امیدعلی مسعودی ـ مدرس ارتباطات ـ در گفتوگویی با ایسنا دربارهی عملکرد رسانهها در شرایط فعلی سخن گفت.
این مدرس دانشگاه با بیان اینکه در شرایط فعلی با یک جنگ ترکیبی و نامتقارن روبرو هستیم، مهمترین وجه این جنگ را وجه رسانهای آن عنوان کرد و گفت: ما در حال حاضر در وضعیتی هستیم که اخبار و اطلاعات باید دقیق به مردم رسانده شود تا آنها هم به رسانهها اعتماد کنند. اینکه ما مطرح کنیم صدای چند انفجار در تهران به گوش رسید کافی نیست چرا که همه صدای انفجار را میشنوند اما اینکه بگوییم در مناطقی از تهران به واحدهای مسکونی خسارت وارد شد و بتوانیم همان لحظه خبرنگار را سر صحنه ببریم و آنچه که بر سر خانههای مردم آمده را نشان دهیم میتواند دست رسانههای رقیب را ببندد.
نباید اخبار را با ابهام منتشر کرد
مسعودی با تأکید بر اینکه در شرایط فعلی نباید اخبار را با ابهام منتشر کرد، گفت: طبق فرمول شایعه، شایعه مساوی است با ابهام، ضربدر اهمیت. خیلی اهمیت دارد که دیوار خانه منِ نوعی پایین آمده است اما صداوسیما هیچ نمیگوید و به صرف انتشار خبر چند انفجار در تهران بسنده میکند. در حالی که باید به جزئیات حمله به منازل مسکونی بپردازد و اینکه به هر حال مردم آسیب دیدند؛ این مسائل را باید توضیح داد و از همه مهمتر تزریق امیدواری است که سریعا نشان دهیم مسائل در حال برطرفسازی است. حتی اگر خسارات جزئی باشد باید آن را در رسانهها و صداوسیما نمایش دهیم. اینکه بگوییم ما پیروزیم و هیچ اتفاقی نیفتاده و همه چیز سرجایش است، مسئله است، خب ما که در شهر میبینیم چه اتفاقی افتاده است. به هر حال بخشی از جنگ خسارت است، بخشی از جنگ ویرانی است و رسانهها باید بُعد منفی را با قرائت انقلابی مطرح کنند.
مسعودی با اشاره به تکبعدی بودن رسانهها در پرداختن به موضوعات، تصریح کرد: الان زمان آن نیست که رسانه صرفا یکجانبه تحلیل کند؛ آن هم در عرصهای که دیگر ۲۰ سال پیش نیست که فقط روزنامهها عرصهدار میدان باشند. همین حالا که اینترنت قطع است بسیاری به شبکههای بیگانه و رسانههایی که تبلیغات منفی میکنند، متصلاند، فعالاند و برای عدهای رهبران فکری میشوند. اگر رهبران فکری ما نتوانند از طریق رسانههای داخلی، موضوع را شفاف به مردم بیان کنند، طبعا عدهای به سمت رسانههای بیگانه، رهبری میشوند. بنابراین بهترین راهحل این است که در کنار نمایش نقاط مثبت و قدرت نیروی نظامیمان، درباره مکان هایی که آسیب دیده شده با روایتی که به مردم آسیب رسیده، اطلاعرسانی صورت بگیرد. به عنوان مثال کار خوبی که آقای رئیسجمهور انجام دادند این بود که به بیمارستانها سر زدند. شاید برخی مخالف این رویکرد باشند اما چرا نه؛ به هر حال جنگ مجروح و آسیبدیدگی دارد. برخی مجبور به خروج از شهر هستند جایی را ندارند مریض دارند و بودن در اینجا برایشان ناامن است و بنابراین همه اینها را باید در نظر گرفت.
چگونه خبرهای خوب و امیدبخش در جنگ منتشر کنیم
او به انتشار اخبار خوب مثل اطمینان دادن به مردم برای مواد غذایی و اینکه همه چیز موجود است و کمبود نخواهیم داشت، اشاره کرد و گفت: یکی از اتفاقات خوب دیگر در برخی شهرها به ویژه شهرهای شمالی ۲۴ ساعته بودن پخت نانوایی بود که در جنگ۱۲ روزه شنیدم که بهترین اقدام برای دفاع از میهن بود. چرا چون مردم خیالشان راحت بود که حداقل نان هست. البته همه چیز در فروشگاهها بود و برخورد مردم هم خیلی خوب بود و اینهاست که رسانههای ما باید به آن بپردازند.
چگونه تحلیل و خبر را در ذهن مخاطبان تثبیت کنیم
این مدرس دانشگاه همچنین با تاکید بر عنصر تحلیل در رسانهها گفت: رسانههای رقیب علاوه بر انتشار خبر، تلاش میکنند با آوردن کارشناسان مختلف حتی مخالف تحلیلهایی را ارائه بدهند که خبر را در ذهن مخاطبان تثبیت کنند. متاسفانه اغلب تحلیلگران ما تکبعدی صحبت میکنند و بایستی از تحلیلگرانی استفاده کنیم که نگاهی انتقادی دارند و چند جانبهتر و نگاههای بهتری به موضوعات و دفاع دارند، اما نقد هم دارند. در تحلیلهای صداوسیما رسانهها و مطبوعات بگذاریم کسانی راههای دیگر را هم پیشنهاد بدهند.
قدرت رسانه مافوق صوت است
او با تاکید بر عنصر تحلیل در رسانهها گفت: تحلیل یعنی خرد کردن اخبار و ترکیب کردن آن برای امیدواری و رفع مشکلات. رسانهها باید کمک کنند که مشکلات مردم حل شود، باید به بالا بردن روحیه مسئولان کمک کنند. چرا که در یک جنگ نامتقارن کسی بازنده است که روحیهاش را ببازد بنابراین سلاح مهم نیست. حتی امروزه سلاحهای هوشمند هم خیلی نمیتوانند تاثیرگذار باشند. قدرت رسانه یک قدر مافوق صوت هست و اگر رسانه به این ویژگی پی ببرد، خدمت بیشتری کرده است.
دکتر مسعودی در پایان از اهالی رسانه و به ویژه خبرنگاران که از جان مایه گذاشتند، از تکتک آنها برای این خدمت بزرگِ اطلاعرسانی تشکر کرد و گفت: امیدوارم هر جایی که هستند سلامت باشند.
انتهای پیام
