مردان شرکتکننده در این تحقیق، با وجود اینکه دستکم ۱۰ ساعت ناشتا بودند، همچنان افزایش توان ورزشی را تجربه کردند. این تاثیر هنگام استشمام رایحه شکلات تلخ حتی بیشتر نیز بود. همچنین، با وجود افزایش تعداد تکرارهای تمرین، شرکتکنندگان احساس نمیکردند که نسبت به حالت معمول فشار یا تلاش بیشتری را متحمل شدهاند.
این تفاوت نشان میدهد که تاثیر رایحه شکلات تلخ احتمالا بر مغز و نه بر عضلات اعمال میشود. این یافته حاکی از آن است که محرک حسی ساده میتواند به افراد کمک کند حتی با معده خالی نیز عملکرد ورزشی بهتری داشته باشند.
تعداد ۲۳ مرد با آمادگی جسمانی متوسط و در محدوده سنی اوایل تا اواسط دهه ۲۰ زندگی در این تحقیق شرکت کردند. همه شرکتکنندگان پس از دستکم ۱۰ ساعت ناشتایی در آزمایشگاه حاضر شدند و سپس با استفاده از یکی از دستگاههای اصلی تمرینات مقاومتی، تمرینات خود را انجام دادند. هدف محققان این بود که بررسی کنند، صرفا استشمام یک رایحه، بدون مصرف هیچ ماده غذایی، میتواند بر عملکرد ورزشی افراد تاثیر بگذارد یا خیر.
هر یک از شرکتکنندگان در سه جلسه جداگانه در آزمایش حاضر شدند و در هر جلسه در معرض رایحهای متفاوت قرار گرفتند. محققان پیش از آغاز تمرین و همچنین در فواصل میان تمرین، محلولی را زیر بینی شرکتکننده قرار دادند. رایحههای مورد آزمایش شامل شکلات تلخ با ۹۰ درصد کاکائو، شکلات شیری با ۶۰ درصد کاکائو و آب ساده بهعنوان نمونه خنثی برای مقایسه بود.
دو نوع شکلات تاثیر یکسانی نداشتند و نتایج مربوط به میزان اشتهای مردان نیز گویای همین تفاوت بود. آنان پیش از انجام تمرینات با وزنه، میزان گرسنگی، سیری و میل خود به خوردن را روی یک مقیاس مدرج مشخص کردند. این افراد پس از مصرف شکلات تلخ، احساس گرسنگی کمتر، سیری بیشتر و تمایل ضعیفتری به غذا گزارش کردند.
در مقابل، رایحه شکلات شیری سیگنالهای گرسنگی را تغییری نداد و تنها احساس لذت را افزایش داد. شرکتکنندگان بوی شکلات شیری را خوشایندتر از شکلات تلخ یا آب ارزیابی کردند، اما این رایحه تاثیری بر کاهش اشتهای آنان نداشت.
محققان اظهار کردند: رایحه قوی و تلخ شکلات تلخ ممکن است برای مغز این پیام را تداعی کند که یک غذای سنگین و سیرکننده در راه است، در نتیجه، بدن واکنشی مشابه زمانی نشان میدهد که انتظار دریافت یک وعده غذایی پرکالری را دارد.
محققان همچنین معتقدند رایحه شکلات تلخ بهعنوان یک نشانه آموختهشده از یک غذای غنی، تلخ و بسیار سیرکننده عمل میکند و بهنوعی سیستم تنظیم اشتها را در وضعیت انتظار برای احساس سیری قرار میدهد.
در مقابل، رایحه شیرینتر شکلات شیری چنین احساسی از سیری ایجاد نکرد. محققان میگویند: این رایحه بیشتر نقش یک پاداش را ایفا میکرد بهطوریکه تجربه تمرین را لذتبخشتر میساخت و شرکتکنندگان را ترغیب میکرد تنها به دلیل احساس خوشایند، چند تکرار بیشتر انجام دهند.
برای بروز این واکنشها، حتی لازم نیست غذا وارد معده شود. صرف دیدن یا استشمام بوی غذا میتواند پیش از خوردن نخستین لقمه، مجموعهای از واکنشهای گوارشی را در بدن فعال کند.
دانشمندان این مرحله را «فاز سفالیک» (Cephalic Phase) مینامند، مرحلهای که بدن خود را برای دریافت غذا آماده میکند. در این مرحله، بزاق، اسید معده و برخی هورمونها پیش از ورود غذا به دستگاه گوارش ترشح میشوند.
اگر این سیگنالها بتوانند احساس گرسنگی را به سمت احساس سیری سوق دهند، ممکن است برداشت افراد از شدت فعالیت بدنی را نیز تغییر دهند. شرکتکنندگان این تحقیق چیزی نخورده بودند، اما بدن آنان بهگونهای واکنش نشان داد که گویی وعده غذایی در آستانه مصرف است. به بیان دیگر، صرف انتظار دریافت غذا میتواند بخشی از واکنشهایی را که معمولا پس از غذا خوردن رخ میدهد، در بدن ایجاد کند.
محققان سالهاست میدانند که حس بویایی بهطور مستقیم با نواحی عمیق مغز که گرسنگی و احساسات را تنظیم میکنند، در ارتباط است. نتایج تحقیق جدید نیز مسیر عصبی میان بینی و هیپوتالاموس، مرکز کنترل گرسنگی در مغز را شناسایی کرده است، مسیری که میتواند با ماندگار شدن بوی غذا، به کاهش اشتها کمک کند.
تمرین با وزنه با معده خالی اغلب دشوارتر به نظر میرسد و معمولا باعث میشود مدت زمان تمرین کوتاهتر شود. استفاده از رایحهای که بدون افزایش احساس فشار، تعداد تکرارها را بالا میبرد، میتواند راهکاری بدون کالری برای غلبه بر این مشکل باشد.
این یافته با یکی از پدیدههای جالب و اثباتشده در علم ورزش همخوانی دارد. نتایج تحقیقات نشان دادند، ورزشکارانی که تنها یک نوشیدنی شیرین را در دهان میچرخانند و بدون مصرف، آن را بیرون میریزند، در برخی تمرینها عملکرد بهتری دارند و میتوانند فشار بیشتری را تحمل کنند. این اثر بهویژه زمانی که فرد ناشتا باشد، آشکارتر است.
با این حال، پژوهشگران تاکید کردند که این تحقیق محدودیتهایی نیز دارد. این تحقیق روی گروه کوچکی از مردان و تنها با استفاده از یک نوع تمرین مقاومتی انجام شده است بنابراین هنوز مشخص نیست که آیا این نتایج برای زنان، افراد مسنتر یا سایر انواع تمرینات ورزشی نیز قابل تعمیم است یا خیر. همچنین در این تحقیق، سطح هورمونها یا فعالیت مغزی شرکتکنندگان اندازهگیری نشد به همین دلیل، سازوکار احتمالی این اثر بر پایه استنباط علمی مطرح شده و بهطور مستقیم مشاهده نشده است.
سایت ارث گزارش کرد، با وجود این محدودیتها، یافتههای پژوهش نتیجه مشخصی را نشان میدهد که استشمام رایحه شکلات، بهویژه شکلات تلخ، میتواند به افرادی که با معده خالی ورزش میکنند، کمک کند تا تکرارهای بیشتری انجام دهند، بدون آنکه احساس کنند شدت یا فشار تمرین افزایش یافته است.
نتایج این تحقیق در نشریه «Frontiers in Physiology» منتشر شده است.
انتهای پیام
