با وجود اهمیت جایگاه پرستاری در نظام سلامت، سال‌ها است موضوعاتی مانند کمبود نیروی انسانی، فشار کاری، پایین بودن جبران خدمات، مشکلات رفاهی و بی‌توجهی کافی به سلامت روان این قشر از مهم‌ترین دغدغه‌های جامعه پرستاری مطرح است؛ مسائلی که به گفته فعالان این حوزه، در صورت بی‌توجهی می‌تواند بر رضایت شغلی پرستاران و در نهایت کیفیت خدمات درمانی تأثیر بگذارد.
پرستاری تنها مراقبت جسمی از بیمار نیست؛ پرستار در بسیاری از مواقع نقش همراه، مشاور و حتی تکیه‌گاه روانی بیمار و خانواده او را ایفا می‌کند. بسیاری از نگرانی‌ها، دردها و اضطراب‌های بیماران پیش از هر فرد دیگری با پرستار در میان گذاشته می‌شود و همین موضوع نشان‌دهنده جایگاه ویژه این حرفه در نظام سلامت است.
فریدون اسکندری، مدیر پرستاری معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی زنجان با اشاره به جایگاه جامعه پرستاری می‌گوید: گروه پرستاری بزرگ‌ترین گروه حرفه‌ای در نظام سلامت محسوب می‌شود و این حوزه تنها شامل پرستاران نیست، بلکه بهیاران، کمک‌پرستاران، کارکنان اتاق عمل، نیروهای فوریت‌های پزشکی و سایر گروه‌های مرتبط را نیز شامل می‌شود.
وی می‌افزاید: در استان زنجان نزدیک به چهار هزار نفر در حوزه‌های مرتبط با پرستاری فعالیت دارند که بخشی از آنان در مراکز دولتی و بخشی نیز در مراکز خصوصی مشغول خدمت هستند.
اسکندری با بیان اینکه پرستاری از مشاغل سخت و پراسترس است، تصریح می‌کند: پرستاران در بحران‌های مختلف از جمله دوران کرونا، حوادث و شرایط اضطراری همواره در کنار مردم و بیماران حضور داشته‌اند.
وی ادامه می‌دهد: در شرایط بحرانی بسیاری از مجموعه‌ها ممکن است فعالیت خود را محدود کنند، اما بیمارستان‌ها و کادر درمان باید همچنان به خدمت‌رسانی ادامه دهند و پرستاران در خط مقدم این خدمات قرار دارند.
فوق‌العاده خاص؛ مطالبه‌ای که همچنان در انتظار اجراست
یکی از مهم‌ترین مطالبات جامعه پرستاری در سال‌های اخیر، اجرای فوق‌العاده خاص است؛ مطالبه‌ای که پرستاران آن را مرتبط با سختی کار، مسئولیت سنگین، شیفت‌های شبانه، فشارهای جسمی و روحی و شرایط خاص این حرفه می‌دانند.
مدیر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی زنجان با اشاره به این موضوع می‌گوید: فوق‌العاده خاص یکی از مطالبات جدی پرستاران است که سال‌ها مطرح شده و انتظار می‌رود متناسب با سختی کار، مسئولیت بالا، شیفت‌های شب و فشارهای جسمی و روحی این حرفه مورد توجه قرار گیرد.
وی می‌افزاید: بسیاری از پرستاران با وجود علاقه به شغل خود، به دلیل تناسب نداشتن درآمد با حجم مسئولیت‌ها و شرایط کاری، با دغدغه‌های اقتصادی مواجه هستند.
اضافه‌کاری که با سختی کار پرستاران همخوان نیست
در کنار موضوع حقوق و مزایا، پایین بودن مبلغ اضافه‌کاری نیز یکی دیگر از مسائل مورد انتقاد پرستاران است. به گفته فعالان این حوزه، افزایش حجم کار و کمبود نیرو باعث شده بسیاری از پرستاران ساعات بیشتری را در محیط بیمارستان سپری کنند، اما میزان پرداختی اضافه‌کاری متناسب با فشار و حساسیت این مسئولیت نیست.
اسکندری با اشاره به این موضوع اظهار می‌کند: پرستار در طول یک شیفت کاری مسئول مستقیم سلامت بیماران است و کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد، بنابراین جبران خدمت این گروه باید متناسب با حساسیت شغل آنان باشد.
وی ادامه می‌دهد: محدودیت منابع باعث شده پاسخگویی کامل به همه مطالبات کارکنان نظام سلامت با دشواری همراه باشد.
کمبود نیرو؛ فشار مضاعف بر پرستاران
کمبود نیروی انسانی یکی دیگر از چالش‌های مهم حوزه پرستاری است؛ موضوعی که علاوه بر افزایش فشار کاری بر نیروهای موجود، می‌تواند بر کیفیت خدمات درمانی نیز اثرگذار باشد.
افزایش تعداد بیماران، نیاز به مراقبت‌های تخصصی‌تر و ضرورت حضور مستمر پرستاران در بخش‌های مختلف درمانی، اهمیت تأمین نیروی انسانی کافی را دوچندان کرده است. کارشناسان معتقدند ادامه این روند می‌تواند زمینه فرسودگی شغلی و کاهش انگیزه در میان کارکنان این حوزه را افزایش دهد.
مدیر پرستاری معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی زنجان نیز می‌گوید: فاصله میان تعداد نیروی پرستاری موجود و نیاز واقعی، باعث افزایش حجم کاری پرستاران شده و این مسئله می‌تواند خستگی، فرسودگی شغلی و کاهش رضایت شغلی را به دنبال داشته باشد.
از سوی دیگر، سختی کار، شیفت‌های طولانی و نگرانی درباره آینده شغلی و درآمدی باعث شده است که برخی جوانان تمایل کمتری برای ورود به این رشته داشته باشند؛ موضوعی که در بلندمدت می‌تواند تأمین نیروی مورد نیاز نظام سلامت را با چالش مواجه کند.
سلامت روان پرستاران؛ مسئله‌ای فراتر از یک دغدغه فردی
در کنار مسائل اقتصادی، سلامت روان پرستاران نیز به عنوان یکی از موضوعات مهم این حوزه مطرح است. مواجهه روزانه با درد، بیماری، مرگ بیماران، فشار کاری و مسئولیت سنگین مراقبت، شرایطی ایجاد می‌کند که حمایت روانی از این گروه را به یک ضرورت تبدیل کرده است.
رئیس کل سازمان نظام پرستاری کشور با تأکید بر اهمیت سلامت روان پرستاران، معتقد است این موضوع از مسائل معیشتی، شرایط محیط کار، کمبود نیروی انسانی و عدالت در پرداخت‌ها جدا نیست.
رئیس شورای‌عالی سازمان نظام پرستاری نیز در یکی از مصاحبه‌های خود با انتقاد از اختلاف در پرداخت‌ها در نظام سلامت، معتقد است بی‌عدالتی در پرداخت‌ها یکی از عوامل اصلی نارضایتی میان کارکنان سلامت است.
وی تأکید کرده است که بسیاری از مشکلات نظام سلامت تنها ناشی از کمبود منابع نیست، بلکه به نحوه توزیع منابع نیز مربوط می‌شود و اصلاح این روند می‌تواند در افزایش رضایت شغلی کارکنان مؤثر باشد.
رفاهیات؛ حمایتی که پرستاران انتظار دارند
موضوع رفاهیات نیز از دیگر مطالبات جامعه پرستاری است. یک پرستار با ۲۷ سال سابقه فعالیت در یان حوزه به خبرنگار ایسنا، می‌گوید: با وجود برخی اقدامات مانند ارائه تسهیلات، وام‌های کم‌بهره و برنامه‌های محدود رفاهی، این حمایت‌ها در برابر حجم مسئولیت و زحمات پرستاران کافی نیست.
فاطمه محمدی تصریح می‌کند: موضوعاتی مانند مسکن، حمایت‌های رفاهی، حق لباس و تسهیلات مناسب از جمله مطالباتی است که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. این موارد بخشی از خواسته‌های به حق قشری است که در بحران اهمیت کار آنها دیده می‌شود.
برخی از پرستاران زنجانی نیز در گفت‌وگو با ایسنا، مهم‌ترین خواسته‌های خود را اجرای فوق‌العاده خاص، کاهش فشار کاری، افزایش نیروی انسانی، بهبود شرایط رفاهی و توجه بیشتر به جایگاه حرفه‌ای پرستاری عنوان کردند.
یکی از سرپرستاران بخش بیمارستان آیت‌الله موسوی زنجان با بیان اینکه کار پرستاری با درد و نگرانی مردم گره خورده است، می‌گوید: درد بیمار و همراهانش برای ما نیز اهمیت دارد و خودمان را شریک مشکلات آنان می‌دانیم.
وی می‌افزاید: اجرای فوق‌العاده خاص و توجه به شرایط کاری پرستاران از مهم‌ترین مطالبات این قشر است.
سجاد عباسی، پرستار با ۲۸ سال سابقه کار نیز اظهار می‌کند: پرستاری شغلی سخت و طاقت‌فرسایی است، اما مزایای آن متناسب با سختی کار نیست.
وی ادامه می‌دهد: پرستاران در بحران‌هایی مانند کرونا با تمام توان در کنار بیماران بودند، اما همچنان بخشی از مطالبات آنان باقی مانده است.
مراقبت از مراقبان سلامت
پرستاران سال‌ها است که در خط مقدم سلامت حضور دارند؛ از روزهای عادی بیمارستان‌ها تا بحران‌هایی که جامعه را درگیر می‌کند. توجه به مشکلات این قشر نه تنها حمایت از یک گروه شغلی، بلکه سرمایه‌گذاری برای ارتقای کیفیت خدمات سلامت و افزایش رضایت بیماران است.
حل مشکلات پرستاران نیازمند همکاری میان دولت، مجلس، وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و سایر نهادهای مرتبط است تا کسانی که مسئول مراقبت از سلامت جامعه هستند، خود نیز از شرایط کاری، معیشتی و رفاهی مناسب‌تری برخوردار شوند.
انتهای پیام
