معصومه امیرخانی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به روز جهانی آگاهی از لکنت زبان، اظهار کرد: لکنت یک اختلال عصب‌ رشدی در روان بودن گفتار است که معمولاً این اختلال از دوران کودکی آغاز می‌شود، در این اختلال، فرد می‌داند چه می‌خواهد بگوید، اما در برخی لحظات، جریان طبیعی گفتار او با تکرار صداها یا هجاها، کشیده‌گویی صداها یا قفل و توقف غیرارادی در تولید گفتار مواجه می‌شود.

این دکترای تخصصی گفتار درمانی با بیان اینکه از نظر علت‌شناسی، لکنت پدیده‌ای چند عاملی به شمار می‌رود، توضیح داد: شواهد علمی از نقش تفاوت‌های عصبی در شبکه‌های مرتبط با برنامه‌ریزی و اجرای گفتار، عوامل ژنتیکی و زمینه خانوادگی حمایت می‌کنند، عوامل رشدی و تفاوت‌های فردی نیز در چگونگی بروز آن نقش دارند.

وی با اشاره به اینکه موضوع حائز اهمیت در لکنت زبان ناشی از ضعف هوش، تربیت نادرست، ترس، تنبلی یا اشتباه والدین نیست، گفت: همچنین نباید استرس را علت اصلی و عمومی لکنت بدانیم، استرس ممکن است در بعضی افراد شدت لکنت را افزایش دهد، اما علت اصلی پیدایش این پدیده محسوب نمی‌شود.

درمان لکنت زبان به عواملی مانند سن فرد، مدت‌ زمان شروع لکنت، ویژگی‌های گفتاری و شرایط فردی او بستگی دارد

امیرخانی درباره درمان لکنت زبان، توضیح داد: درمان لکنت زبان به عواملی مانند سن فرد، مدت‌ زمان شروع لکنت، ویژگی‌های گفتاری و شرایط فردی او بستگی دارد، اما به طور کلی در سنین پایین لکنت قابلیت بهبودی کامل را دارد و به مرور زمان با افزایش سن امکان دارد این قابلیت سیر نزولی پیدا خواهد کرد.

این دکتری تخصصی گفتار درمانی با تأکید بر اینکه لکنت پدیده‌ای متغیر است و شدت آن ممکن است از یک موقعیت به موقعیت دیگر تغییر کند، عنوان کرد: فردی که در خانه به‌ راحتی صحبت می‌کند، ممکن است هنگام معرفی خود در جمع، پاسخ دادن به یک سؤال رسمی یا صحبت با یک فرد ناآشنا لکنت بیشتری داشته باشد، همچنین این تغییرپذیری به تعامل پیچیده عوامل مختلفی مانند شرایط ارتباطی، میزان فشار زمانی، توجه فرد به گفتار خودش، واکنش مخاطب و وضعیت هیجانی او مربوط است، برای مثال، امکان دارد فرد هنگام صحبت با دوست صمیمی خود کمتر لکنت داشته باشد، اما هنگام مصاحبه شغلی شدت آن افزایش پیدا کند، زیرا در موقعیت دوم، علاوه بر انتقال پیام، نگران ارزیابی شدن توسط دیگران نیز هست.

وی اظهار کرد: البته گفت‌وگو به صورت روان در یک موقعیت به معنای آن نیست که فرد لکنت ندارد یا می‌تواند هر زمان که بخواهد آن را کنترل کند، همچنین، برخی افراد حتی در شرایط آرام و بدون اضطراب نیز لکنت را تجربه می‌کنند، لکنت اختلالی متغیر است، نه رفتاری ارادی که فرد هر زمان بخواهد آن را متوقف کند.

امیرخانی درباره تأثیر استرس بر لکنت زبان، افزود: استرس معمولاً علت اصلی لکنت رشدی نیست، ولی می‌تواند در برخی افراد، روانی گفتار را دشوارتر کند، از طرف دیگر، فردی که بارها به دلیل لکنت مورد تمسخر قرار گرفته، حرفش قطع شده یا از صحبت کردن در جمع ترسیده است، امکان دارد به‌ تدریج دچار اضطراب ارتباطی شود، در چنین شرایطی، یک چرخه شکل می‌گیرد، فرد از لکنت می‌ترسد، موقعیت‌های گفتاری برایش پراسترس‌تر می‌شوند، لکنت ممکن است افزایش پیدا کند و تجربه‌های ناخوشایند قبلی نیز ترس او را تقویت کنند، البته این چرخه در همه افراد به یک شکل وجود ندارد و نباید اضطراب را ویژگی اجتناب‌ناپذیر تمام افراد دارای لکنت بدانیم، همچنین درمان مناسب می‌تواند علاوه بر جنبه‌های گفتاری، به کاهش ترس، اجتناب و فشار روانی مرتبط با ارتباط نیز کمک کند.

این دکترای تخصصی گفتار درمانی با اشاره به اهمیت واکنش افراد در برابر فردی که دچار لکنت است، گفت: مهمترین اقدام این است که با فرد دارای لکنت، همانطور که با هر فرد دیگری صحبت می‌کنیم، محترمانه و طبیعی برخورد شود، باید به فرد دارای لکنت فرصت داده شود تا جمله‌اش را کامل کند، همچنین باید به محتوای صحبت فرد توجه کنیم و نحوه تولید کلماتش مورد توجه قرار نگیرد، تماس چشمی طبیعی، نپریدن میان صحبت فرد، کامل نکردن جمله فرد دارای لکنت مگر در هنگام درخواست صریح از سوی فرد، از جمله مواردی است که بایددر هنگام صحبت با این افراد رعایت شود.

وی افرود: برای مثال، اگر فردی هنگام گفتن یک جمله مکث می‌کند یا کلمه‌ای را تکرار می‌کند، لازم نیست با نگرانی به او نگاه کنیم یا فوراً برای کمک وارد صحبت شویم، می‌توانیم با آرامش گوش بدهیم و نشان دهیم که برای شنیدن حرف از زمان کافی داریم، نکته مهم دیگر این است که نباید فقط به دلیل لکنت، از پرسیدن سؤال، دعوت به صحبت یا مشارکت دادن فرد در گفت‌وگو خودداری کنیم، چنین رفتاری ممکن است ناخواسته این پیام را منتقل کند که توانایی او برای مشارکت کمتر از دیگران است، بهترین حمایت این است که به فرد نشان دهیم برای شنیدن حرف‌هایش زمان داریم و ارزش حرف‌هایش بیشتر از روانی گفتار اوست.

امیرخانی در خصوص اینکه آیا به‌کار بردن جملاتی مانند آرام صحبت کن یا نفس عمیق بکش به فرد دارای لکنت کمک می‌کند، گفت:‌ این توصیه‌ها معمولاً با نیت کمک مطرح می‌شوند، اما لزوماً مفید نیستند و گاهی حتی فشار روانی فرد را بیشتر می‌کنند، لکنت صرفا به دلیل سریع صحبت کردن یا تنفس نادرست ایجاد نمی‌شود، بنابراین، نمی‌توان انتظار داشت که فرد با آهسته کردن گفتار یا کشیدن یک نفس عمیق، حتماً بتواند لکنت خود را متوقف کند.

این دکترای تخصصی گفتار درمانی افزود: وقتی به فرد می‌گوییم آرام‌تر صحبت کن، ممکن است این پیام را دریافت کند که نحوه صحبت کردنش نامناسب بوده یا مسئولیت لکنتش بر عهده خودش قرار دارد، به‌ خصوص اگر بارها این توصیه را شنیده باشد، ممکن است هنگام صحبت کردن بیش از حد مراقب گفتار خود شود، البته تنظیم سرعت گفتار، هماهنگی تنفس و گفتار و برخی فنون گفتاری می‌توانند در چارچوب برنامه تخصصی گفتاردرمانی مفید باشند، اما آموزش این مهارت‌ها با توصیه لحظه‌ای و دستوری به فرد تفاوت دارد، بهتر است به‌ جای گفتن جملاتی مانند نفس عمیق بکش یا آرام باش، به سخنان آنان با حوصله گوش بدهیم و اجازه دهیم فرد با شیوه طبیعی خودش صحبت کند.

لکنت یک اختلال عصب‌ رشدی با عوامل متعدد است

وی در با اشاره به باورهای اشتباه رایج در میان مردم درباره لکنت زبان، ادامه داد: یکی از مهمترین باورهای اشتباه این بوده که فرد دارای لکنت، به دلیل ترس، خجالت، ضعف شخصیتی یا اعتماد به‌ نفس پایین دچار این اختلال شده است، لکنت یک اختلال عصب‌ رشدی با عوامل متعدد است و نباید آن را به ضعف شخصیت یا مشکلات تربیتی نسبت داد، این امکان وجود دارد که فردی بسیار باهوش، توانمند، اجتماعی و از نظر شخصیتی کاملاً با اعتماد به‌ نفس باشد، اما همچنان دچار لکنت زبان باشد.

امیرخانی افزود: باور اشتباه دیگر این است که تمامی افراد دارای لکنت باید بتوانند با تمرین شخصی، کنترل تنفس یا اراده قوی، مشکل خود را برطرف کنند، این نگاه، ماهیت پیچیده لکنت را نادیده می‌گیرد، همچنین، برخی تصور می‌کنند اگر فرد در یک موقعیت روان صحبت کرد، پس می‌تواند همیشه همین‌طور حرف بزند، درحالیکه لکنت متغیر است و روانی گفتار در یک موقعیت، به معنای نبود اختلال نیست.

این دکتری تخصصی گفتار درمانی یادآور شد: مهمترین تغییر نگرشی که باید اتفاق بیفتد این است که لکنت را از ارزش‌گذاری درباره توانایی و شخصیت فرد جدا کنیم، رد دارای لکنت، پیش از آنکه کسی با یک ویژگی گفتاری باشد، انسانی با توانایی‌ها، استعدادها و حق برابر برای شنیده شدن است.

 وی در خصوص تأثیر لکنت زبان بر اعتماد به‌ نفس و روابط اجتماعی، افزود: لکنت می‌تواند بر اعتماد به‌ نفس، مشارکت اجتماعی و روابط فرد تأثیر بگذارد، اما این تأثیر در همه افراد یکسان نیست، بعضی افراد با وجود لکنت، روابط اجتماعی فعال و رضایت‌بخشی دارند، در مقابل، برخی به دلیل تجربه تمسخر، قضاوت، قطع شدن صحبت یا نگرانی از واکنش دیگران، به‌تدریج از موقعیت‌های گفتاری فاصله می‌گیرند، برای مثال، ممکن است دانش‌آموزی پاسخ سؤال معلم را بداند، اما به دلیل ترس از لکنت پاسخ ندهد یا فردی توانایی لازم برای یک موقعیت شغلی را داشته باشد، اما از مصاحبه کاری اجتناب کند، در این شرایط، مسئله فقط تعداد تکرارها یا قفل‌های گفتاری نیست، بلکه فرصت‌هایی است که فرد به دلیل ترس از لکنت از دست می‌دهد.

امیرخانی ادامه داد: به همین دلیل، ارزیابی لکنت زبان باید علاوه بر ویژگی‌های گفتار، تأثیر آن بر زندگی روزمره، احساسات، روابط و مشارکت فرد را نیز در نظر بگیرد، البته نباید تصور کنیم که همه افراد دارای لکنت اعتماد به‌ نفس پایین دارند، گاهی نگرش منفی جامعه و رفتار نامناسب اطرافیان، آسیب بیشتری از خود لکنت ایجاد می‌کند.

لکنت رشدی معمولا در سال‌های اولیه کودکی آغاز می‌شود

این دکترای تخصصی گفتار درمانی در خصوص اینکه والدین با مشاهده اولین نشانه‌های لکنت در کودکشان چه اقدامی باید انجام دهند، تصریح کرد:‌ اولین توصیه من به والدین این است که نترسند، خودشان را مقصر ندانند و برای بررسی موضوع اقدام کنند، لکنت رشدی معمولا در سال‌های اولیه کودکی آغاز می‌شود و در بعضی کودکان، روانی گفتار ممکن است در جریان رشد تغییر کند. بخشی از کودکانی که لکنت در آن‌ها آغاز می‌شود، به‌طور طبیعی بهبود پیدا می‌کنند، اما نمی‌توان از ابتدا با اطمینان پیش‌بینی کرد که لکنت کدام کودک ادامه خواهد یافت.

وی ادامه داد: والدین بهتر است هنگام صحبت کردن کودک، با حوصله گوش دهند و حرف او را کامل نکنند، از تذکرهای مکرر مانند درست بگو، نفس بکش و آرام باش خودداری کنند، فضای گفت‌وگوی خانوادگی نیز باید به موقعیتی آرام و بدون رقابت برای صحبت کردن تبدیل شود.

امیرخانی گفت: همچنین به ‌جای تمرکز دائمی بر نحوه حرف زدن کودک، به پیام و محتوای صحبت او توجه کنند و برای ارزیابی تخصصی به گفتاردرمانگر آشنا با اختلالات روانی گفتار مراجعه شود، نکته مهم این است که لازم نیست والدین چندین ماه منتظر بمانند تا مشخص شود لکنت خودبه‌خود برطرف می‌شود یا خیر، ارزیابی زودهنگام به‌ویژه در صورت وجود نگرانی کودک یا خانواده، تداوم لکنت، افزایش شدت آن یا سابقه خانوادگی لکنت، تصمیم‌گیری مناسب را آسانتر می‌کند.

این دکتری تخصصی گفتار درمانی توضیح داد: شروع به‌ موقع ارزیابی و در صورت نیاز، مداخله گفتار درمانی اهمیت بسیاری دارد، زیرا لکنت معمولاً در دوران کودکی آغاز می‌شود و در این دوره می‌توان هم به روانی گفتار و هم به تجربه ارتباطی کودک توجه کرد، گفتار درمانگر با بررسی ویژگی‌های لکنت، مدت‌ زمان شروع، سابقه خانوادگی، شرایط رشدی و واکنش کودک و خانواده، تصمیم می‌گیرد که آیا مداخله مستقیم، پایش منظم یا ترکیبی از این رویکردها مناسب است.

امیرخانی عنوان کرد: برای کودکان خردسال، روش‌های درمانی مبتنی بر شواهد، از جمله برنامه «لیدکامب» و رویکردهای تعاملی و مبتنی بر گفتار والدین، باتوجه به شرایط کودک و آموزش تخصصی درمانگر قابل استفاده‌اند، انتخاب روش باید فردمحور باشد، مداخله زودهنگام به این معنا نیست که هر کودک دارای ناروانی طبیعی گفتار به درمان نیاز دارد، بلکه به این معناست که باید بین ناروانی‌های معمول رشد و لکنت تمایز گذاشت و در صورت نیاز، فرصت مناسب برای درمان را از دست نداد، توصیه من این است که والدین به‌جای انتظار منفعلانه یا تلاش برای درمان خودسرانه، از گفتاردرمانگر متخصص در حوزه لکنت راهنمایی بگیرند.

این دکترای تخصصی گفتار درمانی گفت: در برخی افراد، لکنتی که از کودکی آغاز شده است، تا بزرگسالی ادامه پیدا می‌کند، حتی اگر شدت آن در طول زمان کمتر و بیشتر شود، گاهی نیز فرد در کودکی بهبود قابل‌توجهی را تجربه می‌کند، اما در سال‌های بعد، به‌ویژه در موقعیت‌های خاص، دوباره نشانه‌هایی از لکنت را مشاهده می‌کند، البته هر نوع ناروانی گفتار در بزرگسالی الزاماً به معنای بازگشت لکنت دوران کودکی نیست، اگر ناروانی برای نخستین بار در بزرگسالی آغاز شود، به‌ خصوص اگر ناگهانی باشد، باید از نظر علل احتمالی عصبی، دارویی یا سایر عوامل پزشکی بررسی شود، بنابراین، سابقه لکنت در کودکی اهمیت دارد، اما برای تشخیص وضعیت فعلی باید ارزیابی دقیق انجام شود.

وی در خصوص نقش خانواده در بهبود و حمایت از فرد دارای لکنت، ادامه داد: خانواده می‌تواند نقش بسیار مهمی در بهبود تجربه ارتباطی فرد دارای لکنت داشته باشد، این حمایت به معنای تلاش برای اصلاح مداوم گفتار فرد نیست، بلکه به معنای فراهم کردن محیطی است که در آن فرد بتواند بدون ترس از قضاوت، حرفش را بیان کند.

امیرخانی با بیان اینکه در کودکان، والدین می‌توانند با اختصاص زمان کافی برای گفت‌وگو، گوش دادن فعال، کاهش رقابت برای صحبت کردن و پرهیز از تذکرهای مکرر درباره نحوه گفتار، فضای حمایتی‌تری ایجاد کنند، عنوان کرد: در بزرگسالان نیز خانواده باید به استقلال فرد احترام بگذارد و به‌جای صحبت کردن به‌جای او، فرصت بیان نظر و تصمیم‌گیری را در اختیارش قرار دهد.

این دکتری تخصصی گفتار درمانی با اشاره به اینکه همچنین، همکاری خانواده با گفتار درمانگر اهمیت دارد، گفت: در صورت نیاز، درمانگر راهکارهایی متناسب با شرایط همان فرد به خانواده آموزش می‌دهد، نکته مهم این است که حمایت خانواده نباید به مراقبت افراطی تبدیل شود، برای مثال، حذف تمام موقعیت‌های گفتاری دشوار از زندگی کودک ممکن است ناخواسته فرصت تجربه موفقیت و افزایش اعتماد او را محدود کند، خانواده باید نه به لکنت دامن بزند و نه به دلیل لکنت، دنیای ارتباطی فرد را کوچک کند.

لکنت به‌ خودی‌ خود به معنای ناتوانی در برقراری ارتباط مؤثر نیست

وی افزود: افراد دارای لکنت می‌توانند در بسیاری از مشاغل مبتنی بر ارتباط کلامی، از جمله تدریس، مدیریت، مشاوره، اجرا، وکالت و سخنرانی فعالیت کنند، لکنت به‌ خودی‌ خود به معنای ناتوانی در برقراری ارتباط مؤثر نیست، البته تجربه هر فرد متفاوت است، این امکان وجود دارد برخی افراد در موقعیت‌هایی مانند ارائه رسمی، مکالمه تلفنی یا مصاحبه شغلی به حمایت یا راهبردهای ارتباطی بیشتری نیاز داشته باشند، این موضوع نباید به حذف خودکار آنان از فرصت‌های شغلی منجر شود.

امیرخانی با بیان اینکه گفتاردرمانی می‌تواند به فرد کمک کند مهارت‌های ارتباطی خود را تقویت کند، با موقعیت‌های دشوار راحت‌تر مواجه شود و در صورت تمایل، از فنون مدیریت لکنت استفاده کند، اظهار کرد: در محیط کار نیز بهتر است ارزیابی بر اساس توانایی‌ها، دانش و شایستگی حرفه‌ای فرد انجام شود و صرفاً روانی گفتار فرد مبنای تصمیم گیری قرار نگیرد.

این دکتری تخصصی گفتاردرمانی تأکید کرد: گاهی افراد موفقی را در حوزه‌های مختلف مشاهده می‌کنیم که لکنت دارند یا داشته‌اند، با این‌ حال، پیام اصلی این نیست که فرد باید حتماً به فردی مشهور تبدیل شود تا توانایی‌اش اثبات شود، بلکه هیچ‌ کس نباید صرفاً به دلیل لکنت از فرصت رشد تحصیلی، شغلی و اجتماعی محروم شود.

وی درباره اینکه چرا برخی افراد دارای لکنت زبان از صحبت کردن در جمع یا معرفی خود هراس دارند، توضیح داد: یکی از دلایل مهم، تجربه‌های منفی گذشته به شمار می‌رود، فردی که بارها هنگام صحبت کردن با خنده، تمسخر، قطع شدن حرف یا نگاه‌های نگران و غیرطبیعی دیگران مواجه شده، ممکن است به‌ تدریج انتظار داشته باشد که در موقعیت‌های بعدی نیز همان اتفاق‌ها تکرار شوند، معرفی خود در جمع نیز می‌تواند دشوار باشد، زیرا فرد ممکن است احساس کند همه نگاه‌ها متوجه نحوه گفتار او است و فرصت کمتری برای توضیح دادن یا اصلاح برداشت مخاطب دارد.

امیرخانی تصریح کرد: در برخی افراد، این تجربه‌ها به اضطراب اجتماعی، پیش‌بینی منفی موقعیت‌های گفتاری و اجتناب از صحبت کردن منجر می‌شوند، برای مثال، فرد ممکن است از تماس تلفنی، پرسیدن سؤال یا حتی سفارش دادن در یک فروشگاه خودداری کند، اما باید بدانیم که ترس از صحبت کردن ویژگی ذاتی همه افراد دارای لکنت نیست،این ترس می‌تواند تحت تأثیر تجربه‌های زندگی، واکنش جامعه و میزان حمایت اجتماعی شکل بگیرد.

این دکتری تخصصی گفتار درمانی گفت: درمان مناسب می‌تواند علاوه بر کار روی گفتار، به فرد کمک کند ترس و اجتناب را کاهش دهد و دوباره در موقعیت‌هایی که برایش اهمیت دارند مشارکت کند، هدف از گفتاردرمانی به نیازها و اولویت‌های هر فرد بستگی دارد، برای برخی افراد، کاهش چشمگیر لکنت و افزایش روانی گفتار هدف اصلی محسوب می‌شود و برای برخی دیگر، کاهش تلاش و تنش هنگام لکنت، یادگیری فنون مدیریت گفتار، کاهش اجتناب و افزایش مشارکت اجتماعی اهمیت بیشتری دارد.

وی با بیان اینکه درمانگر باید با فرد درباره اهداف درمان گفت‌وگو کند نه اینکه از ابتدا یک معیار یکسان را برای همه تعیین کند، تاکید کرد: برای کودکان نیز علاوه بر ویژگی‌های گفتاری، باید به تجربه ارتباطی، احساسات، مشارکت در مدرسه و روابط با همسالان توجه شود، نکته مهم این است که ارتباط مؤثر الزاماً به معنای گفتار کاملاً روان نیست، فرد می‌تواند گاهی لکنت داشته باشد و در عین‌ حال، پیام خود را منتقل کند، رابطه برقرار کند و در فعالیت‌های اجتماعی و شغلی موفق باشد، همچنین، نباید به فرد القا کنیم که برای پذیرفته شدن در جامعه باید ابتدا لکنتش را از بین ببرد.

امیرخانی اظهار کرد: هدف درمان، کمک به فرد برای رسیدن به بهترین عملکرد ارتباطی و کیفیت زندگی ممکن است، امکان دارد در مسیر درمان، لکنت به‌طور کامل برطرف شود و چه مقداری از آن باقی بماند.

این دکتری تخصصی گفتاردرمانی با اشاره به اینکه جامعه می‌تواند با تغییر رفتارهای روزمره و افزایش آگاهی، نقش مؤثری در حمایت از افراد دارای لکنت داشته باشد، عنوان کرد: در قدم اول، باید تمسخر لکنت را به‌عنوان یک رفتار آسیب‌زا جدی بگیریم، تقلید از نحوه صحبت کردن افراد، خندیدن به تکرار صداها یا استفاده از لکنت به‌عنوان ابزار شوخی، می‌تواند تجربه ارتباطی ناخوشایندی ایجاد کند.

وی افزود: در محیط‌های آموزشی، معلمان باید فرصت کافی برای پاسخ دادن در اختیار دانش‌آموزان دارای لکنت قرار دهند و بدون رضایت آنان، از صحبت کردن ناگهانی در جمع به‌عنوان راهی برای مواجهه اجباری با ترس استفاده نکنند، در محیط کار نیز نباید توانایی فرد صرفاً بر اساس روانی گفتارش سنجیده شود، در رسانه‌ها، سینما و فضای مجازی هم بهتر است لکنت بدون کلیشه‌سازی و تمسخر بازنمایی شود.

امیرخانی تصریح کرد: یکی از مهمترین اقدامات، آموزش عمومی است،‌ مردم باید بدانند لکنت یک اختلال روانی به معنای رایج این عبارت نیست، با ضعف هوش ارتباطی ندارد و با اراده صرف از بین نمی‌رود، جامعه زمانی محیط امن‌تری ایجاد می‌کند که فرد دارای لکنت مجبور نباشد پیش از هر گفت‌وگو نگران واکنش دیگران باشد.

این دکتری تخصصی گفتار درمانی گفت: لکنت به‌ خودی‌ خود نشانه هوش پایین یا اختلال شناختی نیست، افراد دارای لکنت می‌توانند از نظر هوش، استعداد، توانایی یادگیری، خلاقیت و مهارت‌های حرفه‌ای کاملاً متفاوت باشند، درست مانند افرادی که لکنت ندارند، لکنت در درجه اول با روانی و زمان‌بندی گفتار ارتباط دارد و با میزان دانایی یا توانایی فرد برای شکل دادن به افکار ارتباطی ندارد.

وی افزود: گاهی ممکن است مخاطب به دلیل مکث‌ها، تکرارها یا دشواری آغاز کلمات، به‌ اشتباه تصور کند فرد پاسخ را نمی‌داند یا درک کافی ندارد، در حالیکه ممکن است فرد پاسخ را به‌خوبی بداند، اما بیان آن برایش با لکنت همراه باشد، البته مانند هر گروه دیگری، ممکن است بعضی افراد دارای لکنت همزمان شرایط رشدی یا یادگیری دیگری نیز داشته باشند، اما وجود چنین شرایطی را نمی‌توان از روی لکنت نتیجه گرفت، بنابراین، باید میان توانایی فرد برای فکر کردن و دانستن، و سهولت او در بیان کلامی آنچه می‌داند، تفاوت قائل شویم.

امیرخانی با عنوان اینکه به والدین توصیه می‌شود به‌ محض مشاهده ناروانی‌هایی که احتمال لکنت در آن‌ها مطرح است، برای ارزیابی تخصصی اقدام کنند، گفت: به‌ویژه اگر کودک صداها یا هجاها را تکرار می‌کند، صداها را می‌کشد یا هنگام صحبت کردن با قفل و توقف مواجه می‌شود.

این دکتری تخصصی گفتار درمانی گفت: همچنین‌ باید در هنگام موقعیت‌هایی مانند اینکه لکنت کودک ادامه پیدا می‌کند یا شدت آن افزایش می‌یابد، کودک هنگام صحبت کردن دچار تنش، تقلا یا حرکات همراه غیرارادی می‌شود، کودک از صحبت کردن اجتناب می‌کند یا نسبت به گفتارش نگرانی نشان می‌دهد، سابقه لکنت در خانواده وجود دارد اقدام جدی صورت گیرد، مدت‌زمان شروع لکنت، سن کودک، سابقه خانوادگی و ویژگی‌های ناروانی در ارزیابی اهمیت دارند، اما نباید یک بازه زمانی ثابت را برای همه کودکان ملاک مراجعه قرار داد.

وی افزود: اگر ناروانی گفتار به‌ طور ناگهانی در کودکی یا بزرگسالی آغاز شود، به‌ویژه پس از آسیب سر یا همراه با علائم عصبی جدید، ارزیابی پزشکی ضروری است، اصل مهم این بوده که ارزیابی زودهنگام به معنای برچسب زدن به کودک نیست؛ بلکه فرصتی برای تشخیص دقیق، آرامش خانواده و تصمیم‌گیری آگاهانه است.

امیرخانی توضیح داد: فعالیت‌های خانگی می‌توانند بخشی از برنامه مدیریت و درمان لکنت باشند، اما باید بین تمرین‌های هدفمند و تلاش خودسرانه برای اصلاح گفتار کودک تفاوت قائل شویم، درمانگر ممکن است متناسب با سن و نیازهای کودک، فعالیت‌هایی برای بهبود تعامل والد و کودک، ایجاد فرصت‌های مناسب گفت‌وگو یا تمرین راهبردهای مشخص گفتاری طراحی کند. در برخی رویکردهای درمانی، مشارکت فعال والدین بخش مهمی از درمان است.

این دکتری تخصصی گفتاردرمانی با بیان اینکه در خانه، خانواده می‌تواند چند اصل را در برابر فرد دارای لکنت زبان رعایت کند، تصریح کرد: هر روز زمانی را برای گفت‌وگوی آرام و لذت‌بخش با کودک اختصاص دهند، هنگام صحبت کردن کودک، به او فرصت کافی بدهد و حرفش را کامل نکند، از مقایسه کودک با خواهر، برادر یا همسالان خودداری کند، به‌ جای تمرکز مداوم بر لکنت، به محتوای حرف‌ها، احساسات و تجربه‌های کودک توجه کنند، دستورهای مکرر برای آهسته صحبت کردن، تکرار صحیح کلمات یا کنترل تنفس ندهد؛ مگر آنکه تمرین مشخصی در چارچوب برنامه درمانی آموزش داده شده باشد.

وی تاکید کرد: باید توجه داشت که هیچ تمرین خانگی واحدی برای همه افراد مناسب نیست. تمرین‌های نامتناسب یا فشار مداوم برای روان صحبت کردن ممکن است تجربه گفتاری کودک را دشوارتر کند، بنابراین، تمرین خانگی زمانی بیشترین فایده را دارد که بخشی از برنامه‌ای فردمحور و مبتنی بر شواهد باشد و خانواده بداند چه کاری، با چه هدفی و چگونه انجام دهد.

امیرخانی خاطرنشان کرد: پیام من به افراد دارای لکنت این است که لکنت، تمام هویت شما نیست و ارزش، هوش، توانایی و شایستگی شما را تعیین نمی‌کند، ممکن است صحبت کردن در بعضی موقعیت‌ها برای شما دشوارتر باشد و یا برای بیان یک جمله به زمان بیشتری نیاز داشته باشید یا گاهی تجربه ناخوشایندی از واکنش دیگران داشته باشید، اما هیچ‌ یک از این موارد به این معنا نیست که باید از بیان افکار، خواسته‌ها و توانایی‌های خود صرف‌نظر کنید، اگر لکنت بر زندگی شما تأثیر گذاشته است، کمک گرفتن از گفتاردرمانگر متخصص می‌تواند مسیر مناسبی برای بهبود گفتار، مدیریت لکنت و افزایش مشارکت ارتباطی باشد. لازم نیست برای درخواست کمک صبر کنید تا مشکل شدیدتر شود.

کودک شما برای دوست‌داشتنی بودن، موفق شدن یا شنیده شدن، مجبور نیست کاملاً روان صحبت کند

این دکترای تخصصی گفتاردرمانی افزود: پیام من به خانواده‌ها نیز این است که کودک شما برای دوست‌داشتنی بودن، موفق شدن یا شنیده شدن، مجبور نیست کاملاً روان صحبت کند، به او فرصت بدهید، با حوصله به حرف‌هایش گوش کنید و اجازه دهید تجربه کند که صدایش در خانواده اهمیت دارد، همچنین پیام من به جامعه این است وقتی فردی لکنت دارد، جمله‌اش را تمام نکنید؛ به‌جای او تصمیم نگیرید و به دلیل شیوه صحبت کردنش توانایی‌هایش را زیر سؤال نبرید.

وی در پایان گفت: به جامعه‌ای نیاز داریم که در آن، افراد نه به دلیل نحوه صحبت کردنشان، بلکه بر اساس افکار، توانایی‌ها و شخصیتشان دیده شوند، جامعه‌ای که در آن، همه افراد حق داشته باشند با صدای خودشان و با زمان و شیوه خودشان حرف بزنند.

انتهای پیام