پوریا اخواص ـ خواننده موسیقی ایرانی ـ در ادامه سلسله گفتوگوهای ایسنا درباره بررسی وضعیت تولید و انتشار موسیقی، به بررسی شرایط کنونی که موجب کاهش تولید آثار موسیقی شده است، پرداخت که در ادامه مشروح آن را میخوانید.
ـ با توجه به شرایط اقتصادی و فضای پس از جنگ، امروز انتشار یک اثر موسیقایی برای شما بیشتر یک تصمیم هنری است یا یک ریسک اقتصادی؟
امروز انتشار یک اثر، هم یک تصمیم هنری است و هم یک ریسک اقتصادی، اما اگر قرار باشد یکی را بر دیگری مقدم بدانم، همچنان تصمیم هنری برای من اولویت دارد. موسیقی اصیل ایرانی از دل ضرورتِ بیان متولد میشود، نه از محاسبات اقتصادی. البته نمیتوان از هزینههای سنگین تولید و بازگشت نامشخص سرمایه چشم پوشید.
ـ وقتی میدانید درآمد مستقیمی از انتشار یک قطعه نصیب هنرمند نمیشود، چه چیزی همچنان شما را به تولید و انتشار اثر ترغیب میکند؟
آنچه مرا به ادامه مسیر ترغیب میکند، مسئولیتی است که در قبال فرهنگ و مخاطب احساس میکنم. اگر اثری بتواند حتی برای تعداد محدودی از شنوندگان تأثیرگذار باشد و به حافظه موسیقایی جامعه بیفزاید، ارزش انتشار دارد. انگیزه اصلی، خلق و ماندگاری است، نه صرفاً درآمد.
ـ آیا در ماههای اخیر برنامه انتشار آثار یا پروژههای خود را به دلیل شرایط کشور تغییر داده یا به تعویق انداختهاید؟
بله، معتقدم زمان انتشار یک اثر بخشی از هویت آن است. گاهی شرایط اجتماعی ایجاب میکند هنرمند با درک فضای عمومی، زمانبندی آثارش را بازنگری کند تا ارتباط مؤثرتری با مخاطب برقرار شود.
ـ به نظر شما در شرایط بحرانی، مخاطب بیش از گذشته به موسیقی نیاز دارد یا بلعکس، موسیقی در اولویت زندگی مردم قرار نمیگیرد؟
در روزهای بحران، شاید موسیقی از اولویت اقتصادی مردم خارج شود، اما از اولویت روح و روانشان نه. موسیقی میتواند پناهگاهی برای آرامش، تأمل و حفظ امید باشد و به همین دلیل، اتفاقاً در چنین شرایطی نقش فرهنگی و اجتماعی پررنگتری پیدا میکند.
ـ تولید یک قطعه نسبت به چند سال قبل از نظر هزینه و امکانات چه تفاوتی کرده و این افزایش هزینهها چه تاثیری بر کیفیت یا تعداد آثار گذاشته است؟
هزینههای استودیو، تجهیزات، دستمزد عوامل و حتی انتشار آثار به شکل محسوسی افزایش یافته است. این مسئله باعث شده بسیاری از هنرمندان یا فاصله بیشتری میان تولید آثارشان ایجاد کنند یا ناچار شوند در برخی بخشها از استانداردهای مدنظرشان صرفنظر کنند؛ موضوعی که در بلندمدت میتواند بر کیفیت و تنوع تولیدات اثر بگذارد.
ـ آیا احساس میکنید هنرمندان موسیقی در چنین شرایطی به حمایت بیشتری از سوی نهادهای فرهنگی یا حتی مخاطبان نیاز دارند؟
بیتردید. حمایت از موسیقی، حمایت از بخشی از هویت فرهنگی یک جامعه است. این حمایت میتواند از سوی نهادهای فرهنگی، بخش خصوصی و حتی مخاطبان، با احترام به حقوق مادی و معنوی هنرمندان، شکل بگیرد.
ـ برخی معتقدند امروز انتشار موسیقی بیشتر برای زنده نگه داشتن ارتباط با مخاطب است تا کسب درآمد. شما با این نگاه موافقید؟
تا حد زیادی بله. امروز انتشار اثر بیش از آنکه یک مدل اقتصادی باشد، راهی برای استمرار گفتوگوی هنرمند با مخاطب است. این ارتباط سرمایهای است که در آینده میتواند زمینه خلق پروژههای بزرگتر و ماندگارتر را فراهم کند.
ـ آیا این وضعیت باعث شده در انتخاب اشعار، فضای موسیقی یا حتی زمان انتشار آثار، محتاطتر عمل کنید؟
بیش از آنکه محتاطتر شده باشم، مسئولانهتر عمل میکنم. انتخاب شعر، فضای موسیقی و زمان انتشار باید متناسب با حال و هوای جامعه باشد، اما این به معنای فاصله گرفتن از نگاه هنری نیست؛ بلکه نوعی آگاهی نسبت به مخاطب و زمانه است.
ـ اگر این شرایط اقتصادی ادامه پیدا کند، فکر میکنید چه تغییری در روند تولید موسیقی ایرانی رخ خواهد داد؟
ادامه این روند ممکن است باعث کاهش تولید آثار جدی و پژوهشمحور شود؛ زیرا این آثار معمولاً هزینهبر و کمبازده هستند. در چنین شرایطی، خطر کمرنگ شدن پروژههای عمیق و غلبه آثار کمهزینه و زودبازده وجود دارد؛ موضوعی که میتواند بر آینده موسیقی ایرانی تأثیر بگذارد.
ـ اگر بخواهید تنها یک دغدغه اصلی جامعه موسیقی امروز را مطرح کنید، آن دغدغه چیست؟
بزرگترین دغدغه، فراهم نبودن یک چرخه پایدار برای تولید و عرضه موسیقی است؛ چرخهای که در آن هنرمند بتواند بدون نگرانی دائمی از مسائل اقتصادی، انرژی خود را صرف کیفیت و خلاقیت کند.
در روزگاری که بسیاری از چیزها رنگِ ناپایداری گرفتهاند، هنر یکی از معدود پناهگاههایی است که هنوز میتواند انسان را به خویشتن بازگرداند. اگر ما هنرمندان همچنان میخوانیم، مینوازیم و خلق میکنیم، از سرِ امید است؛ امید به اینکه هر اثر صادقانه، هرچند کوچک، بتواند نوری در حافظه فرهنگی این سرزمین روشن نگه دارد. موسیقی ایرانی قرنها از فراز و فرود تاریخ عبور کرده و یقین دارم این بار با همراهی مردم و اهل فرهنگ، سربلند از این روزگار خواهد گذشت.
ـ آیا امروز انتشار موسیقی در ایران بیشتر یک «ضرورت فرهنگی» است تا یک «فعالیت اقتصادی»؟
از نگاه من، بله. بهویژه در حوزه موسیقی ایرانی، انتشار اثر بیش از آنکه یک فعالیت اقتصادی باشد، تلاشی برای حفظ، تداوم و انتقال یک میراث فرهنگی است. اقتصاد هنر اهمیت دارد، اما اگر نگاه فرهنگی تضعیف شود، چیزی برای سرمایهگذاری اقتصادی نیز باقی نخواهد ماند.
انتهای پیام
