دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵ | ۰۲:۰۵
مانگروها سپر سبز سواحل در برابر تغییر اقلیم

به بهانه روز جهانی حفاظت از اکوسیستم مانگرو

مانگروها سپر سبز سواحل در برابر تغییر اقلیم

جنگل‌های مانگرو با وجود آنکه کمتر از یک درصد جنگل‌های جهان را تشکیل می‌دهند، از مهمترین سپرهای طبیعی زمین در برابر تغییرات اقلیمی، فرسایش سواحل و نابودی تنوع زیستی به شمار می‌روند، ولی این اکوسیستم‌های کم‌نظیر که در بیش از ۱۲۰ کشور جهان از جمله ایران گسترده شده‌اند، امروز با چالش‌های عمدتا دست‌ساز بشر دست و پنجه نرم می کنند.

به گزارش ایسنا، جنگل‌های مانگرو از شگفت‌انگیزترین و در عین حال ارزشمندترین اکوسیستم‌های ساحلی جهان به شمار می‌روند؛ زیست‌بوم‌هایی که در مرز میان خشکی و دریا شکل گرفته‌اند و با وجود رویش در آب‌های شور و لب‌شور، نقشی فراتر از یک پوشش گیاهی ایفا می‌کنند.

این جنگل‌ها که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری کره زمین گسترش یافته‌اند، به دلیل توانایی منحصر به ‌فرد در سازگاری با شرایط سخت محیطی، از جمله شوری بالا، جزر و مد و کمبود اکسیژن در خاک، به یکی از پیچیده‌ترین و پربازده‌ترین اکوسیستم‌های طبیعی جهان تبدیل شده‌اند. ریشه‌های هوایی، شبکه درهم ‌تنیده شاخه‌ها و ساختار ویژه این درختان، علاوه بر تثبیت رسوبات ساحلی، پناهگاه امنی برای هزاران گونه جانوری و گیاهی فراهم می‌کند و چرخه‌های زیستی دریا و خشکی را به یکدیگر پیوند می‌دهد.

اهمیت مانگروها تنها به تنوع زیستی آنها محدود نمی‌شود. این اکوسیستم‌ها نخستین سد دفاعی سواحل در برابر امواج، طوفان‌های دریایی، فرسایش ساحلی و پیامدهای ناشی از افزایش سطح آب دریا محسوب می‌شوند. از سوی دیگر، پژوهش‌های علمی نشان داده است که جنگل‌های مانگرو در مقایسه با بسیاری از جنگل‌های خشکی، ظرفیت بسیار بالاتری برای جذب و ذخیره کربن در زیست‌توده و رسوبات خود دارند و به همین دلیل از مهمترین ذخیره‌گاه‌های «کربن آبی» (Blue Carbon) جهان به شمار می‌روند. این ویژگی، مانگروها را به یکی از مؤثرترین ابزارهای طبیعی برای کاهش آثار تغییرات اقلیمی و کنترل انتشار گازهای گلخانه‌ای تبدیل کرده است.

افزون بر این، این جنگل‌ها محل تخم‌ریزی، رشد و تغذیه بسیاری از گونه‌های ماهیان، سخت‌ پوستان و نرم‌تنان هستند و نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری ذخایر شیلاتی، امنیت غذایی و معیشت میلیون‌ها نفر در مناطق ساحلی ایفا می‌کنند.

با وجود این ارزش‌های اکولوژیک و اقتصادی، اکوسیستم‌های مانگرو در دهه‌های اخیر با تهدیدهای فزاینده‌ای روبرو هستند. توسعه بی‌رویه مناطق ساحلی، احداث زیرساخت‌های صنعتی و بندری، تغییر کاربری اراضی، گسترش مزارع پرورش میگو، آلودگی‌های نفتی و شیمیایی، کاهش جریان آب شیرین رودخانه‌ها و پیامدهای تغییرات اقلیمی، از مهمترین عوامل تخریب این زیست‌ بوم‌ها به شمار می‌روند. هرچند در سال‌های اخیر روند نابودی مانگروها در برخی کشورها با اجرای برنامه‌های حفاظتی و احیایی کندتر شده است، اما این اکوسیستم همچنان در شمار زیست‌بوم‌های آسیب‌پذیر جهان قرار دارد و حفاظت از آن به یکی از اولویت‌های سازمان‌های بین‌الم