جنگ که آغاز میشود، تنها میدان نبرد نیست که تغییر میکند، زندگی مردم، مناسبات اجتماعی، احساس امنیت، مسئولیتپذیری و حتی تعریف انسانها از «وطن» و «دفاع» نیز دستخوش تغییر میشود، دوران دفاع مقدس برای ملت ایران تنها یک دوره ۸ ساله از تاریخ معاصر نیست، بلکه روایتی ماندگار از روزهایی است که مردم از هر قشر و با هر توان و امکانی، خود را بخشی از یک دفاع جمعی میدانستند، از رزمندهای که راهی جبهه شد تا مادری که فرزندش را بدرقه کرد، دانشآموزی که در حد توان خود کمک جمعآوری کرد و مردمی که پشت جبهه، سنگر دیگری برای پشتیبانی از رزمندگان ساخته بودند.
سالها از آن روزها گذشته است، نسلی که جنگ را با چشم دیده و با تمام وجود لمس کرده، امروز در جایگاه راوی و شاهد یک تجربه تاریخی ایستاده است، اما نسل جدید، جنگ را نه در سنگرهای خاکی و عملیاتهای شبانه، بلکه در شرایطی متفاوت و با ابزارها، تهدیدها و شیوههای جدید مواجهه با بحران تجربه کرده است، جنگ ۱۲ روزه و پس از آن جنگ رمضان، هر یک در شرایط و مختصات متفاوتی شکل گرفتند، اما یک پرسش اساسی را بار دیگر پیش روی جامعه قرار دادند، در زمان تهدید، مردم چگونه باید در کنار یکدیگر بایستند و مفهوم همدلی و دفاع اجتماعی چگونه میتواند از نسلی به نسل دیگر منتقل شود؟
مقایسه دفاع مقدس با جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، صرفاً مقایسه دو دوره تاریخی یا دو شیوه نبرد نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی ماهیت جنگ، تغییر شکل تهدیدها، تفاوت شرایط اجتماعی و همچنین بررسی نقش مردم در بزنگاههای حساس است؟ آیا همان روحیه همدلی، همراهی و مسئولیت اجتماعی که در دوران دفاع مقدس در میان مردم شکل گرفته بود، امروز نیز با همان ویژگیها وجود دارد؟ مشارکت اجتماعی مردم در جنگ رمضان چه تفاوتی با مشارکت مردمی در دوران دفاع مقدس دارد و نسل امروز چگونه میتواند از تجربه نسلی که روزهای سخت جنگ را پشت سر گذاشته است، برای مواجهه با بحرانهای جدید بهره بگیرد؟
از سوی دیگر، تفاوت میان نسل رزمندگان دفاع مقدس و نسل امروز تنها در سن و شرایط زمانی خلاصه نمیشود، شیوه ارتباط، دسترسی به اطلاعات، فضای رسانهای، سبک زندگی و حتی نوع مواجهه با مفهوم جنگ و تهدید تغییر کرده است، با این حال، تجربه رزمندگان دفاع مقدس میتواند همچنان بهعنوان بخشی از حافظه تاریخی جامعه، برای نسل جدید راهگشا باشد، مشروط بر آنکه این تجربه تنها در قالب خاطرات و روایتهای مناسبتی باقی نماند و به زبانی منتقل شود که نسل امروز بتواند با آن ارتباط برقرار کند.
در همین راستا، در میزگرد تخصصی ایسنا با حضور اکبر ترکی، رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس چهارمحال و بختیاری، ایوب زمانی، رزمنده دوران دفاع مقدس و استاد دانشگاه آزاد اسلامی و عباس پیکار، رزمنده دوران دفاع مقدس، تلاش کردهایم از زاویهای متفاوت به تجربه دفاع مقدس، جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نگاه کنیم، از ماهیت و شرایط متفاوت این نبردها گرفته تا نقش مردم، میزان همدلی و همراهی اجتماعی، ویژگیهای نسلهای مختلف و مهمتر از همه، چگونگی انتقال تجربه رزمندگان به نسلی که باید روایت این روزها را در آینده ادامه دهد.
اولین مرحله قبل از آغاز جنگ نظامی بسترسازی سیاسی است
سرهنگ اکبر ترکی، مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس چهارمحال و بختیاری در این میزگرد خصوص تفاوتهای جنگ هشت سال دفاع مقدس با جنگ رمضان و جنگ ۱۲ روزه، اظهار کرد: این روزها سوالات متعددی در این حوزه مطرح میشود، بنده در زمان جنگ ۸ ساله کودک بودم و خاطراتی از ورود هواپیماهای دشمن و جنگده به حریم هوایی ایران و بمباران شهرها را به یاد دارم، اما با ورود به دهه ۷۰ و ۸۰ و دور شدن از فضای جنگ، کم کم این خاطرات به فراموشی سپرده شد.
وی افزود: با ورود تکنولوژی و فضای مجازی به زندگی، اگر به نسل جدید گفته میشد، امنیت در کشور یک مسئله حیاتی است و اگر باوجود مشکلات، امنیت در کشور حاکم است، این حرفها برای بسیاری خوشایند نبود و باتوجه به شرایط کشور اهمیت آن نادیده گرفته میشد، اما از سال گذشته که کشور درگیر دو جنگ و حوادث دیماه شد، نوجوان و جوان یک تصویر واقعی از جنگ در ذهن خود دارد.
ترکی با بیان اینکه چهارمحال و بختیاری در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان کمتر مورد حملات دشمن قرار گرفت، گفت: اما با این وجود جوان و نوجوان هماستانی عبور جنگدههای دشمن را در آسمان میدید و گاهی نیز صدای انفجار را میشنید، همچنین با مفهوم واقعی شهید و شهادت به صورت عینی آشنا شد، شاهد تشییع پیکر شهدا در استان بودیم، زمانیکه به نسل جدید و حتی برخی از نسل قدیم میگفتیم دشمن در زمان جنگ به مردم و زیرساختها، مدارس، بیمارستانها و ... آسیب وارد میکند، شاید برای آنان باورپذیر نبود، زیرا طبق کنوانسیونهای بینالمللی اماکنی مانند مدرسه، بیمارستان و مراکز هلالاحمر، اورژانس در زمان جنگ مصون هستند، اما دشمن در دو جنگ اخیر ثابت کرد به هیچ قرارداد بینالمللی پایبند نیست.
مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس چهارمحال و بختیاری بیان کرد: برخی از افراد فکر میکردند دشمن با حمله به کشور تنها به مراکز نظامی حمله میکند و از این بابت نیز خرسند بودند، اما دیدیم که برای دشمن تنها چیزی که اهمیت ندارد، مردم هستند و او تنها به دنبال اهداف خود است و در رسیدن به هدف خود از آسیب به زیرساختها، مدارس، بیمارستانها، منازل مسکونی، مجلس عروسی و ... ابایی ندارد.
وی با بیان اینکه دشمن با جمهوری اسلامی مشکل ماهیتی دارد، گفت: تا زمانیکه این مشکل حل نشود، جنگ حق علیه باطل ادامه خواهد داشت.
ترکی با اشاره به اینکه دشمن آمریکایی قبل از رسیدن به حمله نظامی به یک کشور و اشغال آن چهار مرحله را طی میکنند، توضیح داد: اولین مرحله بسترسازی سیاسی است، در مرحله بعد لشکرکشی منطقهای با تجهیزات و نیروهای مسلح را در دستور کار قرار میدهد، بمباران شدید و آسیب به کشور سومین گام در این مسیر است و در مرحله چهارم و آخر شروع به پیشروی در زمین سوخته میکند و در کشورهای عراق و افغانستان نیز شاهد این اقدامات بودیم.
مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس چهارمحال و بختیاری ادامه داد: در جنگ با ایران بسترسازی سیاسی بهطور کامل انجام شد، لشکرکشی نظامی و تجهیزاتی نیز در دستور کار داد و بمباران هوایی نیز انجام شد، اما تا این لحظه جسارت پیشروی به داخل خاک ایران را نداشته است، امروز شاهد تغییر در ماهیت جنگها هستیم، امروز جنگها عمدتا زمینی نیست و طرف آمریکایی- صهیونیستی از تلفات نیروهای نظامی خود در جنگ واهمه دارد و برای او بشدت دردناک است، زیرا در جنگ نگاه آرمانی به شهید و شهادت برای آنان معنایی ندارد.
وی تاکید کرد: تا قبل از اتفاقات سال گذشته فکر میکردیم اگر جنگی رخ دهد، باید در پشت خاکریز از کشور دفاع کنیم، اما جنگهای اخیر را باید جنگ هوش مصنوعی نامید، شاهد بودیم در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان دشمن بیشتر از تکیه برای نیروی رزمی زمینی، بر استفاده از تکنولوژی هوش مصنوعی در جنگ هوایی متمرکز شد.
ترکی یادآور شد: زمانی که مسائل معیشتی و اقتصادی که ناشی از تحریمهای دشمنان جمهوری اسلامی است به مردم در جامعه فشار وارد میکند، بنابراین تببین دشمنی دشمنان به یک کار دشوار تبدیل میشود و بخشی از این مشکلات نیز بهعلت کمکاری مسئولان مرتبط در حوزه جهاد تبیین است، رهبر شهید انقلاب اسلامی آیتالله سیدعلی خامنهای نیز بر این مسئله تاکید ویژه داشتند، متاسفانه در حوزه جهادتبیین بر گزارشات اداری متمرکز شدیم، در حالیکه خروجی مناسبی از عملکرد و اقدامات در این حوزه وجود نداشت، همچنین ضرورت داشت که رزمندگان دوران دفاع مقدس هشت ساله، شرایط آن دوران را برای نسل جدید به خوبی تببین میکردند، امروز شاهدیم که پیشکسوتان جهاد و شهادت در پیج و خم زندگی روزمره به فراموشی سپرده شدهاند.
مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس چهارمحال و بختیاری ادامه داد: دشمن امروز تبلیغات قوی در حوزههای مختلف بر علیه جمهوری اسلامی انجام میدهد و امروز کشور ایران نیز در این فضا مستاجر هستیم و این فضا در دست آنان است و نتوانستهایم به خوبی از این فضا برای جهادتبیین بهره ببریم.
دشمن همواره در مورد مردم ایران، دچار خطای محاسباتی میشود
در ادامه این نشست عباس پیکار، رزمنده و پیشکسوت دوران دفاع مقدس با اشاره به روحیه همدلی مردم در جنگ هشت ساله و دو جنگ اخیر در کشور و مقایسه رزمندگان نسل جدید و قدیم، اظهار کرد: در آستانه سالگرد آغاز جنگ تحمیلی هشت ساله علیه ایران هستیم، در ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹، عراق رسما وارد جنگ با کشور شد، البته در ۱۶ شهریور همان سال بخشی از استان کرمانشاه را به اشغال خود درآورد و این پیشدرآمدی برای آغاز جنگ بود.
وی افزود: صدام بهعنوان نماینده دشمنان جمهوری اسلامی در زمان آغاز جنگ تحمیلی هشت ساله دچار یک خطای محاسباتی علیه مردم ایران و انقلاب اسلامی شد، دشمن از تمام توان نظامی ایران اعم از تسلیحات، تجهیزات نظامی، تعداد نیروهای مسلح و ... آگاهی داشت، زیرا در زمان طاغوت این تسلیحات نظامی از سوی آنان به ایران فروخته شده بود، اما در مورد ایران دچار اشتباه شد، آنان با تکیه بر اطلاعات این حوزه و توان نظامی ایران مطمئن بودند که جنگ با ایران کار دشواری نخواهد بود و یک جنگ ۶ روزه برای اشغال ایران طراحی کردند و اسم عملیات خود را نیز به نام "یوم الرعد" انتخاب کردند.
پیکار خاطرنشان کرد: صدام زمانیکه جنگ تحمیلی هشت ساله علیه ایران را آغاز کرد، درصدد بود پس از ۶ روز در تهران مستقر شود و حتی در مصاحبه با خبرنگاران اعلام کرد که مابقی سوالاتشان در تهران پاسخ داده خواهد شد، اما بیتوجهی دشمنان به نقش مردم و رهبر جامعه اسلامی، معادلات آنان در جنگ را برهم زد، پس از آغاز جنگ تحمیلی امام خمینی(ره) یک پیام دلگرم کننده صادر کرد تا همه برای دفاع از کشور به میدان بیایند و در این فراخوان ایشان مردم را برای کمک به نیروهای مسلح فراخواندند و این اقدام دشمن را در یک جنگ هشت ساله به جای جنگ ۶ روزه گرفتار کرد.
این رزمنده دوران دفاع مقدس بیان کرد: حضور مردم در دوران دفاع مقدس قبل از سازماندهی نیروهای مسلح، مردم مرزنشین در چند استان به صورت خودجوش محلهای هستههایی را برای دفاع و جلوگیری از پیشروی دشمن تشکیل دادند، ایران با کشور عراق ۱۶۰۰ کیلومتر مرز خاکی و آبی دارد، مردم در کنار نیروهای مسلح در خرمشهر ۳۴ روز در برابر دشمن بعثی مقاومت کردند و اجازه ندادند پای لشکر زرهی و مجهز دشمن به خرمشهر برسد و دشمن در این زمان متوجه اشتباه خود شد.
وی تاکید کرد: امام خمینی (ره) با مدیریت هوشمندانه خود، جنگ رسمی را به یک جنگ عمومی و ملی تبدیل کردند، مردم ایران نیز به همان شیوه دوران دفاع مقدس در جنگ تحمیلی دوم و سوم نیز برای مقابله با دشمن وارد میدان شدند، امام راحل برای کمکهای مردمی دستهبندی نکردند و فرمودند هر کس میتواند به کمک نیروهای مسلح بشتابد که مردم از اقصی نقاط کشور به این دعوت لبیک گفتند و برای دفاع از کشور به میدان آمدند و مردم ایران نیز همواره به این نگاه رهبران جمهوری اسلامی نگاه ویژهای دارند و برای حضور پاسخ مثبت میدهند.
پیکار با اشاره به اینکه در سه جنگ تحمیلی علیه ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نقش اصلی در دفاع از کشور را مردم ایفا و دشمن را دچار خطای محاسباتی کردند، اظهار کرد: مردم ایران نظیری در دنیا ندارند، بدون اغراق باید بگوییم نسخه دومی از این مردم وجود ندارد و رفتارهای آنان در دورانهای مختلف تعیین کننده است.
این پیشکسوت دوران دفاع مقدس با بیان اینکه بیش از چهار دهه از آغاز جنگ تحمیلی هشت ساله علیه ایران زمان میگذرد، گفت: پس از اتمام جنگ نیز بارها شاهد توطئهها، جنایات و خسارتهای فراوان دشمنان علیه جمهوری اسلامی بودیم، زیرا انقلاب اسلامی یک جریان است و هنجارهایی را به جهان مخابره کرده و هیچ زمانی را از آغاز انقلاب اسلامی شاهد نبودهایم که فضای کشور کاملا آرام باشد و همواره در جنگ تمام عیار با استکبار جهانی هستیم، تا زمانیکه جمهوری اسلامی معتقد به اسلام است و زیر بار ظلم نمیرود، ما همچنان با آمریکا و استکبار جهانی درگیر هستیم و به فراخور زمان این درگیری نمود پیدا میکند.
وی ادامه داد: دشمن مجدد در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان همانند دوران دفاع مقدس دچار خطای محاسباتی شد و همچنان نیز بر این موضوع اصرار دارد، صدام قبل از آغاز جنگ فکر میکرد ایران ضعیف شده است و میتواند به پیروزی برسد، در حال حاضر نیز دشمن آمریکایی و صهیونیستی دچار همین خطا و اشتباه محاسباتی شد، آنان فکر میکردند ایران بهعلت مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ضعیف شده و آماده فروپاشی است، بنابراین با چند حمله به مراکز حساس و شهادت افراد تاثیرگذار به دنبال شکستن سد دفاعی کشور بودند تا نظام جمهوری اسلامی سقوط کند، اما مردم هوشیار، وفادار و متمدن ایران پای ایران ایستادند و اجازه ندادند دشمن به هدف خود برسد.
پیکار تصریح کرد: مردم ایران زمانیکه خطر را احساس میکنند، منتظر هیچ دستوری نمیمانند، در زمانیکه مردم ایران بعد از آغاز جنگ رمضان به خیابان آمدند، ایران رهبر خود را از دست داده بود و هیچ فراخوانی از سوی نهادی صورت نگرفت، البته رهبر سوم انقلاب اسلامی آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای این حرکتهای مردمی و اجتماعات شبانه را در اولین بیانیه خودشان تایید کرد و فرمودند که باید استمرار پیدا کند، روایتها در این حوزه باید صحیح باشد، مردم میدانداری کردند و این مسئله باید مورد توجه قرار بگیرد.
این رزمنده دوران دفاع مقدس اضافه کرد: در زمان شهادت سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی، نیز مردم در ساعات اولیه پس از اعلام خبر شهادت، به خیابانها آمدند، زیرا احساس کردند باید از فرمانده خود با حضورشان تقدیر کنند، مردم ایران فارغ از سن و جنسیت و تفکرات سیاسی، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، باوجود تمامی چالشها و مشکلاتی که با آن دست و پنجه نرم میکنند، اگر خطری را متوجه کشور بدانند، بدون هیچ چشمداشتی در میدان حضور پیدا میکنند، پس از جنگ ۱۲ روزه رهبر شهید انقلاب اسلامی آیتالله سیدعلی خامنهای از مردم بابت حضورشان تشکر کردند و شاهد بودیم ایشان در شب عاشورا از مداح مراسم خواستند که سرود "ای ایران" را به منظور تقویت حفظ وحدت بخوانند و همواره تاکید داشتند این اتحاد مقدس در کشور حفظ شود و وحدت رمز پیروزی ماست و هر کس بخواهد این اتحاد را مخدوش کند، در زمین دشمن بازی میکند، باید از انسجام ملی در کشور حمایت کنیم.
توان نظامی ایران باعث ترس دشمنان و عقبنشینی آنان میشود
در پایان این نشست ایوب زمانی، استاد دانشگاه و رزمنده دوران دفاع مقدس با اشاره به تجربیات جنگ تحمیلی هشت ساله و انتقال این تجربهها به نسل جوان، اظهار کرد: جنگ حق علیه باطل، همواره در طول تاریخ جهان اسلام وجود داشته است و تنها شیوههای آن تغییر میکند و در مراحل مختلف شاهد آن هستیم، هیچ مومنی نمیتواند ادعا کند مومن است و دشمنی ندارد و هر چه فرد مومنتر باشید، دشمنان بیشتر و بزرگتری دارد و تمامی پیامبران و ائمه نیز همین گونه بودهاند.
وی در خصوص دیدگاههای نظری در خصوص جنگ، گفت: بر اساس دیدگاه مارکسیستی، جنگ یک پدیده اجتنابناپذیر است و رخ خواهد داد، همچنین بر اساس دیدگاه مسیحیت باید در جنگ اغماض کرد، اما شاهدیم که در طول تاریخ خلاف آن ثابت شده و جنگهای طولانی در اروپا شکل گرفته است، اما دیدگاه اسلام این است که بهگونهای شرایط را مدیریت کنیم که جنگی رخ ندهد و دشمن اجازه تهدید به خود ندهد و بر اساس گفتههای کارشناسان نظامی، یک سوم جنگها با انجام رزمایشهای نظامی از دستور کار خارج میشود، زیرا کشور متخاصم از آمادگی نظامی کشور مقابل مطلع میشود.
زمانی عنوان کرد: برخی فرماندهان نظامی کشور معتقد بودند نباید اجازه دهیم دشمن از توان نظامی جمهوری اسلامی ایران آگاه شود، اما رهبر شهید انقلاب اسلامی معتقد بودند نشان دادن توان نظامی ایران باعث ترس دشمنان و عقبنشینی آنان میشود، البته در این مسیر نباید متوقف شد.
این رزمنده دوران دفاع مقدس با بیان اینکه جهاد موجب عزت اسلام و مسلمین میشود، عنوان کرد: در جهاد دفاعی مردم ایران اسلامی بر اساس آموزههای دینی برای دفاع از خاک و آرمانهای انقلاب اسلامی در برهههای مختلف از جنگ تحمیلی تا جنگ رمضان وارد میدان شدند و بر طبق احادیث بر هر انسان مکلفی واجب است برای دفاع از کشور به پا خیزد.
وی با تاکید بر اینکه امر دفاع و جهاد در دین مبین اسلام یک امر مقدس محسوب میشود، یادآور شد: در دوران گذشته شاهد بود نسلی از کشورهای استعمارگر به سختی بخشی از یک کشور را تصرف میکردند تا منافعشان تامین شود، اما در نسل بعدی جنگ، حکامی توسط آن کشورها از جمله ایران(خاندان پهلوی) منصوب میشد تا منافع این کشورها بدون جنگ تامین شود، اما در جنگهای کنونی کشورهای استعمارگر در ابتدا به دنبال تسلط بر افکار عمومی مردم هستند، اگر مردم و کارگزاران آن کشور مانند ونزوئلا خنثی باشند در کسری از ثانیه وارد میشوند و منابع آن را غارت میکنند.
زمانی عنوان کرد: طبق تاکید دین مبین اسلام باید همواره برای رویارویی با دشمنان در آمادهباش کامل باشیم، این آمادگی باید در ابعاد مختلف نظامی، علمی، دانشگاهی، اقتصادی و ... باشد، جهاددانشگاهی در عرصه علمی در کشور با مدیریت دکتر کاظمی آشتیانی خوش درخشید و این اقدامات به نوعی دفاع از کیان انقلاب اسلامی بود.
این استاد دانشگاه و پیشکسوت دوران دفاع مقدس با تاکید بر اینکه نباید از دشمنی آمریکا غافل شویم، گفت: دشمنی آمریکا با ایران به پیش از پیروزی انقلاب اسلامی برمیگردد، زیرا ایران دارای تمدن دیرینه بود و یکسال قبل از کودتای مرداد سال ۱۳۳۲ در ایران، رئیسجمهور آمریکا گفته بود که نباید اجازه دهیم ایران به تمدن هخامنشی برسد.
وی با بیان اینکه عامل پیروزی، حفظ و بقای انقلاب اسلامی وحدت بود، تصریح کرد: نباید اجازه دهیم این وحدت در کشور خدشهدار شود، همچنین باید در مورد موضوعات مختلف روایتگری درست و صحیح داشته باشیم، امام شهید انقلاب اسلامی نیز بر این مسئله تاکید داشتند، امروز بخش اعظمی از جنگ اقتصادی، اجتماعی، نظامی کنونی کشور و ... جنگ روانی است، باید جهاد تبیین برای در دستور کار قرار بگیرد.
زمانی خاطرنشان کرد: در روایتگری نیازی به بیان هر نکتهای نیست، باید تهدیدات دشمن را جدی بگیریم، تجارب جنگ تحمیلی هشت ساله علیه ایران را به نسل جوان منتقل کنیم، اگر آمادگی خود را در برابر دشمن حفظ کردیم و به وعدههای الهی اعتماد کردیم، موفق خواهیم شد.
رزمنده دوران دفاع مقدس با بیان اینکه، این مرحله از جنگ تحمیلی علیه ایران اسلامی بعد از انجام عملیات طوفان الاقصی قابل پیشبینی بود، اظهار کرد: البته با مقاومت مردم ایران و اعتماد به وعده الهی قطعا پیروز میدان خواهیم بود.
انتهای پیام
