به گزارش ایسنا، صمد نژادابراهیمی در شصتودومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاهها که امروز سهشنبه ۳۱ شهریورماه در دانشگاه خوارزمی برگزار شد، با اشاره به ضرورت تداوم فعالیتهای علمی در شرایط موجود، گفت: ما محکوم هستیم که در هر شرایطی کارمان را انجام دهیم. بیپولی را همه میدانیم، شرایط قطعی اینترنت را میدانیم، تعطیل شدن دانشگاهها و خوابگاهها را میدانیم و عدم تجهیزات را نیز همه میدانیم، اما محکوم هستیم که فعالیتهای خود را ادامه دهیم.
رشد تولیدات علمی در جهان و افزایش فاصله چین با آمریکا
نژادابراهیمی با اشاره به روند جهانی تولیدات علمی، اظهار کرد: اگر دنیا را نگاه کنیم، میبینیم اکنون در چه روندی قرار دارد. در اسکوپوس حدود ۱۰۱ میلیون سند در کل تاریخ فهرست شده است و در سال جاری نیز تولیدات علمی در حوزههای مختلف و از سوی نهادهای مختلف در حال افزایش است.
وی ادامه داد: پارسال حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار مقاله یا سند علمی در اسکوپوس فهرست شد و پیشبینی من این است که امسال حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار مقاله یا سند علمی در اسکوپوس فهرست شود؛ چراکه اکنون به یک میلیون و ۴۰۰ هزار مورد نزدیک شدهایم و شاید از این رقم نیز عبور کرده باشد.
نژادابراهیمی با اشاره به وضعیت چین و آمریکا در تولید علم، گفت: آمریکا دیگر با فاصله در رتبه نخست نیست. اکنون یک پدیده در شرق داریم. این نگرانی از ۱۰ تا ۱۵ سال پیش در آمریکا وجود داشت که چین از آمریکا جلو بزند و اکنون این اتفاق افتاده است.
وی افزود: در حال حاضر حدود ۷۰۰ تا ۷۵۰ هزار مقاله در آمریکا منتشر میشود و چین به حدود دو برابر این میزان رسیده است.
نژادابراهیمی در عین حال با اشاره به نقش ابزارهای هوش مصنوعی در رشد تولیدات علمی چین گفت: از زمانی که ابزارهای مولد هوش مصنوعی به وجود آمدهاند، رشد تولیدات چین را میتوانیم شاهد باشیم. امکان ندارد در یک سال تولید مقالات علمی یک کشور به صورت ناگهانی از ۹۰۰ هزار مقاله به یک میلیون و ۵۰۰ هزار مقاله برسد؛ بنابراین استفاده از این ابزارها نیز در این روند مطرح است.
وی با اشاره به نقش سرمایهگذاری بر روی پژوهش، گفت: سهم تولید ناخالص داخلی و سهم ما از این کیک نیز موضوع دیگری است که باید به آن توجه کرد؛ چراکه سهم ما هر روز کوچکتر میشود، اما همچنان دستاورد داریم.
سامانه علمسنجی؛ مبنای تصمیمگیری در وزارت علوم
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم با اشاره به سامانه علمسنجی این وزارتخانه، گفت: این سامانه نگاه کشوری دارد و نشان میدهد وزارت علوم چه میزان سهم از تولیدات دارد، وزارت بهداشت چه میزان سهم دارد و دانشگاه آزاد چه میزان سهم دارد. اینها بازیگران اصلی هستند و سایر بازیگران نیز در آن دیده میشوند.
۷۲ درصد تولیدات علمی در ۲۲ دانشگاه
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم با اشاره به طرح، اظهار کرد: در این طرح ۲۰ دانشگاه در نظر گرفته شدهاند. ما حدود ۷۲ درصد تولیدات علمی کشور را در ۲۲ دانشگاه داریم که فکر میکنم به جز یکی، دو دانشگاه، اکثر آنها در طرح جهش حضور دارند.
نژادابراهیمی با اشاره به میزان تولید مقالات Q1 گفت: با همه محدودیتها، تعداد مقالات Q1 ما خوشبختانه بالا است و این نشان میدهد که چه ظرفیت نیروی انسانی در این حوزه داریم.
همکاری داخلی پژوهشگران از همکاری بینالمللی کمتر است
وی با اشاره به سهم همکاریهای بینالمللی گفت: در کشور، سهم همکاری بینالمللی حدود ۳۳ درصد است. ما یک معضل داریم و شاید بتوانم بگویم همکاری ملی ما پایینتر از همکاری بینالمللی است؛ یعنی در داخل با خارج راحتتر کار میکنیم، اما در داخل کشور و حتی داخل بعضی مؤسسات همکاری نمیکنیم. این موضوع در بعضی جاها واقعاً نزدیک به فاجعه میشود؛ حتی در داخل یک مؤسسه نیز همکاری نمیکنیم.
۲۰ تا ۳۰ درصد اعضای هیئت علمی برخی دانشگاهها «خاموش» هستند
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم درباره اهمیت شاخص سرانه تولید مقاله گفت: طبق قانون باید به ۱.۵ واحد برسیم و به ازای هر عضو هیئتعلمی ۱.۵ مقاله باید منتشر شود.
نژادابراهیمی با اشاره به تأثیر سیاستگذاری دانشگاهها بر تولیدات علمی، اظهار کرد: برخی از دانشگاهها ۲۰ تا ۳۰ درصد هیئت علمی خاموش دارند؛ یعنی هیچ پژوهشی انجام نمیدهند. باید برای این موضوع فکر داشته باشیم و یاد بگیریم که برای آن برنامهریزی کنیم.
کاهش فاصله میان تولید مقاله و دریافت استناد
وی با اشاره به دادههای مربوط به مقالات پراستناد گفت: ما سهمی از مقالات پراستناد داریم، اما وقتی میگوییم ۵۰ درصد مقالات ما Q1 هستند، اگر در ۱۰ درصد آنها نقش داشته باشیم، این فاصلهها باید کمتر و کمتر شود.
نژادابراهیمی ادامه داد: اگر در نشریات ۱۰ درصد برتر مقاله چاپ میکنیم، در نشریات ۱۰ درصد برتر نیز باید ارجاع بگیریم. اگر ارجاع نگیریم، فاصلهای ایجاد شده است که نیاز به بازسازی دارد.
سهم پایین تعامل دانشگاه و صنعت
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم با اشاره به شاخص همکاری دانشگاه و صنعت، گفت: اکنون سهم همکاری با صنعت برای ما ۷ دهم درصد است که پایین است. اگر بخواهیم کشورهای رقیب را بررسی کنیم، در ترکیه ۱.۴ درصد است و در یک کشور پیشرفتهتر، سوئیس، این رقم ۸.۱۴ درصد است.
وی افزود: هرچه این عدد بیشتر باشد، نشاندهنده شکلگیری تعامل صنعت و دانشگاه است. اینها دادههای سیاستی هستند و نشان میدهند ما در چه حوزههایی عقبرفت داشتهایم و در چه حوزههایی رشد کردهایم.
افت ۱۶ درصدی انتشار مقاله در برخی دانشگاهها
نژادابراهیمی با اشاره به وضعیت رشتههای فنی و علوم پایه، گفت: متأسفانه در رشتههای فنی کاهش شدیدی داریم. علوم پایه نیز همین وضعیت را دارند.
وی با بیان اینکه برخی دانشگاههای مهم ما تا منفی ۱۶ درصد در پنج سال افت تولید مقاله داشتهاند، گفت: در تلاش هستیم با امضای معاون پژوهشی، به دانشگاهها گزارش بدهیم تا ببینیم مشکل چه بوده است و اینکه چرا یک دانشگاه در پنج سال ۱۶ درصد کاهش مقاله داشته است.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: بخشی از این موضوع ممکن است مهاجرت باشد، بخشی ممکن است قهر کردن یا دلخوری پژوهشگران باشد و بخشی نیز ممکن است به زیرساخت مربوط شود. عوامل مختلفی وجود دارد و ما این عوامل را در اینجا آوردهایم.
ضرورت بررسی آثار طرحهای مرتبط با نفوذ بر تولید علم
نژادابراهیمی گفت: خواهشی که دارم، این است که به ما راهنمایی بدهید که کجا باید دنبال این موضوع برویم. اگر مجلس اکنون با این طرح نفوذی که در مجلس در حال بررسی است، اقدام کند، دوباره برای آینده تولیدات علمی نگرانتر میشویم. این موضوع باید تبیین و شبیهسازی شود که اگر طرح نفوذ مصوب شود، چه اتفاقی میافتد.
بودجهریزی و حقوق مبتنی بر عملکرد بر اساس دادههای سامانهها
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم با بیان اینکه قرار است بودجهریزی مبتنی بر عملکرد انجام شود، گفت: حتی حقوق نیز مبتنی بر عملکرد شده است و دادهها از سامانه علمسنجی جمعآوری خواهد شد.
۴۷۰ نشریه ملی در مسیر نمایهشدن بینالمللی
نژادابراهیمی در ادامه به وضعیت نشریات علمی کشور اشاره کرد و گفت: نشریات نمایه شده بیش از ۲۰ هزار مقاله منتشر میکنند و یک برنامه ادامهدار نیز وجود دارد.
۲۵۰۰ نشریه علمی در کشور؛ ۴۷۰ نشریه در اسکوپوس
وی ادامه داد: ما هرچقدر ظرفیت داریم، باید از آن استفاده کنیم. نشریات را به سمت استانداردسازی میبریم. برخی دانشگاهها عملکرد خوبی داشتهاند و برخی دانشگاهها مثلاً ۱۳۰ یا ۱۴۰ نشریه دارند، اما فقط ۳۵ مورد از آنها نمایه شدهاند. باید بررسی کنیم دلایل این وضعیت چه بوده است.
نژادابراهیمی افزود: وقتی یک نشریه وارد این مسیر میشود، ۶۰ تا ۷۰ درصد مسیر اسکوپوس را طی کرده و این میتواند کمک کند.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم با اشاره به تعداد نشریات علمی کشور اظهار کرد: ما ۲۵۰۰ نشریه علمی در کشور داریم که ۱۰۸۰ مورد از آنها وارد مسیر بینالمللیشدن شدهاند و از این تعداد، ۴۷۰ نشریه توانستهاند وارد اسکوپوس شوند.
وی تأکید کرد: اینها سرمایههای کشور هستند؛ هم ارزش مادی دارند، هم ارزش معنوی، هم پرستیژ علمی دارند و هم مرجعیت علمی ایجاد میکنند.
حمایت از نشریات در طرح ملی ارتقاء
نژادابراهیمی گفت: متن مصوبه «طرح ملی نمایهسازی و ارتقای نشریات علمی کشور» در شورای عالی عتف تصویب شده است و حمایتهایی از نشریات خواهیم داشت.
وی افزود: تا امروز نشریات را در انتهای مسیر حمایت میکردیم، اما انشاءالله از سال آینده برای نشریاتی که پتانسیل داشته باشند، حمایت کاربردی تشکیل میشود و آنها را برای نمایهشدن آماده میکنیم.
انتهای پیام
