محلیهای منطقه هرکدام داستانها و قصههایی عاشقانه را از این بنای تاریخی روایت میکنند. برخیها میگویند زمانی که فرهاد عاشق و شیفته شیرینِ ارمنی میشود و برای رسیدن به عشقش دست به کندن کوه میزند و کوه بیستون را میشکافد، رقیبش خسروپرویز که از این عشق به خشم آمده، فرهاد را به قتل میرساند و شیرین را نیز به یک کاخ در نزدیکیهای سرپلذهاب تبعید میکند که همین کاخی است که امروز به یک بنای تاریخی تبدیل شده است.
اما نامی که این بنای تاریخی دارد کمی آن را از داستان شیرین و فرهاد دور می کند. بنایی که امروز به زیج منیژه مشهور است و برای همین برخی از محلیها نیز یک داستان عاشقانه دیگر را برایش روایت میکنند و آن را به یکی از تراژدیکترین داستانهای شاهنامه یعنی داستان بیژن و منیژه نسبت میدهند و میگویند که اینجا محلی بوده که پس از نجات بیژن پسر گیو ایرانی از چاه عمیق و سیاهی که افراسیاب تورانی پدر منیژه او را در آن حبس کرد و پهلوان رستم او را نجات داد و بیرون آورد، برای مدتی محل اقامت منیژه بوده است.
باوجود اینکه این دو قصه تنها روایتهایی عاشقانه از محلیهای این منطقه هستند، اما عدهای دیگر میگویند که چون نام این بنا زیج است و زیج به معنای محلی برای ستاره شناسی، بنابراین اینجا ۱۵۰۰ سال قبل در زمان ساسانیان یک رصدخانه بوده که البته با وجود معماری خاص بنا نمیتوان این ادعا را تائید کرد.
وجود یک شاهراه باستانی سنگفرش شده در نزدیکیهای این بنای تاریخی و یک بنای عجیب و ناشناخته به نام تاق گرا که هنوز کسی نمیداند کارکرد این بنا نیز چه بوده، به همراه یک چشمه باستانی، این تصور را برای برخی دیگر بوجود آورده که شاید این بنای تاریخی یک کاروانسرا بوده است.
اما روایتها هرچه که باشد، آن چیزی که درباره این بنای تاریخی پر رمز و راز مشخص است، معماری خاص آن و وجود درگاهها، قوسها، پوشش گنبدی شکل سقفها و مواد بکار رفته در ساختش که لاشه سنگ و ملاط گچ بوده، گویای این موضوع است که اینجا در گذشته یک کاخ و یا عمارت بزرگ در زمان ساسانیان بوده که احتمالا برای فصل سرد سال در این منطقه گرمسیری مورد استفاده پادشاهان وقت قرار گرفته است.
به گزارش ایسنا، زیج منیژه بنایی با وسعت زیاد است که یک تالار بزرگ دارد و راهروهای متعددی که به این تالار متصل شدهاند و در بخشهای شرقی و غربی بنا تعدادی اتاق وجود دارد که مشخص نیست در گذشته چه تعداد اتاق بوده، هرچند که برخی بر این باورند که در گذشته در هر ضلع حدود ۳۰ اتاق بوده، اما هم اکنون حدود ۱۳ تا ۱۴ مورد از این اتاقها سالم باقی ماندهاند.
بنایی که امروز در مسیر جاده کرمانشاه به سرپلذهاب و در یک منطقهای استراتژیک با تعدادی آثار تاریخی واقع شده، بنایی عظیم و باشکوه از دوره ساسانیان است که در طول هزاران سال گذشته با ابهت بر فراز زمینهای اطراف خودنمایی میکند و نظارهگر روزگارانی پرفراز و نشیب از تاریخ این دیار بوده است.
شاید یکی از مسائلی که باعث شده این اثر تاریخی بتواند به عنوان یکی از آثار تاریخی شاخص استان نقش آفرینی کند این است که این بنای تاریخی علیرغم اینکه بیش از ۱۵۰۰ سال است که از عمر آن میگذرد، اما یکی از سالمترین بناهای تاریخی است که از دوره ساسانیان تا به امروز به حیات خود ادامه داده و از گزند حوادث به دور مانده است. حتی زلزلهای که سال ۱۳۹۶ در سرپلذهاب رخ داد و ویرانیهای بسیاری را برجای گذاشت نیز نتوانست آسیبی به این بنای تاریخی وارد کند، به همین دلیل این بنا یکی از محکمترین بناهای تاریخی استان نیز به شمار میرود.
با توجه به شرایط مناسبی که این بنای تاریخی دارد و خصوصا اینکه در اطراف این بنای تاریخی یک گردنه زیبا و بلند به همراه تعدادی اثر تاریخی خاص وجود دارد، میتوان آن را به یک جاذبه مهم گردشگری در استان تبدیل کرد. حتی در طول سالهای گذشته طرحهایی برای استفاده بهتر از آن برای گردشگری کرمانشاه مطرح شد از جمله اینکه قرار بر این بود که با ورود یک سرمایه گذار این بنای مهم را به یک هتل ساسانی تبدیل کنند، اما این کار به سرانجام نرسید تا این بنای تاریخی کماکان در گمنامی و بی توجهی به سر ببرد.
هرچند که رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان سرپلذهاب نیز معتقد است که زیج منیژه این قابلیت را دارد که نقش بیشتری در گردشگری استان ایفا کند، اما تاکید میکند بهترین کاربری که میتوان برای زیج منیژه داشت، تبدیل آن به یک اقامتگاه بوم گردی است که البته تحقق این امر مستلزم این است که زیرساختها برای ورود سرمایه گذار فراهم شود.
مظفر غلامی در گفت و گو با ایسنا، ادامه داد: زیج منیژه یکی از سالمترین بناهای تاریخی برجای مانده از دوره ساسانیان در کرمانشاه است که در گذشته کاربری اقامتی داشته و یک کاخ زمستانی بوده و اکنون نیز میتواند همان کاربری را داشته باشد و به یک اقامتگاه بوم گردی تبدیل شود، لذا باید یک بستر سازی داشته باشیم تا سرمایه گذاران بتوانند برای تحقق این امر ورود کنند.
وی با بیان اینکه بخش هایی از این بنا در دوره قبل از انقلاب اسلامی به باغ تبدیل شده، گفت: باید این بخشها را تملک کرده و به بنا الحاق کنیم که البته اعتبارات بالایی را میخواهد.
رئیس میراث فرهنگی سرپلذهاب خاطرنشان کرد: باتوجه به قدمت این بنا و فرسودگی بخشهایی از آن در طول سالیان گذشته، طی چند مرحله مرمتهایی را روی بنا انجام دادهایم، اما در مجموع اعتبارات قطره چکانی بوده و نیاز است که اعتبار بالایی برای مرمت آن اختصاص پیدا کند.
وی در ادامه گفت: زیج منیژه یک بنای ساسانی مهم کمتر شناخته شده در کشور است که سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و باتوجه به پتانسیلی که دارد میتواند به یک قطب گردشگری در غرب استان تبدیل شود.
انتهای پیام
