هادی دهقانپور در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: ایده اولیه نگارش کتاب «ایران، خراسان، داورزن»، از دغدغه معرفی ظرفیتهای اماکن، آیینها و بافت طبیعی غرب خراسان شکل گرفت. بخشی از عکسهای این اثر حاصل دو دهه عکاسی من از این منطقه است و این ایده به تدریج تکمیل شد، انسجام بیشتری یافت و در قالب یک کتاب عکس همراه با توضیحاتی مختصر گردآوری و منتشر شد. با تهیه فهرستی از آثار ملی ثبتشده غرب خراسان دریافتم که هنوز بسیاری از این آثار به صورت مستند عکاسی نشدهاند؛ از همین رو، روند مستندسازی بهصورت شهرستانمحور را دنبال کردم. نخستین مرحله به شهرستان سبزوار اختصاص یافت و پس از استخراج فهرست آثار ثبت ملی و مشورت با صاحبنظران، عکاسی در این منطقه را آغاز کردم.
وی ادامه داد: در این کتاب، اولویت با ثبت تصویری آثار ملی ثبتشده بوده و در ادامه نیز آثاری که ظرفیت ثبت ملی دارند، مورد توجه قرار گرفتهاند. کتاب «ایران، خراسان، داورزن» در سه فصل اصلی تدوین شده است. فصل نخست به میراث ملی داورزن اختصاص دارد و شامل اماکنی مانند مساجد جامع، مساجد تاریخی، هیئتها، حسینیهها، آرامگاهها، مزارها، بقعهها، چهارطاقی، قلعه، شهر باستانی، کلاته، برج دیدهبانی، چاپارخانه، ساباط، بافت تاریخی، مدرسه تاریخی، یخدان، آبانبار، حوضانبار، پایاب، آسیاب آبی، پل آبگذر، حمام تاریخی، خانه و خانهباغ تاریخی میشود. فصل دوم به جاذبههای تاریخی و طبیعی و همچنین بافت زیستی داورزن میپردازد و منابع آب ازجمله سدها، قناتها و رودخانههای فصلی، پوشش گیاهی، چشماندازهای طبیعی، بافت روستایی، سکونتگاهها و معیشت ساکنان منطقه را در بر میگیرد.
او افزود: فصل سوم و پایانی به معرفی آیینها و رسوم مردم داورزن اختصاص دارد؛ آیینهایی که طی سالیان و حتی قرون گذشته برگزار شده و بخشی از آنها در معرض فراموشی قرار گرفتهاند. این فصل در دو بخش «جشنها» و «سوگها» تنظیم شده است. در بخش جشنها، آیینهایی همچون جشن سده و اسب چوبی معرفی شده و در بخش سوگها نیز به آیین نخلگردانی که در روستاهای مزینان و صدخرو برگزار میشود، پرداخته شده است.
این نویسنده با بیان اینکه عکاسی مستند یکی از مهمترین شاخههای عکاسی است که گونههایی مانند عکاسی طبیعت، معماری و مردمنگاری را در بر میگیرد، یادآور شد: تمامی تصاویر این کتاب در حوزه عکاسی مستند قرار میگیرند و بدون مونتاژ و ویژگیهای انتزاعی ثبت شدهاند. در ثبت بناها و سازهها نیز زاویه دید بهگونهای انتخاب شده است که امکان شناسایی بافت و مؤلفههای معماری برای مخاطب فراهم باشد؛ موضوعی که میتواند این مجموعه را به منبعی قابل استناد برای علاقهمندان و پژوهشگران حوزه معماری تبدیل کند.
معضل قیمت بالای چاپ و عدم حمایت مسئولان فرهنگی
دهقانپور با اشاره به چالشهای گردآوری عکس و هزینه روزافزون انتشار، توضیح داد: این کتاب در گام نخست با هدف معرفی منطقه داورزن از منظر زیباییشناسانه تهیه شده است. در فرآیند چاپ و نشر نیز از مواد اولیه باکیفیت در جلد، صفحات، رنگبندی و طراحی استفاده شده که همین موضوع هزینههای تولید را افزایش داده است. با توجه به ترجمه کتاب به زبان انگلیسی، در صورت استقبال مخاطبان و حمایت سازمانها و نهادهای مرتبط، در چاپهای بعدی امکان انتشار ترجمه این اثر به زبانهایی مانند عربی، فرانسوی، انگلیسی و دیگر زبانهای مورد تقاضا نیز فراهم خواهد شد.
این عکاس خاطرنشان کرد: با توجه به پیشینه ۳۰ تا ۴۰ هزار ساله داورزن و قرار گرفتن آن بهعنوان کریدوری میان مشهد و تهران و در گذشته میان طوس و شهر ری، این منطقه همواره در مسیر گردشگران قرار داشته و به همین دلیل، مردم بومی برخوردی صمیمانه و همراه با عکاسان داشتهاند. با این حال، مهمترین چالش در مسیر چاپ و انتشار آثار عکاسی، مسائل اقتصادی و نبود حمایت نهادهای مسئول است. عکاسی از بسیاری از مناطق به تجهیزات تخصصی مانند پهپاد نیاز دارد، اما چنین امکاناتی بهندرت در اختیار عکاسان قرار میگیرد. همچنین هزینههای بالای چاپ کتاب، ادامه فعالیت در این حوزه را برای هنرمندان دشوارتر کرده است.
عکاسی، میانبری مؤثر برای معرفی ظرفیتهای یک منطقه
دهقانپور در ادامه گفت: در آثار اخیر، رویکرد بر کاهش توضیحات متنی و اختصاص هر صفحه به یک تصویر کامل بوده است. به اعتقاد من، مخاطب امروز فرصت و حوصله مطالعه متنهای طولانی را ندارد، اما یک عکس میتواند به اندازه چندین صفحه اطلاعات منتقل کند. از همین رو، در این کتاب نیز از ظرفیت تصویر برای انتقال اطلاعات و ایجاد همذاتپنداری مخاطب با مردم منطقه بهره گرفته شده است.
وی تصریح کرد: مطالعه کتاب «ایران، خراسان، داورزن» در وهله نخست به مسئولانی پیشنهاد میشود که همواره معتقدند غرب خراسان از ظرفیت، فرصت و توان اقتصادی مناسبی برخوردار نیست. در حالی که با رسیدگی به اماکن ثبتشده ملی، امکان ایجاد فرصتهای شغلی و درآمدزایی برای مردم منطقه فراهم خواهد شد. متأسفانه در هر بار مراجعه برای عکاسی، بخش دیگری از این بناها بر اثر بیتوجهی، اقدامات سودجویانه یا مداخلات ساکنان در معرض تخریب و نابودی قرار گرفته است. در مرحله بعد، مطالعه این کتاب به مردم ایران و مخاطبان بینالمللی نیز توصیه میشود. امیدوارم در آینده امکان مستندسازی مناطق بیشتری از خراسان فراهم شود تا این میراث ملی که بیش از پیش به توجه نیاز دارد، از دریچه دوربین ثبت و ماندگار شود.
انتهای پیام
