حمدالله سجاسی قیداری در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به جایگاه گردشگری خوراک در صنعت گردشگری امروز اظهار کرد: گردشگری معاصر دیگر به بازدید از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی محدود نیست، بلکه تجربه فرهنگ، شیوه زندگی و هویت جوامع محلی نیز به بخش مهمی از سفر تبدیل شده است.
وی افزود: گردشگری خوراک مجموعه‌ای از فعالیت‌ها را شامل می‌شود که در آن غذا، نوشیدنی، شیوه‌های تولید و فرآوری مواد غذایی و فرهنگ تغذیه در شناخت مقصد و تجربه سفر نقش دارند. بنابراین، این مفهوم صرفاً به صرف غذا در رستوران محدود نیست و شناخت منشأ مواد اولیه، آشنایی با مهارت‌های آشپزی و مشاهده فرایند تهیه خوراک را نیز دربرمی‌گیرد.
سجاسی قیداری با بیان اینکه غذا یکی از ملموس‌ترین جلوه‌های فرهنگ هر جامعه است، تصریح کرد: شرایط اقلیمی، منابع طبیعی، شیوه‌های کشاورزی، تاریخ اجتماعی و مهارت‌های انتقال‌یافته میان نسل‌ها در فرهنگ غذایی مناطق بازتاب پیدا می‌کند. از این رو، چشیدن یک غذای بومی همراه با شناخت زمینه‌های شکل‌گیری آن، امکان ارتباط عمیق‌تر گردشگر با هویت و حافظه جمعی جامعه میزبان را فراهم می‌سازد.
رئیس پژوهشکده زیارت و گردشگری دانشگاه فردوسی مشهد، گردشگری خوراک را عاملی برای تمایز مقاصد دانست و گفت: میراث غذایی هر منطقه می‌تواند تصویری متفاوت از آن ارائه دهد و به شکل‌گیری هویت و برند گردشگری مقصد کمک کند. این حوزه همچنین قابلیت پیوند با گردشگری فرهنگی، روستایی، کشاورزی و زیارتی را دارد و می‌تواند در کنار انگیزه زیارت، تجربه‌های متنوع‌تری برای گردشگران مشهد فراهم کند.
وی در ادامه با اشاره به ظرفیت زعفران در توسعه گردشگری خوراک خراسان رضوی بیان کرد: زعفران در نقطه تلاقی کشاورزی، فرهنگ غذایی، دانش بومی و هویت منطقه‌ای قرار دارد و ظرفیت گردشگری آن فراتر از ارزش اقتصادی و جایگاه تجاری این محصول است. پیوند زعفران با فعالیت‌های کشاورزی، معیشت خانوارهای روستایی و سنت‌های غذایی، زمینه مناسبی برای تبدیل آن به محور تجربه‌های گردشگری فراهم می‌کند.
این پژوهشگر حوزه گردشگری ادامه داد: آشنایی گردشگران با مراحل کشت، برداشت، فرآوری و نگهداری زعفران و تعامل با تولیدکنندگان می‌تواند شناخت عمیق‌تری از این محصول ایجاد کند. چنین تجربه‌ای به گردشگر نشان می‌دهد که زعفران تنها کالایی با ارزش اقتصادی نیست، بلکه حاصل دانش، مهارت و فعالیت مستمر تولیدکنندگان است.
سجاسی قیداری تنوع کاربرد زعفران در غذاهای اصلی، شیرینی‌ها، دسرها و نوشیدنی‌ها را از دیگر ظرفیت‌های این محصول برشمرد و افزود: ترکیب این کاربردها با خوراک‌های بومی خراسان رضوی می‌تواند زمینه شکل‌گیری تجربه‌های غذایی متنوعی را فراهم کند. در این مسیر، صرفاً افزودن زعفران به غذاهای مختلف اهمیت ندارد، بلکه باید جایگاه واقعی آن در فرهنگ غذایی منطقه و ارتباطش با ذائقه و سنت‌های محلی معرفی شود.
وی با تأکید بر ضرورت ارتباط میان بازار گردشگری مشهد و مناطق تولیدکننده زعفران اظهار کرد: اگر تجربه گردشگری زعفران صرفاً به خرید محصول یا سفارش غذای زعفرانی در مراکز شهری محدود شود، بخش مهمی از ظرفیت گردشگری کشاورزی و مشارکت مستقیم جوامع روستایی نادیده گرفته می‌شود. ایجاد ارتباط میان معرفی محصول در شهر و تجربه مستقیم آن در مناطق تولیدکننده می‌تواند دامنه منافع گردشگری را گسترش دهد.
این دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد درباره چگونگی تبدیل خوراک‌های بومی به تجربه گردشگری نیز گفت: این فرایند مستلزم شناخت و مستندسازی میراث غذایی منطقه و معرفی زمینه‌های تاریخی، اقلیمی و فرهنگی شکل‌گیری غذاهاست. روایت مربوط به منشأ زعفران، شیوه آماده‌سازی و نقش آن در فرهنگ غذایی منطقه نیز باید بر اطلاعات مستند و دانش واقعی جامعه محلی استوار باشد.
وی مشارکت گردشگران در فرایند آماده‌سازی غذا، آشنایی با مواد اولیه و یادگیری مهارت‌های آشپزی را از دیگر الزامات این تجربه دانست و افزود: پیوند میان شناخت مواد اولیه، مشاهده مراحل تهیه و چشیدن غذای نهایی، تجربه‌ای معنادارتر از عرضه پراکنده خدمات غذایی ایجاد می‌کند. در کنار این موارد، رعایت بهداشت و ایمنی غذایی، شفافیت قیمت، کیفیت مواد اولیه و آموزش ارائه‌دهندگان خدمات نیز ضروری است.
سجاسی قیداری با اشاره به پیامدهای اقتصادی توسعه گردشگری خوراک با محوریت زعفران اظهار کرد: این حوزه می‌تواند میان تولیدکنندگان کشاورزی، آشپزان محلی، کسب‌وکارهای کوچک و بازار گردشگری ارتباط برقرار کند و زمینه ایجاد ارزش افزوده را فراهم آورد.
وی افزود: آشپزان محلی از طریق تهیه غذاهای بومی، طراحی تجربه‌های آموزشی و معرفی سنت‌های غذایی می‌توانند دانش و مهارت خود را به گردشگران عرضه کنند. تولیدکنندگان زعفران نیز از طریق فروش مستقیم، معرفی منشأ محصول و ارتباط با مصرف‌کنندگان امکان بهره‌مندی بیشتر از ارزش اقتصادی محصول را خواهند داشت.
رئیس پژوهشکده زیارت و گردشگری دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: اقامتگاه‌های بوم‌گردی، مراکز عرضه غذاهای محلی و فروشندگان محصولات بومی نیز می‌توانند از افزایش تقاضا برای تجربه‌های غذایی بهره‌مند شوند. این روند به‌ویژه برای جوامع روستایی اهمیت دارد؛ زیرا می‌تواند در کنار فعالیت کشاورزی، منابع درآمدی مکمل ایجاد کند و به حفظ و انتقال دانش غذایی و مهارت‌های بومی کمک کند.
وی با تأکید بر ضرورت توزیع منصفانه منافع گردشگری خاطرنشان کرد: ضعف آموزش، محدودیت دسترسی به بازار، افزایش هزینه‌ها و تمرکز منافع در دست واسطه‌ها می‌تواند اثربخشی این ظرفیت را کاهش دهد. از این رو، همکاری میان نهادهای محلی، تولیدکنندگان، فعالان گردشگری و مراکز علمی برای آموزش کسب‌وکارها، ارتقای کیفیت خدمات و معرفی معتبر محصولات ضروری است.
سجاسی قیداری تأکید کرد: زعفران می‌تواند به یکی از پایه‌های توسعه گردشگری خوراک در خراسان رضوی تبدیل شود، اما تحقق این ظرفیت به معرفی صرف محصول یا عرضه غذاهای زعفرانی محدود نمی‌شود؛ بلکه به طراحی تجربه‌هایی اصیل و باکیفیت، حفظ میراث غذایی، مشارکت جوامع محلی و ایجاد پیوند میان تولیدکنندگان، آشپزان و فعالان گردشگری نیاز دارد.
انتهای پیام
