هماهنگی دستگاه‌های مسئول و اختصاص به‌موقع اعتبارات می‌توانند در کنار هم پیش بروند، اکنون باید دید آیا مسئولان می‌توانند پیش از آنکه چرخ ماشین‌آلات عمرانی، نشانه‌های چند هزار سال تمدن را از میان ببرد، راهی برای عبور از این دوگانگی پیدا کنند، راهی که در آن، نه ایمنی جاده قربانی شود و نه تاریخ، بهای توسعه را بپردازد.
محوطه تاریخی کل دالو در شهرستان لردگان ۶۵۰۰ سال قدمت دارد
علی‌اصغر نوروزی، باستان‌شناس در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص محوطه تاریخی کل دالو در شهرستان لردگان، اظهار کرد: این محوطه حدود ۵ هکتار وسعت دارد و قدیمی‌ترین آثار تاریخی شناسایی شده در این مکان، بالغ بر ۶۵۰۰ سال قدمت دارد.
وی بیان کرد: محوطه تاریخی کل دالو در سالیان سال و دوره هخامنشیان نیز مورد استفاده قرار گرفته است، برخی قبور کشف شده در این محوطه حدود ۳۰۰۰ سال قدمت دارد.
نوروزی بیان کرد: در تپه‌های باستانی آثار زندگی بشر مشاهده می‌شود، بخشی از تپه تاریخی کل دالو در دهه ۷۰ و در زمان احداث محور مواصلاتی به خوزستان، بریده شده است.
بخش تقاطع شهید ارجمند در پروژه چهار بانده ایذه به لردگان فاقد استعلام از اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است
حیدر صادقی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص وضعیت محوطه باستانی کل دالو در شهرستان لردگان، اظهار کرد: باتوجه به اجرای یک پروژه راهسازی در حریم این محوطه تاریخی، اکنون شاهد یک تعارض منافع میان اداره‌کل راه و شهرسازی و اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایجاد شده است، این مسئله در سطح کارشناسی بین اداره‌کل و وزارتخانه در حال پیگیری است.
وی افزود: پروژه چهار بانده لردگان به ایذه و تقاطع شهید ارجمند به تازگی کلنگ‌زنی نشده است، قرار گرفتن محوطه باستانی کل دالو در حریم این پروژه موجب شده تا این تعارض بین دو اداره‌کل راه و شهرسازی و میراث فرهنگی در اجرای پروژه و حفظ این اثر فرهنگی ایجاد شود، درصدد هستیم تا با راهکارهای عملیاتی از این میراث حفظ و حراست کنیم و همچنین این پروژه ملی نیز به سرانجام برسد.
صادقی با بیان اینکه طبق گفته کارشناسان میراث فرهنگی، بخش تقاطع شهید ارجمند در پروژه چهار بانده ایذه به لردگان فاقد استعلام از اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است، این پروژه به علت کمبود منابع مالی متوقف بود و در هفته دولت با حضور رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور اقداماتی در راستای تامین اعتبار آن در دستور کار قرار گرفت.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری بیان کرد: گاهی مشاهده می‌شود، در حین حفاری برای احداث برخی پروژه‌های عمرانی با آثار تاریخی مواجهه می‌شویم که از قبل شناسایی نشده بودند، در این مواقع قانون فصل‌الخطاب است و باید پروژه در هر مرحله‌ای متوقف شود و دستگاه متولی حفظ و حراست از این آثار تاریخی، اعلام نظر کند.
وی افزود: پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور از پروژه چهار بانده لردگان به ایذه و تقاطع شهید ارجمند بازید میدانی انجام داده است و راهکارهایی برای نجات‌بخشی و کاوش پروژه در همین راستا انجام شد، متاسفانه تاکنون تعامل مناسبی با شرکت پیمانکار پروژه ایجاد نشده است و امیدواریم بتوانیم در سطح دو وزارتخانه راه و شهرسازی و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به نتایج خوبی برای حفاظت از تپه و محوطه تاریخی کل دالو برسیم.
صادقی تاکید کرد: به گفته باستان‌شناسان و طبق آثار تاریخی و قبور کشف شده در محوطه باستانی کل دالو در شهرستان لردگان، قدمت این محوطه به ۶۵۰۰ سال قبل بر می‌گردد.
پروژه چهار بانده لردگان به ایذه و تقاطع شهید ارجمند حدود ۵ ماه متوقف بود
سید احسان حسینی، مدیرکل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص آخرین وضعیت اجرای پروژه چهار بانده لردگان به ایذه و تقاطع شهید ارجمند و قرار گرفتن این پروژه در حریم محوطه باستانی کل دالو، اظهار کرد: متولی اجرای این پروژه شرکت ساخت و توسعه زیربناهای کشور است، قطعا این شرکت استعلامات لازم را قبل از آغاز بکار پروژه و طراحی آن از دستگاه‌های مربوطه اخذ کرده است.
مدیرکل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری افزود: طبق اطلاع بنده، پیمانکار در هنگام اجرای پروژه چهار بانده لردگان به ایذه و تقاطع شهید ارجمند، طبق استنباط صورت گرفته با آثار تاریخی مواجهه شده‌اند و این پروژه مهم ملی بیش از پنج ماه متوقف شد و تنها اقدام اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری تنها در توقف پروژه بود، این اداره‌کل می‌توانست در زمان توقف پروژه اقدامات لازم در نجات‌بخشی و کاوش را انجام دهد، زیرا این پروژه ملی برای ادامه کار نیازمند جذب اعتبارات است، صرف توقف پروژه اصولی و حرفه‌ای نیست.
وی خاطرنشان کرد: تخصیص اعتبار از سمت اداره‌کل راه و شهرسازی برای تامین اعتبار موردنیاز برای نجات‌بخشی و کاوش در محوطه تاریخی کل دالو در شهرستان لردگان جای بحث، تامل و بررسی دارد، در همین راستا جلسه‌ای در فرمانداری این شهرستان با حضور فرماندار، نماینده مردم در شهرستان‌های لردگان، خانمیرزا و فلارد و مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برگزار شد، نماینده مردم این شهرستان‌ها وعده دادند تا از طریق وزارتخانه میراث فرهنگی اعتبار پیشنهادی برای نجات‌بخشی تامین شود، اعتبار پیشنهادی حدود ۲ میلیارد تومان بود.
حسینی بیان کرد: در حال حاضر پیمانکار بخش تقاطع شهید ارجمند در پروژه چهار بانده ایذه به لردگان حدود ۶۰۰ میلیارد تومان مطالبات از اداره‌کل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری دارد و اعتبارات به صورت نقدی پرداخت نمی‌شود که بتوان در اسرع وقت اعتباری برای اثربخشی و کاوش اختصاص داد، توقف پروژه ملی زیبنده نیست و به نظر می‌رسد اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز باید خود اقداماتی را در دستور کار قرار دهد.
در نهایت، آنچه درباره محوطه باستانی "کل‌دالو" در شهرستان لردگان اهمیت دارد، انتخاب میان توسعه راه و حفاظت از تاریخ نیست، بلکه چگونگی اجرای پروژه‌ای است که هم ایمنی جاده و جان مردم را تأمین کند و هم به میراث ۶۵۰۰ ساله آسیب نرساند، اختصاص اعتبار اندک برای کاوش‌های نجات‌بخشی، بررسی کارشناسی مسیر تقاطع شهید ارجمند و هماهنگی جدی میان دستگاه‌های متولی، می‌تواند راهکاری برای عبور از این چالش باشد.
انتظار می‌رود مسئولان پیش از آنکه ماشین‌آلات عمرانی فرصتی برای جبران باقی نگذارند، برای تعیین تکلیف این محوطه تاریخی تصمیمی فوری و مسئولانه بگیرند، زیرا توسعه‌ای که به قیمت از دست رفتن بخشی از هویت تاریخی یک سرزمین تمام شود، توسعه‌ای همه‌جانبه نیست، بلکه جاده باید ساخته شود، اما نه با نادیده گرفتن تاریخی که دیگر فرصتی برای بازسازی آن وجود نخواهد داشت.
انتهای پیام
