بایگ برای سال‌ها با فعالیت‌های مرتبط با سنگ و گوهرتراشی شناخته شده است؛ حرفه‌ای که در آن، سنگ خام با دقت، صبر و مهارت از مراحل مختلف برش، تراش و پرداخت عبور می‌کند تا به نگین، زیورآلات و محصولات تزئینی تبدیل شود. این فرایند، نمونه‌ای روشن از ارزش‌آفرینی بر پایه منابع طبیعی است؛ مسیری که می‌تواند فرصت‌های شغلی متعددی برای هنرمندان، صاحبان کارگاه‌ها و علاقه‌مندان به صنایع‌دستی ایجاد کند و بخشی از درآمد حاصل از منابع معدنی را در منطقه نگه دارد.
با وجود این ظرفیت‌ها، یکی از مسائل مهم در حوزه گوهر سنگ‌ها، فاصله میان استخراج و تولید محصول نهایی است. هنگامی که سنگ بدون فرآوری به فروش می‌رسد، بخش قابل توجهی از فرصت‌های اقتصادی مرتبط با طراحی، تراش، پرداخت و ساخت محصولات از دست می‌رود. جلوگیری از خام‌فروشی، در چنین شرایطی، تنها یک ضرورت اقتصادی نیست؛ بلکه راهکاری برای تقویت مهارت‌های بومی، توسعه کارگاه‌های تخصصی و فراهم کردن زمینه حضور مؤثرتر تولیدکنندگان محلی در بازارهای داخلی و خارجی به شمار می‌رود.
عقیق با فرآوری اصولی به ثروت ماندگار تبدیل می‌شود
عقیق بایگ از ظرفیت‌های ارزشمند معدنی خراسان رضوی است که با تکیه‌بر دانش فنی، هنر گوهرتراشی و توسعه فرآوری می‌تواند سهم بیشتری در اقتصاد صنایع‌دستی منطقه داشته باشد؛ ظرفیتی که به اعتقاد فعالان این حوزه، بهره‌برداری مؤثر از آن مستلزم عبور از خام‌فروشی و تقویت زنجیره تولید از معدن تا بازار است.
یک هنرمند سنگ‌تراش، در گفت و گو با ایسنا با اشاره به ظرفیت گوهر سنگ‌های منطقه بایگ تربت‌حیدریه اظهار کرد: ارزش واقعی عقیق زمانی آشکار می‌شود که ویژگی‌های طبیعی آن با دانش فنی و مهارت هنرمند پیوند بخورد و سنگ خام پس از طی مراحل تخصصی به محصولی باکیفیت و قابل عرضه در بازار تبدیل شود.
مجید غضنفری، افزود: سنگ‌تراشی تنها بریدن و شکل دادن به سنگ نیست، بلکه فرایندی تخصصی است که از شناخت ساختار سنگ و انتخاب بخش مناسب برای برش آغاز می‌شود و تا تراش، پرداخت و آماده‌سازی محصول نهایی ادامه پیدا می‌کند. هر مرحله از این فرایند به دقت و تجربه نیاز دارد و بی‌توجهی به ویژگی‌های سنگ می‌تواند موجب هدر رفت مواد اولیه یا کاهش کیفیت محصول شود.
این هنرمند سنگ‌تراش با بیان اینکه عقیق بایگ از نظر قابلیت‌های طبیعی، زمینه مناسبی برای تولید محصولات متنوع دارد، ادامه داد: استفاده از این سنگ در ساخت نگین، انگشتر، گردنبند، دستبند و محصولات تزئینی می‌تواند دامنه فعالیت کارگاه‌های محلی را گسترش دهد. همچنین ترکیب عقیق با چرم، چوب و فلز، امکان خلق محصولاتی با طراحی متفاوت را فراهم می‌کند.
غضنفری با تأکید بر ضرورت جلوگیری از خام‌فروشی اظهار کرد: هنگامی که سنگ خام بدون فرآوری از منطقه خارج می‌شود، فرصت ایجاد ارزش افزوده و اشتغال در بخش‌های مختلف تولید نیز کاهش پیدا می‌کند؛ در حالی که توسعه فرآوری در محل می‌تواند زمینه فعالیت سنگ‌تراشان، پرداخت‌کاران، طراحان و سازندگان زیورآلات را فراهم کند.
البته جلوگیری از خام‌فروشی نباید صرفاً به عنوان محدود کردن فروش مواد معدنی تعریف شود، بلکه هدف اصلی باید ایجاد امکان تولید محصول نهایی در منطقه باشد. برای تحقق این هدف، دسترسی به تجهیزات مناسب، آموزش نیروی متخصص و ارتباط مؤثر میان معدن‌داران، هنرمندان و مراکز عرضه ضروری است.
این فعال حوزه گوهرتراشی با اشاره به اهمیت کیفیت در بازار محصولات صنایع‌دستی اظهار کرد: مرغوبیت ماده اولیه به تنهایی برای موفقیت یک محصول کافی نیست. محصول باید از نظر طراحی، ظرافت تراش، پرداخت نهایی و تناسب با نیاز مشتری در سطح مطلوبی قرار داشته باشد. به همین دلیل، ارتقای مهارت هنرمندان و آشنایی آنان با فناوری‌های جدید باید در کنار حفظ تجربه‌های سنتی دنبال شود.
وی ادامه داد: شناخت بازار نیز یکی از نیازهای مهم این حرفه است. هنرمندان باید با سلیقه مشتریان، روش‌های قیمت‌گذاری، بسته‌بندی و شیوه‌های معرفی محصول آشنا باشند تا بتوانند تولیدات خود را در بازارهای گسترده‌تری عرضه کنند. بدون شک حضور در نمایشگاه‌های تخصصی و بهره‌گیری از ظرفیت فروش اینترنتی نیز می‌تواند امکان ارتباط مستقیم با مشتریان را افزایش دهد.
غضنفری با تأکید بر ضرورت انتقال تجربه به نسل جوان خاطرنشان کرد: تداوم هنر گوهرتراشی به تربیت نیروی انسانی ماهر وابسته است. آموزش عملی در کنار استادکاران و فراهم شدن امکان کار با ابزارهای تخصصی می‌تواند به آماده‌سازی هنرجویان برای ورود به بازار کار کمک کند.
وی گفت: عقیق بایگ ظرفیت آن را دارد که علاوه بر جایگاه معدنی خود، به یکی از محورهای توسعه صنایع‌دستی تربت‌حیدریه تبدیل شود. البته تحقق این ظرفیت نیازمند همکاری دستگاه‌های مسئول، حمایت از کارگاه‌های کوچک و ایجاد پیوند میان استخراج، فرآوری و فروش محصولات نهایی است.
شفافیت در بازار و فرآوری عقیق، زمینه‌ساز افزایش ارزش گوهر سنگ‌هاست
یک فروشنده سنگ‌های قیمتی و گوهر سنگ‌ها، با تأکید بر ظرفیت عقیق منطقه بایگ تربت‌حیدریه گفت: شناخت ویژگی‌های طبیعی سنگ، تشخیص کیفیت، عرضه شفاف و توسعه فرآوری از مهم‌ترین عوامل افزایش ارزش اقتصادی گوهر سنگ‌هاست و می‌تواند به تقویت بازار فروش و جلوگیری از خام‌فروشی در این حوزه کمک کند.
ریحانه فولادی، اظهار کرد: بازار سنگ‌های قیمتی تنها به خرید و فروش سنگ خام محدود نمی‌شود، بلکه شناخت ویژگی‌های سنگ، کیفیت ظاهری، نحوه تراش و پرداخت، میزان تقاضا و اعتماد خریدار در آن اهمیت زیادی دارد. هرچه فروشنده و تولیدکننده شناخت دقیق‌تری از محصول داشته باشند، امکان عرضه مناسب‌تر و جلب اعتماد مشتریان نیز افزایش می‌یابد.
فولادی با اشاره به ظرفیت عقیق بایگ افزود: این منطقه به دلیل برخورداری از ذخایر عقیق، قابلیت قابل توجهی برای توسعه فعالیت‌های مرتبط با گوهر سنگ‌ها دارد. عقیق پس از استخراج، با توجه به ویژگی‌های طبیعی و قابلیت فرآوری، می‌تواند در ساخت نگین، انگشتر، گردنبند، تسبیح و دیگر محصولات تزئینی مورد استفاده قرار گیرد.
این فعال بازار گوهر سنگ‌ها ادامه داد: در خرید و فروش سنگ‌های قیمتی، توجه به ویژگی‌های هر نمونه اهمیت دارد. رنگ، شفافیت، طرح‌های طبیعی، ترک‌ها و دیگر ویژگی‌های ظاهری می‌توانند در انتخاب سنگ برای کاربردهای مختلف مؤثر باشند. از سوی دیگر، نوع تراش و کیفیت پرداخت نیز بر جلوه نهایی محصول تأثیر می‌گذارد و باید هنگام عرضه به مشتری مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت آگاهی‌رسانی درباره ویژگی‌های سنگ‌ها بیان کرد: خریدار باید بداند محصولی که تهیه می‌کند چه ویژگی‌هایی دارد و آیا سنگ طبیعی است یا برای بهبود ظاهر آن از روش‌های بهسازی استفاده شده است. اطلاع‌رسانی دقیق درباره این موارد به افزایش اعتماد مشتری کمک می‌کند و مانع شکل‌گیری برداشت‌های نادرست درباره ارزش و کیفیت محصول می‌شود.
فولادی با اشاره به اهمیت جلوگیری از خام‌فروشی اظهار کرد: وقتی گوهر سنگ‌ها به شکل خام از منطقه خارج می‌شوند، فرصت عرضه آن‌ها در قالب محصولات فرآوری شده و بهره‌مندی از ارزش افزوده در همان منطقه کاهش می‌یابد. در حالی که توسعه تراش، پرداخت و ساخت زیورآلات می‌تواند فعالیت اقتصادی بیشتری برای هنرمندان، کارگاه‌ها و فروشندگان محلی ایجاد کند.
وی افزود: فرآوری عقیق در منطقه بایگ می‌تواند ارتباط میان معدن و بازار را تقویت کند. در این مسیر، سنگ‌تراشان و تولیدکنندگان می‌توانند با شناخت نیاز بازار، محصولاتی متناسب با سلیقه مشتریان تولید کنند و فروشندگان نیز با عرضه محصولات آماده و متنوع، امکان انتخاب بیشتری در اختیار خریداران قرار دهند.
این فروشنده سنگ‌های قیمتی ادامه داد: برای تحقق این هدف، ارتباط میان استخراج‌کنندگان، فرآوری‌کنندگان و فعالان بازار باید بیشتر شود. زمانی که هر بخش بدون اطلاع از نیازها و توانایی بخش دیگر فعالیت کند، ممکن است میان نوع سنگ استخراج شده، محصول تولیدی و تقاضای بازار فاصله ایجاد شود. هماهنگی میان این بخش‌ها می‌تواند به کاهش ضایعات، بهبود کیفیت و عرضه هدفمندتر محصولات کمک کند.
فولادی با اشاره به ضرورت حمایت از تولیدکنندگان محلی گفت: دسترسی به تجهیزات مناسب، آموزش تخصصی و امکان تهیه مواد اولیه باکیفیت از نیازهای مهم کارگاه‌های گوهرتراشی است. در کنار این موارد، فروشندگان و تولیدکنندگان باید با اصول قیمت‌گذاری، معرفی محصول و شیوه‌های نوین عرضه نیز آشنا باشند تا بتوانند سهم بیشتری از بازار را به دست آورند.
وی با بیان اینکه تنوع‌بخشی به محصولات می‌تواند زمینه توسعه بازار را فراهم کند، افزود: عقیق تنها در ساخت انگشتر و نگین کاربرد ندارد و می‌توان از آن در تولید انواع زیورآلات، مهره‌های تزئینی و محصولات ترکیبی با چرم، چوب و فلز استفاده کرد. چنین تنوعی به هنرمندان امکان می‌دهد محصولات متناسب با سلیقه‌ها و قدرت خرید متفاوت تولید کنند.
این فعال بازار گوهر سنگ‌ها همچنین معرفی عقیق بایگ به گردشگران و خریداران سایر مناطق را مهم دانست و اظهار کرد: معرفی درست منشأ سنگ، ویژگی‌های طبیعی و مراحل فرآوری آن می‌تواند به شناخته شدن بیشتر محصولات منطقه کمک کند. برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و ایجاد فرصت عرضه مستقیم محصولات نیز می‌تواند ارتباط میان هنرمندان و مشتریان را تقویت کند.
فولادی خاطرنشان کرد: عقیق بایگ ظرفیت آن را دارد که از یک ماده معدنی خام به محصولی ارزشمند در بازار گوهر سنگ‌ها تبدیل شود. برای دستیابی به این هدف، باید به تمام مراحل زنجیره تولید، از شناخت و استخراج سنگ تا فرآوری، قیمت‌گذاری و فروش توجه شود. هر اندازه این مراحل در ارتباط مؤثرتری با یکدیگر قرار گیرند، امکان افزایش ارزش افزوده، حمایت از کسب‌وکارهای محلی و تقویت جایگاه عقیق تربت‌حیدریه در بازار فراهم‌تر خواهد شد.
تاریخ شفاهی سنگ‌تراشی، حافظه‌ای که نباید فراموش شود
ثبت تجربه‌ها و روایت‌های استادکاران سنگ‌تراشی می‌تواند به حفظ بخشی از میراث فرهنگی خراسان رضوی کمک کند؛ میراثی که در کنار ذخایر طبیعی عقیق، بر پایه مهارت‌های عملی، تجربه‌های نسل‌های گذشته و انتقال دانش میان استادکاران و شاگردان شکل گرفته است.
یک پژوهشگر تاریخ شفاهی سنگ‌تراشی، با تأکید بر اهمیت مستندسازی این حرفه اظهار کرد: سنگ‌تراشی تنها یک فعالیت فنی و اقتصادی نیست، بلکه مجموعه‌ای از تجربه‌ها و مهارت‌ها را در بر می‌گیرد که بخشی از آن‌ها در طول سال‌ها کار عملی شکل گرفته و ممکن است در منابع مکتوب ثبت نشده باشد.
محمد رضایی، افزود: گفت‌وگو با استادکاران قدیمی، صاحبان کارگاه‌ها و دیگر فعالان این حوزه می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره شیوه‌های تهیه و فرآوری سنگ، ابزارهای مورد استفاده، نحوه آموزش شاگردان و تغییرات بازار در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
این پژوهشگر ادامه داد: منطقه بایگ به دلیل برخورداری از ذخایر عقیق و فعالیت‌های مرتبط با گوهرتراشی، ظرفیت مناسبی برای انجام پژوهش‌های تاریخ شفاهی دارد. بررسی روایت‌های فعالان این حرفه می‌تواند به شناخت بهتر رابطه میان منابع طبیعی، مهارت‌های بومی و تحولات اقتصادی منطقه کمک کند.
رضایی با اشاره به ضرورت ثبت تجربه استادکاران بیان کرد: بخشی از دانش سنگ‌تراشی از طریق مشاهده و تمرین منتقل می‌شود. نحوه انتخاب سنگ، تشخیص بخش مناسب برای برش، استفاده از ابزار و اجرای مراحل پرداخت، جزئیاتی هستند که شناخت آن‌ها تنها با مطالعه منابع مکتوب امکان‌پذیر نیست و مستندسازی عملی می‌تواند در انتقال این دانش به نسل جدید مؤثر باشد.
وی افزود: تاریخ شفاهی زمانی ارزش بیشتری پیدا می‌کند که روایت‌ها با دقت ثبت شوند و در صورت امکان با اسناد، تصاویر قدیمی، ابزارهای باقی‌مانده و مدارک کارگاهی تطبیق داده شوند. این روش به تفکیک خاطرات فردی از اطلاعات تاریخی تأیید شده کمک می‌کند و اعتبار پژوهش را افزایش می‌دهد.
این پژوهشگر تاریخ شفاهی سنگ‌تراشی، با تأکید بر اهمیت ثبت اصطلاحات تخصصی سنگ‌تراشان اظهار کرد: واژگان و تعبیرهایی که استادکاران برای معرفی ابزارها، مراحل کار و ویژگی‌های سنگ به کار می‌برند، بخشی از دانش حرفه‌ای آنان است. گردآوری این اصطلاحات در کنار ثبت تصویری مراحل کار می‌تواند به تهیه منابع آموزشی برای هنرجویان و پژوهشگران کمک کند.
رضایی با اشاره به ارتباط تاریخ شفاهی و جلوگیری از خام‌فروشی خاطرنشان کرد: شناخت گذشته یک حرفه می‌تواند در برنامه‌ریزی برای آینده آن نیز مؤثر باشد. بررسی تجربه استادکاران و شیوه‌های تولید در دوره‌های مختلف، شناخت دقیق‌تری از ظرفیت‌ها و چالش‌های این حوزه فراهم می‌کند و می‌تواند در طراحی برنامه‌های آموزشی و حمایتی مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: هنگامی که مراحل اصلی فرآوری سنگ در خارج از منطقه انجام شود، فرصت انتقال تجربه و فعالیت برای کارگاه‌های محلی نیز کاهش پیدا می‌کند. تقویت فرآوری در بایگ، علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، می‌تواند امکان یادگیری عملی و استمرار مهارت‌های سنگ‌تراشی را برای نسل جدید فراهم کند.
این پژوهشگر تاریخ شفاهی سنگ‌تراشی، با اشاره به ظرفیت گردشگری فرهنگی منطقه بیان کرد: روایت استادکاران، معرفی ابزارهای قدیمی و نمایش مراحل تبدیل عقیق خام به محصول نهایی می‌تواند برای گردشگران جذاب باشد. در صورت برنامه‌ریزی مناسب، این فعالیت‌ها قابلیت پیوند با گردشگری زمین‌شناختی را نیز دارند و می‌توانند به معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و معدنی منطقه کمک کنند.
برای ثبت و نگهداری این میراث، همکاری میان پژوهشگران، هنرمندان، مراکز فرهنگی و نهادهای مسئول ضروری است. ایجاد آرشیو مصاحبه‌ها، نگهداری تصاویر و اسناد، ثبت مراحل کار و فراهم کردن امکان استفاده آموزشی از اطلاعات گردآوری‌شده، از اقداماتی است که می‌تواند به ماندگاری این دانش کمک کند.
رضایی خاطرنشان کرد: عقیق بایگ بخشی از سرمایه طبیعی تربت‌حیدریه است، اما مهارت افرادی که این سنگ را به محصولی هنری تبدیل می‌کنند نیز ارزش فرهنگی ویژه‌ای دارد. ثبت تجربه‌های این افراد در کنار حمایت از تولید و فرآوری محلی، می‌تواند به حفظ هویت سنگ‌تراشی و تقویت جایگاه صنایع‌دستی منطقه کمک کند.
ضرورت توسعه هنر گوهرتراشی
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه، با اشاره به ظرفیت کم‌نظیر معادن عقیق در منطقه بایگ و قابلیت رنگ‌پذیری بالای عقیق سفید این منطقه، بر ضرورت توسعه هنر گوهرتراشی، جلوگیری از خام‌فروشی و حمایت از هنرمندان محلی تأکید کرد و گفت: فرآوری گوهر سنگ‌ها و پیوند آن با صنایع‌دستی می‌تواند زمینه‌ساز اشتغال پایدار، رونق اقتصادی و معرفی ظرفیت‌های بومی تربت‌حیدریه در بازارهای داخلی و خارجی باشد.
علی محمدی، در گفت و گو با ایسنا با تأکید بر ظرفیت کم‌نظیر گوهر سنگ‌های منطقه بایگ اظهار کرد: کیفیت بالای عقیق، به ویژه قابلیت رنگ‌پذیری عقیق سفید این منطقه، فرصتی ارزشمند برای توسعه صنایع‌دستی، ایجاد اشتغال پایدار، جذب گردشگر و جلوگیری از خام‌فروشی مواد معدنی است.
وی در تشریح ظرفیت‌های گوهر سنگ‌های تربت‌حیدریه بیان کرد: منطقه بایگ از جمله کانون‌های مهم گوهرتراشی در شرق کشور به شمار می‌رود و برخورداری از ذخایر غنی عقیق، مهارت هنرمندان محلی و سابقه فعالیت در حوزه تراش سنگ‌های قیمتی، زمینه مناسبی برای توسعه اقتصاد صنایع‌دستی در این منطقه فراهم کرده است.
وی افزود: در این منطقه، سنگ‌هایی با ویژگی‌های طبیعی و رنگ‌پذیری مطلوب وجود دارد که در صورت فرآوری اصولی و تبدیل شدن به محصولات نهایی، می‌توانند ارزش اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد کنند.
محمدی با بیان اینکه گوهر سنگ‌ها تنها مواد اولیه برای ساخت انگشتر و زیورآلات نیستند، تصریح کرد: این سنگ‌ها ظرفیت حضور در بخش‌های گوناگون صنایع‌دستی را دارند و می‌توان از آن‌ها در طراحی محصولات هنری، تزئینات سنتی و تولیدات ترکیبی بهره گرفت.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه با تأکید بر ضرورت تکمیل زنجیره ارزش گوهر سنگ‌ها گفت: سیاست ما این است که تا حد توان از خام‌فروشی جلوگیری شود؛ چراکه فروش سنگ به شکل استخراج شده، بخش مهمی از ارزش افزوده‌ای را که می‌تواند از طریق تراش، پرداخت، طراحی و ساخت محصولات نهایی ایجاد شود، از منطقه خارج می‌کند. تحقق این هدف، علاوه بر تلاش هنرمندان و فعالان این بخش، به همراهی دستگاه‌های مسئول و فراهم شدن زیرساخت‌های مورد نیاز وابسته است.
وی ادامه داد: ایجاد مراکز تخصصی آموزش، تولید و عرضه گوهر سنگ‌ها می‌تواند مسیر فعالیت علاقه‌مندان را هموار کند و زمینه شکل‌گیری کسب‌وکارهای جدید را به وجود آورد. همچنین حمایت از کارگاه‌های کوچک، توسعه مشاغل خانگی، ارتقای مهارت‌های فنی و آشنایی تولیدکنندگان با نیازهای بازار، از اقداماتی است که می‌تواند به افزایش درآمد هنرمندان و تقویت جایگاه عقیق تربت‌حیدریه کمک کند.
محمدی، افزود: هنر گوهرتراشی در این شهرستان با تکیه‌بر ظرفیت‌های معدنی و توانمندی هنرمندان محلی، زمینه فعالیت تعدادی از شاغلان را در قالب کارگاه‌های تولیدی و مشاغل خانگی فراهم کرده است. توسعه این فعالیت‌ها می‌تواند به ویژه برای افرادی که امکان راه‌اندازی واحدهای بزرگ صنعتی را ندارند، فرصتی برای کسب درآمد و حضور در عرصه تولید ایجاد کند.
وی خاطرنشان کرد: تنوع‌بخشی به محصولات، استفاده از روش‌های نوین طراحی و توجه به کیفیت نهایی، از عوامل مؤثر در افزایش قدرت رقابت تولیدات محلی است. هر اندازه محصول نهایی از نظر ظرافت، دوام، زیبایی و بسته‌بندی کیفیت بیشتری داشته باشد، امکان عرضه آن در بازارهای گسترده‌تر نیز افزایش پیدا می‌کند.
محمدی با اشاره به کاربرد سنگ‌های طبیعی در برخی هنرهای تزئینی و رودوزی‌های قدیمی بیان کرد: توجه دوباره به مواد اولیه طبیعی و جایگزینی هدفمند آن‌ها به جای نمونه‌های مصنوعی، می‌تواند به اصالت‌بخشی محصولات کمک کند. البته این کار به شناخت ویژگی‌های سنگ، انتخاب مواد مناسب و آموزش روش‌های صحیح استفاده از آن نیاز دارد.
محمدی درباره وضعیت ذخایر عقیق در منطقه تربت‌حیدریه گفت: در این محدوده چهار معدن عقیق فعال و بهره‌برداری شده وجود دارد.
وی ادامه داد: وجود ذخایر معدنی متنوع، از جمله عقیق و دیگر مواد معدنی در محدوده بایگ، ظرفیت مهمی برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی منطقه به شمار می‌رود. با این حال، بهره‌برداری مؤثر از این توانمندی زمانی امکان‌پذیر است که فعالیت‌های معدنی با فرآوری، تولید صنایع‌دستی، بازاریابی و فروش محصولات نهایی پیوند بخورد.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تربت‌حیدریه با بیان اینکه گوهر سنگ‌ها از ظرفیت‌های قابل توجه تجارت جهانی برخوردارند، افزود: ارزش اقتصادی این حوزه تنها به استخراج سنگ محدود نمی‌شود، بلکه طراحی، تراش تخصصی، ساخت زیورآلات، بسته‌بندی و عرضه محصولات باکیفیت، سهم مهمی در افزایش ارزش نهایی آن دارد. از این رو، توجه به فرآوری و تکمیل زنجیره تولید می‌تواند زمینه توسعه صادرات محصولات صنایع‌دستی و افزایش درآمد فعالان محلی را فراهم کند.
محمدی همچنین معرفی عقیق بایگ در سطح محلی و ملی را از عوامل مؤثر در توسعه گردشگری منطقه دانست و اظهار کرد: برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی گوهر سنگ‌ها، معرفی توانمندی هنرمندان و فراهم کردن امکان بازدید از کارگاه‌های گوهرتراشی می‌تواند زمینه آشنایی بیشتر مردم و گردشگران با این ظرفیت را ایجاد کند.
وی خاطرنشان کرد: گردشگری زمین‌شناختی یا ژئوتوریسم نیز می‌تواند به معرفی ویژگی‌های طبیعی و معدنی منطقه کمک کند. آشنایی گردشگران با نحوه شکل‌گیری عقیق، ویژگی‌های سنگ خام، مراحل تراش و تبدیل آن به محصول نهایی، تجربه‌ای متفاوت ایجاد می‌کند و در کنار آن، امکان عرضه مستقیم تولیدات هنرمندان را افزایش می‌دهد.
محمدی تأکید کرد: عقیق بایگ تنها یک ماده معدنی نیست، بلکه بخشی از ظرفیت اقتصادی، هنری و هویتی تربت‌حیدریه محسوب می‌شود. حفظ و تقویت این ظرفیت به آموزش نسل جدید، انتقال تجربه استادکاران، حمایت از کارگاه‌های کوچک، ارتقای کیفیت محصولات و ایجاد مسیرهای مناسب برای فروش نیاز دارد.
اگر ظرفیت‌های معدنی منطقه با دانش فنی، خلاقیت هنری و برنامه‌ریزی برای بازاررسانی همراه شود، گوهر سنگ‌ها می‌توانند سهم بیشتری در اشتغال‌زایی، رونق صنایع‌دستی و معرفی نام تربت‌حیدریه در بازارهای داخلی و خارجی داشته باشند؛ مسیری که در آن، ارزش یک سنگ طبیعی نه در شکل خام آن، بلکه در هنر و مهارتی نمایان می‌شود که آن را به محصولی ماندگار و ارزشمند تبدیل می‌کند.
انتهای پیام
