تجربه احساس ناخوشایند ناشی از مصرف طولانیمدت غذاهای ناسالم، ازجمله فستفود، نوشیدنیهای قندی و تنقلات فرآوریشده، برای بسیاری از افراد آشناست و نتایج نشان میدهد که اکثر مردم تصور میکنند که بدن و مغز پس از بازگشت عادات سالمتر، بهبود مییابند، اما آیا بهبودی واقعا به همین راحتی است؟، نتایج تحقیق جدید نشان میدهد که پاسخ پیچیده است.
محققان بررسی کردند که آیا تغییر از رژیمهای غذایی ناسالم به رژیمهای غذایی سالم میتواند آسیبهای مغزی ناشی از غذاهای ناسالم را معکوس کند یا خیر. یافتههای آنان نشان داد که برخی از عملکردهای مغز، به ویژه حافظه، بهبود مییابد اما با بهبودی کامل همراه نیست. این پژوهش به مشکل عمدهای اشاره کرد که قند موجود در این نوع غذاهاست.
غذاهای ناسالم بر حافظه تاثیر میگذارند
دانشمندان سالهاست میدانند که غذاهای فوق فرآوریشده میتوانند به سلامت جسمی آسیب برسانند. رژیمهای غذایی سرشار از چربی و قند، خطر چاقی، بیماریهای قلبی و دیابت نوع ۲ را افزایش میدهند. اکنون، محققان توجه بیشتری به مغز دارند و نتایج تحقیقات انسانی نشان میدهد، افرادی که غذاهای فوق فرآوریشده بیشتری مصرف میکنند، اغلب حافظه ضعیفتری دارند و مهارتهای تفکرشان سریعتر کاهش مییابد.
اسکن مغز نیز این رژیمها را با کوچک شدن هیپوکامپ، ناحیه مهمی از مغز که در یادگیری و حافظه نقش دارد، مرتبط دانسته است و تحقیقات حیوانی نیز نتایج مشابهی را نشان دادهاند. وقتی جوندگان رژیمهای غذایی پرچرب و پرقند مصرف کنند، حافظه و تواناییهای یادگیری آنها کاهش مییابد. محققان میخواستند بدانند که آیا این تاثیرات را میتوان با بازگشت به رژیم غذایی سالم معکوس کرد یا خیر.
محققان ۲۷ بررسی روی جوندگان که از الگوی مشابهی پیروی میکردند را بررسی کردند. ابتدا، حیوانات با رژیمهای غذایی ناسالم سرشار از چربی، قند یا هر دو تغذیه شدند. محققان پس از چند هفته، غذاهای سالم را با غذای ناسالم جایگزین کردند و سپس حیوانات تحت آزمایشهایی برای اندازهگیری حافظه، اضطراب، رفتارهای شبه افسردگی، انگیزه و سطح فعالیت قرار گرفتند.
دانشمندان، حیوانات در حال بهبودی را بر اساس دو گروه مقایسه کردند؛ حیواناتی که به خوردن غذای ناسالم ادامه میدادند و حیواناتی که همیشه رژیم غذایی سالم داشتند. این روش به محققان اجازه داد تا هم بهبود و هم بهبودی کامل را اندازهگیری کنند.
رژیمهای غذایی سالم به حافظه کمک کردند
واضحترین بهبود در آزمایشهای حافظه ظاهر شد. حیواناتی که به رژیمهای غذایی سالم روی آوردند، عملکرد بهتری نسبت به حیواناتی داشتند که به خوردن غذاهای ناسالم ادامه دادند.
سیمون رن، محقق اصلی این تحقیق از دانشگاه فناوری سیدنی گفت: نتایج ما نشان میدهد که بهبود کیفیت رژیم غذایی از حافظه حمایت میکند. این خبر دلگرمکنندهای است زیرا مشخص کرد که مغز میتواند حداقل تا حدی پس از خوردن غذای ناسالم بهبود یابد. با این حال، بهبودی ناقص بود. وقتی محققان، حیوانات در حال بهبودی را با حیواناتی که همیشه غذای سالم میخوردند مقایسه کردند، گروه در حال بهبودی، همچنان عملکرد بدتری داشتند.
رن گفت: این بهبودیها ناقص بودند. حتی پس از هفتهها رعایت رژیم غذایی سالم، حافظه به سطح مشاهده شده در حیواناتی که هرگز رژیم غذایی ناسالم نخورده بودند، برنگشت. به عبارت ساده، تغذیه بهتر به بهبود مغز کمک کرد، اما آسیبهای قبلی را بهطور کامل پاک نکرد.
قند و شکر مشکلات بزرگتری ایجاد کرد
یکی از مهمترین یافتهها مربوط به مصرف بیش از اندازه قند و شکر بود. محققان دریافتند، حیواناتی که از رژیمهای غذایی پرچرب بهبود یافته بودند، بهبود حافظه واضحتری را نشان دادهاند اما حیواناتی که از رژیمهای غذایی پرقند بهبود یافتند، بهبود کمی داشتند.
رن اظهار کرد: ما پس از جایگزینی غذای سالم با رژیمهای غذایی پرچرب، بهبود حافظه مشخصی را مشاهده کردیم اما رژیمهای غذایی سرشار از شکر افزوده، ازجمله رژیمهای غذایی سرشار از چربی و شکر، شواهد کمی از بهبودی، نشان دادند و حاکی از این است که شکر احتمالا عامل کلیدی در محدود کردن بهبودی حافظه باشد.
این یافته با نتایج تحقیقات انسانی قبلی که نوشیدنیهای شیرین را به سلامت شناختی ضعیفتر مرتبط میدانستند، مطابقت دارد. شکر ممکن است تاثیرات طولانیتری بر مغز نسبت به آنچه محققان زمانی تصور میکردند، داشته باشد.
خلقوخوی و سلامت روان
در حالی که حافظه بهبود یافت، تغییرات عاطفی کمتر دلگرمکننده بودند. این تحقیق شواهد کمی مبنی بر بهبود اضطراب، رفتارهای شبه افسردگی، انگیزه یا سطح فعالیت با تغییر به رژیمهای غذایی سالم یافت.
محققان بر این باورند که حذف غذاهای بسیار لذتبخش ناسالم میتواند بهتنهایی استرس ایجاد کرده و برخی مزایای تغذیه سالمتر را تعدیل کند.
آنان اظهار کردند که تحقیقات کمتری بر خلقوخوی متمرکز شدهاند، بنابراین تحقیقات بیشتری هنوز مورد نیاز است. تحقیقات حیوانی نمیتواند نتایج انسانی را بهطور کامل پیشبینی کند، اما همچنان میتوانند سرنخهای ارزشمندی ارائه دهند.
آسیب مغزی ممکن است ماندگار باشد
نتایج نشان میدهد که تاثیر مصرف غذاهای ناسالم، حداقل برای حافظه، ممکن است پیچیدهتر باشد، بهخصوص وقتی رژیمهای غذایی سرشار از قند افزوده باشند.
این یافتهها نشان میدهد که محافظت از سلامت مغز در مراحل اولیه ممکن است موثرتر از تلاش برای ترمیم آسیب در مراحل بعدی باشد.
بر اساس گزارش ارث، تغذیه سالم هنوز هم مهم محسوب میشود و مغز میتواند با رژیمهای غذایی سالم تا حدی بهبود یابد اما علم نشان میدهد که تاثیرات غذاهای ناسالم ممکن است بیشتر از آنچه بسیاری از مردم انتظار دارند، دوام داشته باشد.
نتایج این تحقیق در مجله Nutritional Neuroscience منتشر شده است.
انتهای پیام
