صدای طبل از دور به گوش میرسد. مردان و زنان، پیر و جوان، آرامآرام به سوی تکیه حرکت میکنند. خورشید محرم بر آسمان ارمغانخانه میتابد و شهر رنگ دیگری به خود گرفته است. اینجا ارمغانخانه است؛ شهری کوچک در نزدیکی زنجان که نامش با تعزیه و عشق به امام حسین(ع) گره خورده است.
هنگامی که وارد تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه میشوی، احساس میکنی پا به دل تاریخ گذاشتهای. جایی که نسلهای متوالی، بیش از چهار قرن، روایت کربلا را نه فقط شنیدهاند، بلکه زندگی کردهاند. تعزیه ارمغانخانه با قدمتی حدود ۴۰۰ سال، یکی از کهنترین آیینهای مذهبی کشور به شمار میرود و به عنوان میراث معنوی ایران نیز به ثبت رسیده است.
در این تکیه، عاشورا تنها یک واقعه تاریخی نیست؛ روایتی زنده است که هر سال با صدای شبیهخوانان جان میگیرد. از روزهای آغازین محرم، مجالس مختلف تعزیه یکی پس از دیگری اجرا میشود؛ از شهادت حضرت مسلم(ع) و طفلان مسلم گرفته تا شهادت حضرت قاسم(ع)، حضرت علیاکبر(ع)، حضرت ابوالفضل(ع) و سرانجام واقعه عاشورا.
اما آنچه تعزیه ارمغانخانه را متفاوت میکند، تنها قدمت آن نیست؛ بلکه حضور مردم است. مردمی که از چند روز مانده به محرم، خود را برای این آیین آماده میکنند. لباسهای تعزیه را مرتب میکنند، تکیه را غبارروبی میکنند و برای پذیرایی از مهمانان آماده میشوند. در روزهای محرم، بسیاری از خانهها به روی عزاداران گشوده میشود و مهماننوازی به بخشی از مراسم تبدیل میگردد.
در میانه میدان تعزیه، وقتی شبیهخوان نقش حضرت عباس(ع) یا حضرت علیاکبر(ع) را اجرا میکند، سکوتی عجیب بر جمعیت حاکم میشود. اشکها بیاختیار جاری میشود و مرز میان نمایش و واقعیت از میان میرود. گویی مردم نه تماشاگر یک اجرا، بلکه شاهدی بر صحرای کربلا هستند.
سالهاست که نامهای بزرگی در این تکیه تعزیه خواندهاند؛ هنرمندانی که هنر شبیهخوانی را سینه به سینه منتقل کردهاند و اجازه ندادهاند چراغ این سنت خاموش شود. همین تلاشها باعث شده ارمغانخانه امروز به عنوان یکی از مهمترین قطبهای تعزیهخوانی شمال غرب ایران شناخته شود.
در همین رابطه یکی از اهالی ارمغانخانه میگوید: من از بچگی در ارمغانخانه بزرگ شدهام. یادم میآید وقتی محرم از راه میرسید، حال و هوای شهر عوض میشد. از چند روز قبل، مردم برای آماده کردن تکیه و مراسم تعزیه دست به کار میشدند.
اوا ادامه میدهد: پدرم همیشه میگفت تعزیه فقط یک نمایش نیست؛ اینجا مردم با دلشان به کربلا میروند. هنوز هم وقتی صدای طبل و نوای شبیهخوانان در تکیه میپیچد، همان حس سالهای کودکی در وجودم زنده میشود و اشک در چشمانم حلقه میزند.
مهدی رستمی میافزاید: تعزیه ارمغانخانه بخشی از هویت ما است. خیلی از خانوادهها نسل اندر نسل در برگزاری این مراسم نقش داشتهاند. بعضیها شبیهخوان بودهاند، بعضیها در آمادهسازی تکیه کمک کردهاند و برخی هم از مهمانان پذیرایی کردهاند.
وی میگوید: برای ما محرم فقط یک مناسبت مذهبی نیست؛ فرصتی است که مردم شهر دوباره کنار هم جمع شوند و عشق و ارادتشان به امام حسین(ع) را به نمایش بگذارند. همین همدلی و مشارکت مردمی است که باعث شده تعزیه ارمغانخانه بعد از صدها سال همچنان زنده و باشکوه باقی بماند.
رئیس هیأت امنای تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه نیز در این رابطه میگوید: ارمغانخانه به عنوان یکی از قطبهای مهم تعزیهخوانی کشور و میزبان یکی از بزرگترین تکیههای تاریخی شمال غرب ایران، هرساله در ایام محرم و صفر شاهد حضور گسترده عاشقان و دلدادگان اهلبیت عصمت و طهارت (ع) است. تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه با بیش از ۴۰۰ سال سابقه، نه تنها یک مکان مذهبی، بلکه نمادی از هویت دینی، فرهنگی و تاریخی مردم این منطقه به شمار میرود.
سیروس رستمی میافزاید: سنت تعزیهخوانی در ارمغانخانه ریشه در اعتقادات عمیق مردم این دیار دارد و نسلهای مختلف با عشق و ارادت به ساحت مقدس سیدالشهدا (ع)، این میراث ارزشمند را حفظ و به آیندگان منتقل کردهاند. به همین دلیل، تعزیه در ارمغانخانه تنها یک اجرای نمایشی نیست، بلکه روایت زندهای از فرهنگ عاشورا، ایثار، آزادگی و ولایتمداری مردم این منطقه است.
وی با اشاره به ثبت ملی این آیین معنوی، اظهار میکند: قدمت چند صد ساله تعزیه در ارمغانخانه و جایگاه ویژه آن در میان مردم، موجب شد این میراث ارزشمند در فهرست آثار معنوی کشور به ثبت برسد. امروز نیز به لطف خداوند متعال و همت مردم مؤمن و حسینی این شهر، این سنت باشکوه با همان اصالت و شکوه گذشته ادامه دارد و هر سال بر تعداد مشتاقان آن افزوده میشود.
وی در خصوص برنامههای محرم امسال، عنوان میکند: مراسم تعزیهخوانی تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه از اول تا سیزدهم ماه محرم مطابق سنت دیرینه در حال برگزاری است و آغاز این برنامهها با حرکت کاروان نمادین حضرت امام حسین (ع) در ساعت ۲ بعدازظهر روز نخست محرم از مقابل شهرداری ارمغانخانه به سمت تکیه تاریخی شهر بود. این مراسم، آغازگر روزهایی سرشار از شور حسینی، معرفت عاشورایی و یادآور حماسه جاودان کربلا بود.
رئیس هیأت امنای تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه ادامه میدهد: آنچه این مراسم را متمایز میکند، حضور گسترده و خالصانه مردم ولایتمدار ارمغانخانه و اهالی بخش قرهپشتلو است که با عشق به اهلبیت (ع) در برگزاری و پشتیبانی این آیینها مشارکت میکنند. این همدلی و ارادت، جلوهای از پیوند عمیق مردم با فرهنگ عاشورا و پیام آزادگی امام حسین (ع) است.
وی خاطرنشان کرد: تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه در طول سالیان متمادی میزبان هزاران زائر و علاقهمند از استانهای مختلف کشور بوده است و بسیاری از عاشقان اهلبیت (ع) این مکان را به عنوان یکی از مهمترین مراکز تعزیهخوانی سنتی ایران میشناسند. حضور پرشور مردم در این مراسم نشان میدهد که فرهنگ عاشورا همچنان زنده، پویا و الهامبخش نسلهای امروز است.
در نهایت باید گفت ارمغانخانه فقط یک شهر نیست؛ موزه زندهای از فرهنگ عاشورایی است. جایی که تاریخ، ایمان، هنر و مردم در کنار هم قرار گرفتهاند تا پیامی را که از کربلا به یادگار مانده، نسل به نسل منتقل کنند.
اینجا ارمغانخانه است؛ جایی که با گذشت چهارصد سال، هنوز صدای «هل من ناصر ینصرنی» در میان طنین طبلها و نوای تعزیه شنیده میشود.
انتهای پیام
