احسان تاجیک در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ظرفیتها و چالشهای دشت بزرگ ورامین اظهار کرد: این دشت با وسعتی حدود ۱۳۰۰ کیلومتر مربع، یکی از حاصلخیزترین جلگههای کشور به شمار میرود، اما با وجود برخورداری از ظرفیتهای گسترده کشاورزی، صنعتی، تاریخی و فرهنگی، همچنان از نبود انسجام مدیریتی و برنامهریزی هماهنگ میان شهرستانهای ورامین، پاکدشت، قرچک و پیشوا رنج میبرد.
وی با بیان اینکه دشت ورامین یک زیستبوم بههمپیوسته است، افزود: اگرچه این پهنه در تقسیمات اداری به چهار شهرستان مستقل تبدیل شده، اما بسیاری از مسائل و مشکلات آن ماهیتی مشترک دارند و با اقدامات جزیرهای قابل حل نیستند. در سالهای گذشته نشستها و گزارشهای متعددی درباره ضرورت نگاه یکپارچه به دشت ورامین برگزار و منتشر شده، اما هنوز سازوکار مؤثری برای هماهنگی عملیاتی و تصمیمگیری مشترک میان شهرستانهای همجوار شکل نگرفته است.
تاجیک با طرح این پرسش که مشکل اصلی ساختار است یا اراده مدیریتی، تصریح کرد: وجود چهار فرمانداری، بودجههای مستقل و اولویتهای متفاوت لزوماً مانع توسعه نیست؛ آنچه امروز بیش از هر چیز احساس میشود، فقدان اراده لازم برای هماهنگسازی برنامهها در چارچوب همین ساختار موجود است. بسیاری از مسائل دشت ورامین از جمله مدیریت منابع آب، حفاظت از اراضی کشاورزی، کنترل فرونشست و توسعه زیرساختها، نیازمند همکاری مستمر و تصمیمگیری مشترک میان چهار شهرستان است.
وی با تأکید بر اینکه حل مشکلات دشت ورامین در گرو همدلی و همکاری فراتر از جلسات تشریفاتی است، گفت: زمان عبور از مرحله تشخیص مشکلات و ورود به مرحله اقدام فرا رسیده است. برای تحقق این هدف باید مسئولیت دستگاههای متولی بهطور شفاف مشخص شود، ضمانت اجرایی برای مصوبات وجود داشته باشد و سازوکار پاسخگویی در قبال عدم اجرای تصمیمات تعریف شود.
این پژوهشگر علوم سیاسی در بخش دیگری از سخنان خود به بحران فرونشست زمین در دشت ورامین نیز اشاره کرد و گفت: فرونشست یکی از جدیترین تهدیدهای پیش روی منطقه است که ریشه آن در برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی قرار دارد. بر اساس دادههای پژوهشی، سطح آبخوانهای دشت ورامین سالانه بیش از یک متر افت میکند و در برخی دورههای پنجساله میزان فرونشست زمین به حدود ۳۷ سانتیمتر رسیده است.
وی ادامه داد: تداوم این روند میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به زیرساختهای شهری، شبکههای حملونقل، اراضی کشاورزی و تأسیسات زیربنایی وارد کند و هزینههای سنگینی را بر منطقه تحمیل کند. مهار این بحران نیازمند تصمیمات سخت اما ضروری از جمله اصلاح الگوی کشت، کاهش سطح زیرکشت محصولات آببر، توسعه سامانههای نوین آبیاری، اجرای طرحهای تغذیه مصنوعی آبخوانها و حمایت مالی و فنی از کشاورزان است.
تاجیک همچنین به ظرفیتهای اقتصادی دشت ورامین اشاره کرد و گفت: صنعت شیشه و آبگینه یکی از مزیتهای مهم این منطقه به شمار میرود؛ بهگونهای که بیش از ۱۰۰ کارگاه فعال در این حوزه فعالیت میکنند و برای حدود ۶ هزار نفر اشتغال ایجاد شده است. ثبت ورامین بهعنوان «شهر ملی شیشه و آبگینه» نیز نشاندهنده جایگاه ویژه این صنعت در کشور است.
وی افزود: با وجود این ظرفیت ارزشمند، فعالان این حوزه با چالشهایی نظیر نبود زنجیره تأمین منسجم، ضعف در برندسازی، محدودیتهای انرژی و برخی موانع زیرساختی مواجه هستند. صنعت چرم نیز با مسائل مشابهی روبهروست و رفع این مشکلات نیازمند نگاه منطقهای و حمایت هماهنگ دستگاههای اجرایی است.
این کارشناس با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی دشت ورامین اظهار کرد: آثار تاریخی، بناهای ارزشمند و پیشینه تمدنی این منطقه میتواند به یکی از محورهای توسعه گردشگری تبدیل شود، اما بهرهبرداری از این ظرفیتها مستلزم تقویت زیرساختهای اولیه، سرمایهگذاری هدفمند و همکاری نزدیک میان نهادهای اجرایی، فرهنگی و بخش خصوصی است.
وی در ادامه به روند توسعه شهری در چهار شهرستان دشت ورامین پرداخت و گفت: گسترش پراکنده و افقی شهرها طی سالهای اخیر موجب کاهش اراضی کشاورزی، افزایش هزینههای خدماترسانی و تشدید فشار بر منابع آب شده است. در حالی که ظرفیتهای قابلتوجهی برای نوسازی بافتهای فرسوده، استفاده از اراضی رهاشده و توسعه درونی شهرها وجود دارد.
انتهای پیام
